Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ 9/11 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΙΛΗΣ


Η 11η Σεπτέμβρη είναι μια από τις θλιβερές επετείους για την αριστερά. Tην ημέρα εκείνη, το  1973 ξεκίνησε η δικτατορία του Πινοσέτ στη Χιλή, όταν η  πολεμική αεροπορία και ο στρατός βομβάρδισαν το Προεδρικό Οίκο. Η επαίσχυντη δικτατορία κράτησε 17 χρόνια, τραυματίζοντας βαθύτατα τη χώρα αλλά και ολόκληρη την Λατινική Aμερική.
Πριν μερικές μέρες, ο Μπολσονάρο, πρόεδρος της Βραζιλίας, αποκρινόμενος σε κριτική που του άσκησε η (πρώην πρόεδρος της Χιλής) Μπασελέτ για την πολιτική που ασκεί αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Βραζιλία, δήλωσε ότι χάρη στον Πινοσέτ -που νίκησε τον... κομμουνισμό- σήμερα η Χιλή δεν είναι Κούβα. Τελικά άφησε κάποια κληρονομιά η δικτατορία του Πινοσέτ και ποια είναι;
 Επί πολλά χρόνια, η Χιλή ήταν ο καλύτερος μαθητής των Αμερικάνων ιμπεριαλιστών, “εργαστήριο” εκκόλαψης δικτατοριών και μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού της σχολής του Σικάγο. Ας εξετάσουμε πως τελικά φθάσαμε σε αυτή την κατάσταση.
Αρχικά, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε κέρδισε στις εκλογές το 1970 ως υποψήφιος της Λαϊκής Ενότητας, συνασπισμός που σχηματίστηκε από διάφορα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του Σοσιαλιστικού Κόμματος (από το οποίο προερχόταν ο Αλιέντε) και του Κομμουνιστικού Κόμματος. Και τα δύο αυτά κόμματα είχαν ιδιαίτερα ισχυρή επιρροή μέσα στην εργατική τάξη και τα λαϊκά και καταπιεσμένα στρώματα.
Ήταν η τρίτη φορά που κατέβαινε ως υποψήφιος και κέρδισε για δύο βασικά λόγους. Πρώτον, υπήρχε απίστευτη κοινωνική δυσφορία και δυσαρέσκεια από την πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης του Εντουάρντο Φρέϊ (που ανήκε στη Χριστιανική Δημοκρατία). Δεύτερον, και αυτό είναι το βασικό σημείο, η Λαϊκή Ενότητα εξέφρασε εκλογικά τις προσδοκίες ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού που ήθελε πραγματικά να αλλάξει το σύστημα και τη μοίρα του. Τα γεγονότα στη Χιλή αποτελούσαν τμήμα της ανόδου της ταξικής πάλης που λάμβανε χώρα σε πολλά μέρη του κόσμου την εποχή εκείνη. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Αλλιέντε πρότεινε να φθάσουμε στον σοσιαλισμό μέσω ενός ειρηνικού τρόπου, χωρίς τελικά να συγκρουστεί με τους καπιταλιστές. Ένας δρόμος που παρέμενε, παραμένει και θα παραμένει αδύνατος και δυσλειτουργικός.
Αρχικά, τα οικονομικά μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση ήταν:
Μερικός  έλεγχος του εξωτερικού εμπορίου.
Έλεγχος και καθορισμός των τιμών στις αγορές λιανικής πώλησης.
Απαλλοτρίωση της γης, αν και τις περισσότερες φορές συνοδευόταν με σημαντική αποζημίωση  στους γαιοκτήμονες.
Κρατικοποίηση των μεταφορών.
 Τέλος ο χαλκός, που αποτελούσε τον κύριο εθνικό πόρο, και οι τηλεπικοινωνίες εθνικοποιήθηκαν.
Ειδικά οι εθνικοποιήσεις αυτές αποτέλεσαν το “κόκκινο πανί” για τις αμερικάνικες πολυεθνικές που εξ αρχής ηγήθηκαν στη συνωμοσία κατά του –κατ’ αυτούς- Μαρξιστή Αλιέντε.
Για την επιρροή των ΗΠΑ στη Χιλή αξίζει να σημειώσουμε ότι μέχρι το 1973 το 50% των Χιλιανών αξιωματούχων είχαν σπουδάσει στην περιβόητη “Σχολή της Αμερικής”, που προετοίμαζε δικτάτορες και βασανιστές για όλη τη Λατινική Αμερική. M’ αυτόν τον τρόπο η ιδεολογική επιρροή του αντικομουνισμού και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού ήταν τεράστια.
Οι ΗΠΑ είχαν στηρίξει οικονομικά τις προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά όταν ο Αλιέντε ανέλαβε την εξουσία τα πράγματα άλλαξαν. Έκαναν την οικονομία “να ουρλιάξει” με το πάγωμα των δανείων και την άσκηση μεγάλης οικονομικής πίεσης. Ούτε η Παγκόσμια Τράπεζα ούτε το ΔΝΤ σκόπευε να δανείσει τη Χιλή.
Οι Χιλιανοί αντικομουνιστές και ο Αμερικάνικος ιμπεριαλισμός ενθάρρυνε επίσης μια απεργία διάρκειας τριών εβδομάδων τον Οκτώβριο του 1972.
Η χώρα έμεινε χωρίς προμήθειες και ο Αλιέντε αντέδρασε διστακτικά, εκχωρώντας μερική εξουσία στην αντιπολίτευση, διορίζοντας π.χ. τον στρατηγό Πινοσέτ αρχηγό στρατού ένα μήνα πριν το πραξικόπημα!
Αν ο Αλλιέντε αντέδρασε παθητικά, αυτό το δρόμο δεν τον ακολούθησε το προλεταριάτο που αντέδρασε δυναμικά. Άμεσα, μέσα σε αυτή την κατάσταση συστάθηκαν οι Επιτροπές Προμήθειας Τιμών (οι οποίες έλεγχαν δίκαια τις τιμές και πολέμησαν τους εμπόρους που έκρυβαν εμπορεύματα. Επίσης και εδώ είναι η σημαντικότερη εξέλιξη, εμφανίστηκαν οι λεγόμενες Βιομηχανικές Κορντόνες, δηλαδή ό,τι είχαμε πιο κοντά σε εργατικά συμβούλια και σοβιέτ με όλες τους τις αντιφάσεις και την αμέριστη εμπιστοσύνη προς το πρόσωπο του Αλλιέντε.
Οι Κορντόνες συντόνισαν τα απαλλοτριωμένα εργοστάσια υπό τη διοίκηση των εργαζομένων τους, συνδεδεμένα με τις λαϊκές γειτονιές, για να προσπαθήσουν να καλύψουν τις ανάγκες του λαού. Όχι μόνο οργάνωσαν τους συνδικαλισμένους εργάτες από την ύπαιθρο και την πόλη, αλλά στρώματα από τους περιθωριοποιημένους τομείς της κοινωνίας, με λίγα λόγια τους φτωχούς και τους ανέργους. Αυτοί ήταν σαφέστατα και ο πραγματικός εχθρός του Πινοσέτ, και της φιλοκαπιταλιστικής Αντιπολίτευσης. Ο λόγος; Μα, διότι αμφισβήτησαν ανοιχτά την ατομική ιδιοκτησία. Τριάντα ένα Κορντόνες δημιουργήθηκαν στη χώρα.
Το 1973 η κατάσταση επιταχύνθηκε με τη δράση ακροδεξιών ομάδων όπως η Πατρίδα και Ελευθερία. Τον Ιούνιο, υπήρξε μια απόπειρα πραξικοπήματος (την οποία ο Πινοσέτ  χρόνια αργότερα δήλωσε ότι ήταν μια ενέργεια που αποσκοπούσε στη εκτίμηση της κοινωνικής αποδοχής του πραξικοπήματος εν όψει μιας πιθανής στρατιωτικής επέμβασης). Εν τέλει, το πραξικόπημα πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο με επίθεση στο προεδρικό μέγαρο. O πρόεδρος Aλιέντε έπεσε νεκρός, ενώ υπήρξε απεριόριστη και βάρβαρη καταπίεση. Oι οργανώσεις των εργατών, μεταξύ των οποίων οι Bιομηχανικές Κορντόνες διαλύθηκαν και τα μέλη τους συνελήφθησαν ή εξοντώθηκαν.
Mέρες πριν το πραξικόπημα γυναίκες και εργάτες ήταν πρόθυμες να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους παίρνοντας τα όπλα στα χέρια τους. Το δήλωσαν ξεκάθαρα στον Αλλιέντε μέσω μιας επιστολής που τον καλούσε να αντισταθεί. Αλλά η κυβέρνηση, που ακολουθούσε τον κοινοβουλευτικό δρόμο προς το σοσιαλισμό,  δεν έκανε τίποτα και η δικτατορία του Πινοσέτ επιβλήθηκε με την ενεργή στήριξη του Λευκού Οίκου και του Αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.
Η κληρονομιά που  μας άφησε η δικτατορία; Χιλιάδες νεκρούς και εξαφανισμένους. Επίσης το νεοφιλελεύθερο μοντέλο που ξεκίνησε στη Χιλή στη συνέχεια επεκτάθηκε σε όλη τη Λατινική ήπειρο, καταπνίγοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων, στην υγεία, την εκπαίδευση, την κοινωνική ασφάλιση.
Σήμερα, η Χιλή είναι μεταξύ των 10 χωρών με τις περισσότερες ώρες εργασίας και υψηλά ποσοστά ευέλικτης εργασίας, ειδικά μεταξύ της νεολαίας.
Γι’ αυτό πρέπει να θυμόμαστε το πραξικόπημα κατά του Αλλιέντε, και να αναλογιστούμε και τι σήμαινε. Εξέφραζε το  βάρβαρο πρόσωπο του καπιταλισμού. Από την άλλη θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτή η καταστροφή θα μπορούσε να αποφευχθεί. Η εμπειρία της Χιλιανής Εργατικής τάξης αποτελεί είναι μια πολύ σημαντική διεθνής εμπειρία. H αυτοοργάνωση των εργατών στις Bιομηχανικές Κορντόνες που αν και δεν είχαν μια ανεξάρτητη στρατηγική, δίνει σημαντικά μαθήματα για το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις επιθέσεις των καπιταλιστών στα δικαιώματά μας και πως  ριζοσπαστικοποίησαν τα μεταρρυθμιστικά μέτρα της Λαϊκής Ενότητας.  
Aρ. Mα.