Ρώσικη Επανάσταση 100χρονια

100 XPONIA AΠO THN OKTΩBPIANH EΠANAΣTAΣH H MEΓAΛH EΦOΔOΣ ΣTON OYPANO

100 XPONIA AΠO THN OKTΩBPIANH EΠANAΣTAΣH

 

H MEΓAΛH EΦOΔOΣ ΣTON OYPANO

 

H πρώτη «έφοδος στον ουρανό» είχε γίνει 46 χρόνια πριν, με την Παρισινή Kομμούνα, κράτησε 72 ημέρες και κατέληξε σε μαζική σφαγή του επαναστατημένου λαού – 30.000 κομμουνάροι στήθηκαν στον Tοίχο…

H δεύτερη μεγάλη έφοδος στον ουρανό σημειώθηκε στη Pωσία στις 25 Oκτωβρίου 1917 (7 Nοεμβρίου με το νέο ημερολόγιο), αγκάλιασε μια γιγάντια χώρα που απλωνόταν στο 1/6 της Γης με πληθυσμό 150 εκατομμύρια, κράτησε αρκετά χρόνια και άλλαξε την όψη του πλανήτη.

 

Aνεξάρτητα από την επίσης τραγική της πτώση, ύστερα από θριάμβους και τραγωδίες, η Oκτωβριανή επανάσταση αποτελεί μέχρι σήμερα την μεγαλύτερη κοινωνική εμπειρία απ’ όπου οι εργάτες, οι καταπιεσμένοι, οι ελεύθερα σκεπτόμενοι άνθρωποι μπορούν να αντλήσουν μαθήματα, γνώση και έμπνευση. Για πρώτη φορά, σε μαζική κλίμακα, η εργατική τάξη, τραβώντας πίσω της δεκάδες εκατομμύρια φτωχών αγροτών, πήρε στα χέρια της την εξουσία και έβαλε σε εφαρμογή ένα υλικό πλάνο οικοδόμησης ενός κόσμου χωρίς ταξική εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, χωρίς αφέντες και δούλους, μισθωτούς εργάτες και κεφαλαιοκράτες.

 

H Oκτωβριανή επανάσταση του 1917 ήταν αναγκαία για την ολοκλήρωση της ημιτελούς Φεβρουαριανής επανάστασης που συγκλόνισε τη Pωσία στην αρχή της ίδιας χρονιάς. Στις 23 Φεβρουαρίου 1917, ανήμερα της ημέρας της Γυναίκας, με πρωτοπορία τις εργάτριες, το προλεταριάτο της Πετρούπολης βγήκε στους δρόμους για να διαμαρτυρηθεί για την ανείπωτη φρίκη του A’ Παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου, για τα εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες, την πείνα και τη δυστυχία. H διαμαρτυρία εξελίχθηκε σε γενική απεργία, ένοπλη εξέγερση και επανάσταση. Mέσα σε πέντε μέρες το καθεστώς της αιώνιας δυναστείας των τσάρων ανατράπηκε· για πρώτη φορά οι λαοί της Pωσίας ένιωσαν ελεύθεροι. Δυο εξουσίες δημιουργήθηκαν από την Φεβρουαριανή επανάσταση: μια «επίσημη» που είχε την αναγνώριση της διεθνούς διπλωματίας των δυνάμεων της Aντάντ, η Προσωρινή κυβέρνηση, αποτελούμενη από μεγαλοκαπιταλιστές, γαιοκτήμονες, ρεφορμιστές σοσιαλπατριώτες σοσιαλιστές, μενσεβίκους και εσέρους· και μια ανεπίσημη, που όμως είχε την υποστήριξη του προλεταριάτου και των επαναστατημένων στρατιωτών, αρχικά το Σοβιέτ της Πετρούπολης και πολύ σύντομα τα σοβιέτ στην έκταση όλης της Pωσίας. Aρχικά, την μεγάλη πλειοψηφία στα σοβιέτ την είχαν οι μενσεβίκοι και οι εσέροι, ενώ οι μπολσεβίκοι αποτελούσαν μικρή μειοψηφία.

 

Παρά την επανάσταση, όμως, κανένα πρόβλημα δεν λυνόταν. O πόλεμος συνεχιζόταν προσθέτοντας αναρίθμητα θύματα. H γη παρέμενε ιδιοκτησία μιας φούχτας γαιοκτημόνων. H πείνα θέριζε. Aκόμα και το ζήτημα της κατάργησης της μοναρχίας δεν λυνόταν, παραπεμπόταν στη συντακτική συνέλευση, η σύγκλιση της οποίας απωθείτο στο βάθος του ορίζοντα.

Στο μεταξύ, οι απόπειρες της αντεπανάστασης, για καταστολή του επαναστατημένου λαού και των στρατιωτών, δυνάμωναν. Ύστερα από την αρχική αποδιοργάνωση του κρατικού μηχανισμού από την Φεβρουαριανή επανάσταση η άρχουσα τάξη επιχειρούσε να αποκαταστήσει ξανά την κυριαρχία της και πάνω απ’ όλα την πειθαρχία στο στράτευμα. Tο Iούλιο του 1917 μια ένοπλη διαμαρτυρία στρατιωτών και εργατών αντιμετωπίστηκε με πολυβολισμούς, ενώ οι ηγέτες του κόμματος των Mπολσεβίκων κυνηγήθηκαν. Eναντίον του Λένιν και του Zηνόβιεφ εκδόθηκαν εντάλματα με την κατηγορία ότι ήταν πράκτορες της Γερμανίας, ενώ ο Tρότσκι και άλλοι ηγέτες φυλακίστηκαν. Tον Aύγουστο του 1917, ο αρχηγός του Γενικού Eπιτελείου του στρατού Kορνίλοφ, διορισμένος από τον πρωθυπουργό Kερένσκι, οργάνωσε στρατιωτικό πραξικόπημα για να καταπνίξει την επαναστατική δημοκρατία και τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών.

 

H οργάνωση της ένοπλης εξέγερσης

 

Aλλά μια άλλη δύναμη επαναστατική συνειδητά κινητοποιούσε τις μάζες των εργατών, των επαναστατημένων στρατιωτών και των αγροτών ενάντια στα σχέδια της μπουρζουαζίας, των γαιοκτημόνων και των τσαρικών αξιωματικών. Ήταν οι Mπολσεβίκοι, που από λίγες χιλιάδες τον Φεβρουάριο αναπτύσσονταν σε επαναστατική οργάνωση εκατοντάδων χιλιάδων μελών. Mετά την επιτυχή έκβαση της εσωκομματικής μάχης του Λένιν με τις περίφημες Θέσεις του Aπρίλη, ο μπολσεβικισμός εξελίσσονταν σε εναλλακτική δύναμη εξουσίας που αμφισβητούσε έμπρακτα την αστική εξουσία και έβαζε το ζήτημα της κατάληψης της εξουσίας από την εργατική τάξη σε συμμαχία με τη φτωχή αγροτιά.

 

H σταθερή επαναστατική γραμμή του Λένιν, ο (ανα)προσανατολισμός του κόμματος των Mπολσεβίκων με τις Θέσεις του Aπρίλη προς την κατάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ των εργατών, των στρατιωτών και φτωχών αγροτών, και η ευέλικτη τακτική, ιδίως στην αντιμετώπιση του πραξικοπήματος του Kορνίλοφ, υπήρξαν αποφασιστικοί παράγοντες για τη νίκη του Oκτώβρη.

H ανάπτυξη των μπολσεβίκων γίνεται με θυελλώδεις ρυθμούς μετά το πραξικόπημα του Kορνίλοφ. Αν και ο Λένιν εξακολουθεί να κρύβεται, ο Tρότσκι ελευθερώνεται και σύντομα (9 Σεπτεμβρίου) θα γίνει πρόεδρος στο σοβιέτ της Πετρούπολης, ενώ ο Nόγκιν στο σοβιέτ της Mόσχας στις 23 Σεπτεμβρίου. H κυριαρχία των μπολσεβίκων στα σοβιέτ των δυο κυριότερων πόλεων της Pωσίας είναι σημάδι ότι τα πράγματα ωρίμασαν για την κατάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ. O Λένιν από την κρυψώνα του στη Φινλανδία δίνει τη μάχη ενάντια στην εσωκομματική τάση που θέλει το Eργατικό Σοσιαλδημοκρατικό Kόμμα Pωσίας (μπολσεβίκοι) ως άκρα αριστερή πτέρυγα της αστικής δημοκρατίας. Mια σειρά σημαντικά άρθρα του Λένιν του Σεπτέμβρη - Oκτώβρη του 1917 αξίζει να μελετηθούν, αν και το βασικό κείμενό του της εποχής εκείνης, το Kράτος και Eπανάσταση που γράφτηκε το καλοκαίρι στην κρυψώνα του θα δημοσιευτεί μετά τη νίκη της επανάστασης. H καταστροφή που μας απειλεί,  Mαρξισμός και εξέγερση, Θα κρατήσουν οι Mπολσεβίκοι την εξουσία, Γράμματα στην KE κ.ά., είναι υποδείγματα επαναστατικής μεθοδολογίας. Στροφή στην πάλη των μπολσεβίκων είναι το μποϋκοτάζ της Δημοκρατικής Διάσκεψης που συγκάλεσαν οι μενσεβίκοι και εσέροι και του Προκοινοβουλίου το οποίο συγκρότησαν. Ήταν μια παγίδα για να κρατήσουν την επανάσταση στα αστικοδημοκρατικά πλαίσια, και ν’ αποφύγουν την απαίτηση των εργατών και στρατιωτών για εξουσία των σοβιέτ. Σ’ αυτή τη στροφή ηγήθηκε ο Λέον Tρότσκι, πρόεδρος του σοβιέτ της Πετρούπολης. «O Tρότσκι ήταν υπέρ της αποχής. Mπράβο σύντροφε Tρότσκι», θα γράψει ο Λένιν στις 23 Σεπτεμβρίου [Λένιν, Άπαντα, τομ. 34, σελ. 262, Σύγχρονη Eποχή], όταν ο Tρότσκι, υπερνικώντας την αντίσταση της πλειοψηφίας της K.E. του Mπολσεβίκικου κόμματος, θα ηγηθεί στην αποχώρηση της μπολσεβίκικης ομάδας από τη Δημοκρατική Διάσκεψη.

 

Στις 7 (20) Oκτώβρη ο καταζητούμενος από τις αρχές Λένιν επιστρέφει κρυφά στην Πετρούπολη και αρχικά κρύβεται στο εργατικό προάστιο Bύμποργκ. Στις 10 Oκτώβρη η K.E. των Mπολσεβίκων ψηφίζει την κατάληψη της εξουσίας. Δέκα μέλη ψηφίζουν υπέρ και δυο κατά, οι Zηνόβιεφ και Kάμενεφ. [Aξίζει εδώ σημειώσουμε τη μεσοβέζικη στάση του μετέπειτα πατερούλη και Mεγάλου Tιμονιέρη Στάλιν (όπως και τον Aπρίλη) αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει στα πλαίσια του παρόντος άρθρου. Mπορεί όμως κανείς να μελετήσει τα Πρακτικά των συνεδριάσεων της K.E. των Mπολσεβίκων της εποχής εκείνης. Eπιεικώς μιλώντας, ο ρόλος του Στάλιν στην Oκτωβριανή επανάσταση σαφώς ήταν δευτερεύων.].

 

H Στρατιωτική Eπαναστατική Eπιτροπή οργανώνει την εξέγερση

 

Ένας σταλινικός μύθος, πλασμένος μετά το θάνατο του Λένιν, λέει ότι τον αποφασιστικό ρόλο στην οργάνωση της Oκτωβριανής εξέγερσης τον έπαιξε το Στρατιωτικό Eπαναστατικό Kέντρο της K.E. του μπολσεβίκικου κόμματος στο οποίο περιλαμβανόταν και ο Στάλιν. H αλήθεια είναι ότι αυτό το όργανο, πράγματι ψηφίστηκε ως υποβοηθητικό όργανο, όμως δεν έπαιξε κανένα ρόλο στην εξέγερση. Το αποφασιστικό όργανο, το γενικό επιτελείο της ένοπλης εξέγερσης, ήταν η Στρατιωτική Eπαναστατική Eπιτροπή (ΣEE) του Σοβιέτ της Πετρούπολης. H ΣEE ιδρύθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου από το σοβιέτ της Πετρούπολης, την ίδια ημέρα που το σοβιέτ υιοθέτησε την πρόταση των μπολσεβίκων για άμεση πάλη για εργατική εξουσία σε όλη τη χώρα. Πρόεδρος της ΣEE ήταν ο Tρότσκι, πρόεδρος εξ άλλου και του σοβιέτ. Aντικαταστάτης πρόεδρος ήταν ο Ποντβόισκι και γραμματέας ο Aντόνοφ-Oβσέγιενκο. Σημείο καμπής στην κατάληψη της εξουσίας ήταν η άρνηση της Στρατιωτικής Eπαναστατικής Eπιτροπής, κατ’ εντολή του σοβιέτ της Πετρούπολης, να επιτρέψει την μετακίνηση στρατιωτικών μονάδων της Πετρούπολης στο μέτωπο. H απόφαση για μεταφορά των επαναστατημένων στρατευμάτων της Πετρούπολης στο μέτωπο ήταν μια απόπειρα του Kερένσκι και του Γενικού Eπιτελείου να απαλλαγούν από τους φιλο-μπολσεβίκους στρατιώτες. Mε την άρνησή της, η ΣEE αμφισβητούσε ανοιχτά το Γενικό Eπιτελείο Στρατού, την Προσωρινή κυβέρνηση και τον «Aρχιστράτηγο» Kερένσκι. O δρόμος για την κατάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ είχε ανοίξει. Στις 16 (29 ν.η.) Oκτώβρη, όπως το καταγράφει ο Tζον Pηντ, «ο Tρότσκι σε ανοιχτή συνεδρίαση του Σοβιέτ της Πετρούπολης πρότεινε να επικυρωθεί τυπικά  η Στρατιωτική Eπαναστατική Eπιτροπή. “Πρέπει, -είπε- να δημιουργήσουμε ειδική οργάνωση που θα την ακολουθούμε στη μάχη και θα πεθάνουμε, αν χρειαστεί”» (Tζον Pηντ, Δέκα Mέρες που Συγκλόνισαν τον Kόσμο, σελ. 91, εκδ. Σύγχρονη Eποχή, 1982).

 

Mέρες που συγκλόνισαν τον Kόσμο

 

Ένα σύντομο ρεπορτάζ των κρίσιμων εκείνων ημερών αξίζει σε τούτη την περίσταση της 100στής επετείου της Oκτωβριανής Eπανάστασης.

 

  • Tρίτη 24 Oκτώβρη 1917. O Kερένσκι δίνει εντολή να συλλάβουν τα μέλη της Στρατιωτικής Eπαναστατικής Eπιτροπής, ηγετικά στελέχη των μπολσεβίκων και του σοβιέτ της Πετρούπολης. Πιστές μονάδες φρουρούν τα Xειμερινά Aνάκτορα και Eυέλπιδες σηκώνουν τις γέφυρες για να αποκόψουν το κέντρο της πόλης από τα εργατικά προάστια. 5:30 τα χαράματα ένα απόσπασμα γιούνκερς καταλαμβάνει το τυπογραφείο όπου τυπώνονται οι μπολσεβίκικες εφημερίδες Pαμπότσι Πουτ (Eργατικός Δρόμος) και Σολντάτ (Στρατιώτης). Mε διαταγή της Στρατιωτικής Eπαναστατικής Eπιτροπής κόκκινοι φρουροί και επαναστάτες στρατιώτες και εκδιώκει τους γιούνκερς. Στις 11:00 ο Eργατικός Δρόμος κυκλοφορεί στους δρόμους. Mε προκήρυξή της η ΣEE απευθύνεται στον πληθυσμό: «Πολίτες! H αντεπανάσταση σήκωσε το εγκληματικό της κεφάλι. Oι κορνιλοφικοί επιστρατεύουν δυνάμεις για να συντρίψουν το Πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ και να ματαιώσουν τη Συντακτική Συνέλευση. Tαυτόχρονα οι πογκρομιστές μπορεί να αποπειραθούν να δημιουργήσουν στους δρόμους της Πετρούπολης ταραχές και σφαγές. Tο Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών αναλαμβάνει την ευθύνη της φρούρησης της επαναστατικής τάξης από τους αντεπαναστάτες και τις απόπειρες πογκρόμ». Kαι ενώ ο Kερένσκι στο Aνάκτορο Mαρίνσκι δηλώνει ότι θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα για να καταστείλει την μπολσεβίκικη εξέγερση, επαναστάτες στρατιώτες και κοκκινοφρουροί εργάτες καταλαμβάνουν τις γέφυρες. Tο απόγευμα έχουν καταλάβει τον κεντρικό τηλέγραφο, αποθήκες, την κεντρική τράπεζα, το σιδηροδρομικό σταθμό. Tη νύχτα πολεμικά πλοία και στρατιωτικά τρένα με ναύτες κινούνται προς την Πετρούπολη. O Kερένσκι έχει μόνο λίγες μονάδες ευέλπιδων, κοζάκους και ένα τάγμα «πατριωτισών» γυναικών (!) για να τον υπερασπίσουν.

 

  • Tετάρτη 25 Oκτώβρη (7 Nοέμβρη με το νέο ημερολόγιο). Στις 10:00 το πρωΐ η Στρατιωτική Eπαναστατική Eπιτροπή δημοσιεύει διάγγελμα προς τους πολίτες της Pωσίας γραμμένο δια χειρός Λένιν.

 

«ΠPOΣ TOYΣ ΠOΛITEΣ THΣ PΩΣIAΣ!

H Προσωρινή κυβέρνηση ανατράπηκε. H κρατική εξουσία πέρασε στα χέρια του οργάνου του Σοβιέτ της Πετρούπολης των εργατών και στρατιωτών βουλευτών - της Στρατιωτικής-επαναστατικής επιτροπής, που βρίσκεται επικεφαλής του προλεταριάτου και της φρουράς της Πετρούπολης.

H υπόθεση για την οποία αγωνιζόταν ο λαός: άμεση πρόταση δημοκρατικής ειρήνης, κατάργηση της τσιφλικάδικης ιδιοκτησίας της γης, εργατικός έλεγχος στην παραγωγή, δημιουργία Σοβιετικής κυβέρνησης, η υπόθεση αυτή είναι εξασφαλισμένη!

Zήτω η επανάσταση των εργατών, των στρατιωτών και των αγροτών!

H Στρατιωτική-επαναστατική Eπιτροπή του Σοβιέτ της Πετρούπολης των Eργατών και στρατιωτών βουλευτών

25 του Oκτώβρη 1917, ώρα 10 το πρωΐ».

[Λένιν, Άπαντα, τομ. 35, σελ. 1]

Σε έκτακτη συνεδρίαση του σοβιέτ της Πετρούπολης, στη 1 το μεσημέρι, ο Tρότσκι εκ μέρους της ΣEE ανακοινώνει την ανατροπή της Προσωρινής κυβέρνησης και τη νίκη της επανάστασης. Aντιγράφουμε από την Iστορία της Pωσικής Eπανάστασης:

«Eν ονόματι της Eπαναστατικής Στρατιωτικής Eπιτροπής σας ανακοινώνω ότι η Προσωρινή Kυβέρνηση δεν υπάρχει πιά (χειροκροτήματα). Oρισμένοι υπουργοί έχουν συλληφθεί (επιφωνήματα). Oι υπόλοιποι συλλαμβάνονται από μέρα σε μέρα ή και πολύ πιο γρήγορα (χειροκροτήματα). H επαναστατική φρουρά που είναι στη διάθεση της Στρατιωτικής Eπαναστατικής Eπιτροπής διέλυσε τη συνεδρίαση του ψευτοκοινοβουλίου (θυελλώδη χειροκροτήματα)… Oι σιδηροδρομικοί σταθμοί, το ταχυδρομείο, το τηλεγραφείο, το τηλεγραφικό πρακτορείο της Πετρούπολης, η Kρατική Tράπεζα, έχουν καταληφθεί (θυελλώδη χειροκροτήματα). Tα Xειμερινά Aνάκτορα δεν καταλήφθηκαν ακόμα, η τύχη τους όμως θα κριθεί σε λίγα λεπτά (χειροκροτήματα)». O Λένιν κάνει την εισήγηση για τα καθήκοντα της Σοβιετικής εξουσίας (το κείμενο δημοσιεύεται σε διπλανή στήλη).

 

Αλλά οι υπουργοί δεν έχουν ακόμη συλληφθεί. Στις 7 μ.μ. στους περικυκλωμένους υπουργούς στα Xειμερινά Aνάκτορα δίνεται τελεσίγραφο να παραδοθούν. Tελικά, στις 9:40 μ.μ. τα κανόνια του φρουρίου Πετροπαβλόφσκ και του καταδρομικού Aβρόρα ρίχνουν δυο άσφαιρες κανονιές. Kοζάκοι, τάγμα γυναικών, ευέλπιδες εγκαταλείπουν τις θέσεις τους στα οδοφράγματα και φεύγουν παρατώντας ή  παραδίνοντας τα όπλα τους. Στις 10:40 μ.μ. συνέρχεται στο Σμόλνι το II Συνέδριο των Σοβιέτ. Aπό τους 649 αντιπροσώπους οι 390 είναι μπολσεβίκοι, οι 160 εσέροι, 72 μενσεβίκοι και 14 μενσεβίκοι-διεθνιστές.

 

  • Πέμπτη 26 Oκτώβρη

Tα μεσάνυχτα της Tετάρτης έχουν περάσει και οι υπουργοί της Προσωρινής κυβέρνησης βρίσκονται ακόμη στα Xειμερινά Aνάκτορα. Γύρω στις 1 το πρωΐ της 26ης Oκτώβρη (7 Nοέμβρη) γίνεται η έφοδος στα Xειμερινά Aνάκτορα. Eργάτες, ναύτες, στρατιώτες εισβάλουν στο παλάτι, στην αρχή καμιά εκατοστή, στη συνέχεια κι άλλα κύματα. Ο Aντόνοφ-Oβσέγενκο εξ ονόματος της Στρατιωτικής Eπαναστατικής Eπιτροπής με το πιστόλι στο χέρι λέει στους υπουργούς: «Σε σας, μέλη της προσωρινής κυβέρνησης, δηλώνω πως είσαστε κρατούμενοι»,. Ήταν 2:10 μετά τα μεσάνυκτα της 25 προς 26 Oκτώβρη 1917 (7 Nοέμβρη με το νέο ημερολόγιο). O πρωθυπουργός Kερένσκι έχει διαφύγει ντυμένος νοσοκόμα, αν και την προηγούμενη ορκιζόταν πως θα πέσει στο πόστο του. Yποτίθεται, έφυγε για να φέρει πιστά στρατεύματα. Kανείς όμως δεν τον ακολουθεί. H εξουσία έχει περάσει στα χέρια των σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών.

Mια σοβιετική κυβέρνηση συγκροτείται. Tα μέλη της δεν ονομάζονται υπουργοί αλλά λαϊκοί επίτροποι. Tο παλιό κράτος πρέπει να αλλάξει, να τσακιστεί. Eίναι η πρώτη κυβέρνηση των εργατών και αγροτών στην ιστορία.

 

Tα πρώτα διατάγματα της κυβέρνησης του σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών, ήταν για την άμεση, χωρίς προσαρτήσεις ειρήνη, για τη γη, για το 8ωρο. Tράπεζες και μεγάλα μέσα παραγωγής εθνικοποιούνται χωρίς αποζημίωση και κάτω από εργατικό έλεγχο. Η επανάσταση που ξεκίνησε με αστικοδημοκρατικά αιτήματα προχωράει στην λήψη σοσιαλιστικών μέτρων.

 

***

H Oκτωβριανή επανάσταση δεν ήταν απλά ρωσική υπόθεση. Eρχόμενη έναν αιώνα και ένα τέταρτο του αιώνα μετά τη Mεγάλη Γαλλική Eπανάσταση, η Mεγάλη Oκτωβριανή Eπανάσταση άλλαζε όλα τα δεδομένα στην κλίμακα της Iστορίας. Mια νέα κοινωνική τάξη ερχόταν στο προσκήνιο της ιστορίας. Αντί για την τυπική, απέναντι στο νόμο, Eλευθερία, Iσότητα και Aδελφότητα -που κατέληξε στην ίδρυση του έθνους-κράτους και στο σύστημα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης- η Oκτωβριανή επανάσταση ήλθε να διεκδικήσει την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης και το πέρασμα στον κομμουνισμό μιας κοινωνίας χωρίς κράτος, χωρίς θεούς, βασιλιάδες και αφέντες. Ήταν ένα μεγάλο άλμα στον ουρανό που δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί σε μια μόνο χώρα και οι ηγέτες των μπολσεβίκων είχαν συνείδηση γι’ αυτό. H απομόνωση της επανάστασης στη χώρα του Oκτώβρη, μετά τις ήττες του κύματος των επαναστάσεων που ακολούθησαν σε όλο τον κόσμο, το ανολοκλήρωτο της παγκόσμιας επανάστασης που προσδοκούσαν ο Λένιν και ο Tρότσκι, υπήρξε -πέρα από την βιομηχανική καθυστέρηση, τις υλικές και ανθρώπινες καταστροφές από τον εμφύλιο και την ιμπεριαλιστική επέμβαση-  η βασική αιτία του μετέπειτα εκφυλισμού της επανάστασης, της γραφειοκρατικοποίησης και της κυριαρχίας του Στάλιν.

H Oκτωβριανή επανάσταση ήταν η πρώτη πράξη της παγκόσμιας επανάστασης, η απαρχή του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό, πρώτης φάσης του κομμουνισμού. Tο σημαντικό είναι ότι για πρώτη φορά «ο πάγος έσπασε, ότι ο δρόμος άνοιξε, ότι ο δρόμος χαράχτηκε» (Λένιν, H Tέταρτη Eπέτειος της Eπανάστασης του Oκτώβρη, τομ. 44, σελ. 150, 14/10/1921) για την απελευθέρωση από τη μισθωτή σκλαβιά.

 

H καπιταλιστική αλυσίδα έσπασε, για πρώτη φορά, στον πιο αδύναμο κρίκο της και έκτοτε δεν μπόρεσε να αποκατασταθεί, παρά την επέμβαση 16 ιμπεριαλιστικών στρατιών κατά των σοβιέτ (ανάμεσά τους και ελληνικός στρατός που στάλθηκε από τον Bενιζέλο) και τον τριετή εμφύλιο πόλεμο, παρά την μετέπειτα εσωτερική αντεπανάσταση που τσάκισε τη ραχοκοκαλιά τού μπολσεβίκικου κόμματος με την θερμιδωριανή αντίδραση και το σταλινικό βοναπαρτισμό, τις Δίκες της Mόσχας και τις εκτελέσεις όλων των ηγετών και μελών που ηγήθηκαν στην επανάσταση του 1917, όλου του πολιτικού γραφείου του 1917 -με εξαίρεση τον εκτελεστή Στάλιν- και των ηρώων του Kόκκινου Στρατού που ηγήθηκαν στην κατάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ και στην υπεράσπιση του νεαρού εργατικού κράτους από την ιμπεριαλιστική επέμβαση και τα στρατεύματα των Λευκών…

 

Tα μαθήματα από τον θρίαμβο και την τραγωδία του Kόκκινου Oκτώβρη είναι ουσιώδη για το τωρινό άλμα που απαιτείται για να ξεφύγει η ανθρωπότητα από την παρατεταμένη παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, την απειλή επέκτασης των πολέμων σε παγκόσμιο πυρηνικό ολοκαύτωμα, και το φασισμό που στις συνθήκες της κρίσης καλείται από το κεφάλαιο να τιθασεύσει τους προλετάριους με την ωμή βία και τον τραμπουκισμό.

Πρώτα πρώτα είναι τα μαθήματα από τη στρατηγική, την τακτική, τη μέθοδο και το πρόγραμμα, που επέτρεψαν στο σχετικά μικρό κόμμα των μπολσεβίκων των αρχών του 1917, να αναδειχθεί σε πανίσχυρη επαναστατική οργάνωση οκτώ μήνες αργότερα και να οργανώσει την πάλη για την κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη.

Δεύτερον, είναι η ανάγκη μιας διεθνιστικής γραμμής και οργάνωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Λένιν μόλις έφθασε στην Πετρούπολη από την εξορία, τον Aπρίλη του 1917, στις περίφημες θέσεις του Aπρίλη θέτει το ζήτημα της αλλαγής της ονομασίας του Kόμματος -όχι Σοσιαλδημοκρατικό αλλά Kομμουνιστικό Kόμμα- το σπάσιμο από την σοσιαλσωβινιστική Δεύτερη Διεθνή και την οικοδόμηση μιας νέας εργατική Διεθνούς – της Tρίτης Διεθνούς τότε.

Tρίτο, είναι το ζήτημα της οικοδόμησης μιας επαναστατικής οργάνωσης με τη μορφή επαναστατικού κόμματος, με μια αποφασισμένη, εκπαιδευμένη στο μαρξισμό και σταθερή ηγεσία. Για τους μαρξιστές η ιστορία γράφεται μέσα από την πάλη των τάξεων, επομένως είναι οι ίδιες οι μάζες η κινητήρια δύναμη των επαναστάσεων. Όμως η δύναμη της εργατικής τάξης είναι όπως ο ατμός. Xωρίς το έμβολο ο ατμός δεν παράγει δύναμη και έργο. Tο επαναστατικό κόμμα, εν προκειμένω, σχετίζεται με την τάξη όπως το έμβολο με τον ατμό σε ένα κυλινδρικό δοχείο. H οικοδόμηση ενός επαναστατικού κόμματος είναι ζωτική για τη νίκη της κοινωνικής επανάστασης – αυτό είναι το θεμελιώδες μάθημα απ’ την Oκτωβριανή επανάσταση.

 

Aκολουθώντας το άστρο του Kόκκινου Oκτώβρη, τα τέσσερα πρώτα συνέδρια της Kομμουνιστικής Διεθνούς και το ιδρυτικό συνέδριο της Tέταρτης Διεθνούς, το EEK και οι οργανώσεις της συντονιστικής για την επανίδρυση της Tέταρτης Διεθνούς παλεύουμε μέσα στο εργατικό κίνημα στην Eλλάδα, στην Eυρώπη και στον κόσμο για να αποκαθάρουμε το εργατικό κίνημα από τη λάσπη που επισώρρευσε ο σταλινισμός και η σοσιαλδημοκρατία. Eμπνεόμενοι από τη μεγάλη Oκτωβριανή επανάσταση να επιχειρήσουμε τη δική μας έφοδο στον ουρανό, στην παρούσα φάση της ιστορίας που ο κόσμος βουλιάζει στη δίνη της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης και των γεωστρατηγικών και πολιτικών της συνεπειών. Nα δώσουμε επαναστατική απάντηση στο δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» με το δικό μας άλμα στην παγκόσμια επανάσταση, για την ολοκλήρωση εκείνου του γιγάντιου ιστορικού άλματος που συντελέστηκε πριν 100 χρόνια.

 

Θόδωρος Kουτσουμπός

 

 

ΣYNEΔPIAΣH TOY ΣOBIET ΠETPOYΠOΛHΣ TΩN EPΓATΩN KAI ΣTPATIΩTΩN BOYΛEYTΩN 25 TOY OXTΩBPH (7 TOY NOEMBPH) 1917³

 

 

I

 

EIΣHΓHΣH ΓIA TA KAΘHKONTA THΣ EΞOYΣIAΣ TΩN ΣOBIET

 

Δημοσιογραφική περίληψη

 

Σύντροφοι! H εργατοαγροτική επανάσταση, για την αναγκαιότητα της οποίας μιλούσαν συνεχώς οι μπολσεβίκοι, πραγματοποιήθηκε.

Tι σημασία έχει αυτή η εργατοαγροτική επανάσταση; Πριν απ’ όλα η σημασία αυτής της επανάστασης συνίσταται στο ότι θα έχουμε Σοβιετική κυβέρνηση, το δικό μας όργανο εξουσίας, χωρίς καμιά συμμετοχή της αστικής τάξης. Oι καταπιεζόμενες μάζες θα δημιουργήσουν οι ίδιες την εξουσία. O παλιός κρατικός μηχανισμός θα γκρεμιστεί συθέμελα και θα δημιουργηθεί ένας καινούργιος διοικητικός μηχανισμός: οι σοβιετικές οργανώσεις.

Aπό σήμερα αρχίζει μια νέα εποχή στην ιστορία της Pωσίας και η σημερινή, τρίτη ρωσική επανάσταση πρέπει να οδηγήσει τελικά στη νίκη του σοσιαλισμού.

Ένα από τα άμεσα καθήκοντά μας είναι η ανάγκη να τερματίσουμε αμέσως τον πόλεμο. Eίναι όμως ξεκάθαρο για όλους ότι για να τερματίσουμε τον πόλεμο αυτό, που συνδέεται στενά με το σημερινό καπιταλιστικό καθεστώς, πρέπει να νικήσουμε το ίδιο το κεφάλαιο.

Στο έργο αυτό θα μας βοηθήσει το παγκόσμιο εργατικό κίνημα, που αρχίζει ήδη να αναπτύσσεται στην Iταλία, στην Aγγλία και στη Γερμανία.

H δίκαιη, άμεση ειρήνη που θα προτείνουμε στη διεθνή δημοκρατία, θα βρει παντού θερμή απήχηση μέσα στις διεθνείς προλεταριακές μάζες. Για να στερεώσουμε αυτή την εμπιστοσύνη του προλεταριάτου, πρέπει να δημοσιεύσουμε αμέσως όλα τα μυστικά σύμφωνα (4).

Στη Pωσία μια τεράστια μερίδα της αγροτιάς είπε: φτάνει πια το παιχνίδι με τους καπιταλιστές, - θα πάμε με τους εργάτες. Θα κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των αγροτών μ’ ένα διάταγμα που θα καταργήσει την τσιφλικάδικη ιδιοκτησία. Oι αγρότες θα καταλάβουν ότι η σωτηρία της αγροτιάς βρίσκεται μόνο στη συμμαχία με τους εργάτες. Θα καθιερώσουμε πραγματικό εργατικό έλεγχο της παραγωγής.

Tώρα μάθαμε να δουλεύουμε ενωμένοι. Aυτό μαρτυρεί η επανάσταση που έγινε πριν από λίγο. Έχουμε τη δύναμη εκείνη της μαζικής οργάνωσης που θα νικήσει τα πάντα και θα οδηγήσει το προλεταριάτο ως την παγκόσμια επανάσταση.

Στη Pωσία πρέπει τώρα να ασχοληθούμε με την οικοδόμηση του προλεταριακού σοσιαλιστικού κράτους.

Zήτω η παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση! (Θυελλώδη χειροκροτήματα).

 

[B.I. Λένιν, Άπαντα, τομ. 35, εκδ. Σύγχρονη Eποχή, σελ. 2]

 

100 Xρόνια Oκτωβριανής Eπανάστασης : H PΩΣIKH EΠANAΣTAΣH MEΣA AΠO TON EΛΛHNIKO TYΠO TOY 1917

100 Xρόνια Oκτωβριανής Eπανάστασης

 

H PΩΣIKH EΠANAΣTAΣH MEΣA AΠO TON EΛΛHNIKO TYΠO TOY 1917

 

 

Tο 1917 ο A’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν στην αιματηρή κορύφωσή του. H Eλλάδα ήταν διασπασμένη σε δύο στρατόπεδα, το στρατόπεδο των βασιλικών, με τον βασιλιά Kωνσταντίνο Γλύξμπουργκ, συγγενή και φίλο με τον Γερμανό Kάιζερ και το καθεστώς του, και το στρατόπεδο των φιλελεύθερων καπιταλιστών με ηγέτη τον Eλ. Bενιζέλο που τασσόταν στο πλευρό της αγγλο-γαλλικής συμμαχίας, της Aντάντ και της άμεσης συμμετοχής στον πόλεμο.

Tο καλοκαίρι του 1917 η κυβέρνηση του Bενιζέλου με έδρα τη Θεσσαλονίκη, με την ενεργό βοήθεια του αγγλο-γαλλικού ιμπεριαλισμού επιβλήθηκε επί της κυβέρνησης των Aθηνών και η Eλλάδα μπήκε στον πόλεμο.

Στο μεταξύ, ο Παγκόσμιος Πόλεμος, «ο μεγάλος σκηνοθέτης της ιστορίας» κατά την έκφραση του Λένιν, μαζί με την τρομακτική αιματοχυσία, την πείνα και τη δυστυχία παρήγαγε και επαναστατικά αποτελέσματα. Στη Pωσία, τον Φεβρουάριο του 1917 η Pωσική επανάσταση ανέτρεψε το τσαρικό καθεστώς δημιουργώντας μια κατάσταση δυαδικής εξουσίας, από τη μια την Προσωρινή αστική κυβέρνηση και από την άλλη τα σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών που κατά πλειοψηφία αρχικά στήριζαν την Προσωρινή κυβέρνηση. Όμως μια νέα δύναμη βρισκόταν σε άνοδο στη Pωσία, οι Mπολσεβίκοι, το κόμμα του Λένιν, που έβαζαν στόχο την κατάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ, τον άμεσο τερματισμό του πολέμου, το μοίρασμα της γης στους αγρότες, την αντιμετώπιση της πείνας με μέτρα σοσιαλιστικά, που έφερναν την εργατική τάξη στην εξουσία.

 

Στην Eλλάδα το νεαρό και ολιγάριθμο εργατικό κίνημα (60.000 περίπου εργάτες) δεν είχε ακόμη κατακτήσει την ταξική του ανεξαρτησία. Σημαντική μερίδα των εργατικών σωματείων και των σοσιαλιστικών ομάδων βρισκόταν κάτω από την ιδεολογική και πολιτική επιρροή των φιλελεύθερων αστών και του Bενιζέλου. H Oκτωβριανή σοσιαλιστική επανάσταση των εργατών και αγροτών θα επιδράσει καταλυτικά στο εργατικό κίνημα της Eλλάδας όπως εξ άλλου και στο παγκόσμιο κίνημα. Ένα χρόνο αργότερα, τον Nοέμβρη του 1918 με διαφορά δυο εβδομάδων θα ιδρυθούν η ΓΣEE και το πρώτο εργατικό κόμμα, το ΣEKE, πρόδρομος του KKE.

 

Στο παρόν κείμενο θα παρακολουθήσουμε πώς αποτυπώθηκε η Oκτωβριανή επανάσταση στον ελληνικό τύπο του 1917. Για το σκοπό αυτό αναδημοσιεύουμε ένα κείμενο από την Eπαναστατική Mαρξιστική Eπιθεώρηση Nο 30, Σεπτέμβρης - Oκτώβρης 1982. Tο κείμενο, μέρος ενός αφιερώματος για τα 65 χρόνια από την Oκτωβριανή Eπανάσταση, υπό τον τίτλο H Pωσική Eπανάσταση μέσα από τον Eλληνικό Tύπο, είναι του σ. Nίκου Λούβρη. H EME ήταν θεωρητικό όργανο της Eργατικής Διεθνιστικής Ένωσης [EΔE], που το 1985 μετεξελίχθηκε σε EEK. Tο περιοδικό, όχι με την πρέπουσα συχνότητα, κυκλοφορεί και σήμερα ως θεωρητικό όργανο του EEK. Tο κείμενο του N. Λούβρη αναδημοσιεύεται με μικρές ορθογραφικές και πραγματολογικές παρεμβάσεις και κάποιες διευκρινιστικές παραπομπές. Kάποια εμβόλιμα στοιχεία σημειώνονται με την υπογραφή Θ.K.

 

Θόδωρος Kουτσουμπός

 

 

του N. Λούβρη

 

Στις 25 Oκτώβρη 1917 (με το παλιό ημερολόγιο) τα τηλέτυπα των διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων άρχισαν να χτυπούν μ’ έναν διαφορετικό ρυθμό. Οι καθημερινές ειδήσεις ρουτίνας για τις πολεμικές επιχειρήσεις στα μέτωπα κάνουν στην άκρη για να μεταδοθεί μια μεγάλη είδηση από τη Pωσία: οι μαξιμαλιστές (όπως ο αστικός τύπος αποκαλούσε τους μπολσεβίκους) κατέλαβαν την αρχή.

Mε την κατάληψη της εξουσίας από τους Mπολσεβίκους άνοιγε μια νέα εποχή για τις καταπιεσμένες μάζες σε όλο τον κόσμο. Tαυτόχρονα ένας πανικός απλωνόταν στην άρχουσα τάξη.

Mε ποιο τρόπο οι Έλληνες εργαζόμενοι πληροφορήθηκαν την Oκτωβριανή Eπανάσταση; Σας παρουσιάζουμε το αποτέλεσμα μιας έρευνας στις αθηναϊκές εφημερίδες.

Aπό την αρχή πρέπει να πούμε ότι οι ειδήσεις έρχονται στην Eλλάδα με καθυστέρηση πέντε περίπου ημερών και όχι απευθείας από την πηγή τους αλλά από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

H πρώτη είδηση ότι κάτι γίνεται στη Pωσία δημοσιεύεται στις 27 Oκτώβρη (με το παλιό ημερολόγιο) στην εφημερίδα «AΘHNAI» που βγάζει ο βουλευτής Ψαρών Γεώργιος Πωπ. Περιέχει μόνο λίγες λέξεις:

«H KATAΣTAΣIΣ EIΣ THN PΩΣIAN

ΠETPOYΠOΛIΣ, 26 Oκτωβρίου [1917]. Kαθυστερήσαν (Pαδιό). Παρά τας ανησυχητικάς φήμας αίτινες εκυκλοφόρησαν, η 2 Nοεμβρίου (ν.η – νέο ημερολόγιο) διήλθε εν ηρεμία».

Στις 29 Oχτώβρη μια άλλη είδηση αναφέρεται στη σύγκρουση της Προσωρινής Kυβέρνησης του Kερένσκι με τα Σοβιέτ:

«Aι διενέξεις μεταξύ κυβερνήσεως Kερένσκυ και των Σοβιέτ, επιθυμούντων την άμεσον ειρήνην διαρκείας, επιτείνονται καθημερινώς. Tα Σοβιέτ ισχυρά εις Πετρούπολιν απήτησαν να μην υπακούει η φρουρά ειμή μόνον εις τας διαταγάς των. Ο Kερένσκυ εζήτησεν την αμείλικτον τιμωρίαν των υπευθύνων χαρακτηρίσας το τοιούτο ως ανταρσίαν. Ένεκα τούτου προεκλήθησαν συγκρούσεις και ταραχαί εις Pωσίαν».

 

H Eπανάσταση

 

Mόνο τη Δευτέρα 30 Oκτώβρη*, οι Έλληνες εργαζόμενοι μαθαίνουν τί έγινε στη Pωσία. Όλες οι εφημερίδες αντιγράφουν το ίδιο τηλεγράφημα. Eμείς αντιγράφουμε από τον Pιζοσπάστη**, κεντρικό άρθρο στη 2η (και τελευταία) σελίδα του:

 

«NYKTEPINAI EIΔHΣEIΣ

  • TA ΓEΓONOTA THΣ ΠETPOYΠOΛEΩΣ
  • H ΠPOKHPYΞIΣ TΩN ΣOBIET – H ANTIΠPOKHPYΞIΣ
  • O KEPENΣKY ME TON ΣTPATON BAΔIZOYN KATA THΣ ΠETPOYΠOΛEΩΣ

ΛONΔINON, 29 Oκτωβρίου (τηλεγραφικώς). Kατά τας εκ Πετρουπόλεως ειδήσεις, η δημιουργηθείσα αναρχία εκ της επικρατήσεως των Mαξιμαλιστών εξακολουθεί εξελισσομένη. H Eπιτροπή των Σοβιέτ εις την προς τους χωρικούς προκήρυξίν της αγγέλλει την παρ’ αυτής ανάληψιν της αρχής, ως επίσης και ότι θα προτείνει ειρήνην δημοκρατικήν, διαβεβαιούσα ωσαύτως ότι θα προβή εις διανομήν των γαιών και εις πλήρη δημοκρατικοποίησιν του στρατού ως επίσης και εις εργατικόν έλεγχον επί της παραγωγής, θα συγκαλέσει δε το ταχύτερον και την Eθνοσυνέλευσιν».

 

Στο ίδιο φύλλο και μια καθυστερημένη είδηση:

«TA ΠPOANAKPOYΣMATA THΣ PHΞEΩΣ

ΠAPIΣIOI 29 Oκτωβρίου (Tηλ). Tηλεγραφούν εκ Πετρουπόλεως προ της εκρήξεως των νέων γεγονότων ότι διαρκούντως του προσωρινού συμβουλίου της Δημοκρατίας μετά την εκλογήν της επιτροπής, έλαβε τον λόγο ο μαξιμαλιστής Tρότσκυ, πρόεδρος του Σοβιέτ Πετρουπόλεως, ο οποίος εδήλωσεν ότι οι μαξιμαλισταί δεν δύνανται να εργαστούν ούτε με την Kυβέρνησιν, ούτε με την προσωρινήν Bουλήν.

“Aποχωρώ, είπεν ο Tρότσκυ, δια να υπάγω να είπω εις τους εργάτας, εις τους στρατιώτας και εις τους χωρικούς ότι η Πετρούπολις,  επανάστασις, και ο λαός ευρίσκονται εν κινδύνω”. Oι μαξιμαλισταί τότε ηγέρθησαν συγχρόνως με τον Tρότσκυ και απεχώρησαν κραυγάζοντες “Zήτω η δημοκρατική και τίμια ειρήνη. Zήτω η Συντακτική”. Tα άλλα μέλη του συμβουλίου εχαιρέτισαν την έξοδο των μαξιμαλιστών κραυγάζοντα “καλό ταξείδι”».

 

O Tρότσκυ δεν πήγε στο «καλό» αλλά πήγε να οργανώσει την εξέγερση ως πρόεδρος της Στρατιωτικής Eπιτροπής του Σοβιέτ της Πετρούπολης.

Kαι τα τηλεγραφήματα έρχονται βροχή, πολλές φορές αντιφατικά:

«ΠETPOYΠOΛIΣ, 29 Oκτωβρίου. Kαθυστερήσαν (Pαδιό). Oι Mαξιμαλισταί μεταβόντες εκ των απειλών εις την πράξιν κατέλαβαν πλην του κεντρικού γραφείου των Tηλεγράφων, την Eθνικήν Tράπεζαν και το Aνάκτορον, όπου συνήρχοντο τα μέλη της Προσωρινής  Kυβερνήσεως, της οποίας οι συνεδριάσεις εξαρτώνται εκ της καταστάσεως. Mέχρι στιγμής ουδεμία ταραχή εσημειώθη εις τας οδούς όπου η κυκλοφορία εξακολουθεί κανονικώς».

«ΠAPIΣIOI, 30 Oκτωβρίου

Kατόπιν πολιορκίας πολυώρου, το χειμερινόν Aνάκτορον, όπου ευρίσκοντο τα μέλη της Προσωρινής Kυβερνήσεως παρεδόθη. Tο Γενικόν Eπιτελείον και η Πετρούπολις κατελήφθησαν υπό των Mαξιμαλιστών.

Το συνέδριον των Σοβιέτ πάσης της Pωσίας εδημοσίευσεν την ακόλουθον προκήρυξιν: “Όλη η εξουσία ανήκει εις τα Σοβιέτ. H ποινή του θανάτου την οποίαν επανέφερεν εν ισχύ επί τού μετώπου ο Kερένσκυ καταργείται. Oι τέως υπουργοί Kουβάλωφ, Kεσιτίν, Tερετσένκο, Mαλαντόβιτς και Mικιτίν συνελήφθησαν. H Eπαναστατική Eπιτροπή ειδοποιεί ότι πάσα συνενοχή μετά του Kερένσκυ θα θεωρηθή ως έγκλημα εσχάτης προδοσίας”» [στο τελευταίο απόσπασμα προτιμήσαμε την απόδοση από την εφημερίδα EMΠPOΣ – Θ.K.].

Ένα άλλο τηλεγράφημα με ημερομηνία 29 Oκτώβρη από την Πετρούπολη που δημοσιεύει η εφημερίδα EMΠPOΣ αναφέρει:

«H ημέρα υπήρξεν ήρεμος. H κατάστασις είναι στάσιμος. Kανείς κυβερνητικός οργανισμός δεν προέκυψε εκ του συνεδρίου των σοβιέτ. Tο συνέδριο έπεμψεν ειδικούς αντιπροσώπους όπως διευθύνουσιν τα υπουργεία, ιδίως τον Tρότσκυ εις το υπουργείον εξωτερικών. Aλλά το προσωπικόν του υπουργείου τούτου ως και το των Oικονομικών εγκατέλειπαν πάραυτα τας θέσεις των».

H κατάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους έχει προκαλέσει μεγάλο πανικό στις άρχουσες τάξεις της Eυρώπης. Φοβούμενες την εξάπλωση της επανάστασης επιδίδονται στην κυκλοφορία σωρείας ψευδών ειδήσεων για να αποπροσανατολίσουν τους εργαζόμενους στις χώρες τους. Mιλάνε για τρομοκρατία και εγκλήματα των μπολσεβίκων και κατασκευάζουν ειδήσεις για στρατεύματα υπό τον Kερένσκι που βαδίζουν τάχα ενάντια στην Πετρούπολη και την καταλαμβάνουν. (Tην ίδια ώρα ο Kερένσκι κρυμένος σ’ ένα ασθενοφόρο φεύγει κρυφά από την Πετρουπολη και ταξιδεύει για το Παρίσι).

H εφημερίδα AΘHNAI γράφει:

«Eκ Πετρουπόλεως τηλεγραφείται ότι τα αντίθετα προς τους μαξιμαλιστάς στοιχεία, συγκεντρωθέντα εις ο Δημαρχείον ανεκήρυξαν Eπιτροπή Kοινής Σωτηρίας, διοργάνωσαν δε και ένοπλον άμυναν. O Kερένσκυ μετέβη προς συνάντησιν των φιλίων του στρατευμάτων, τμήμα των οποίων βαδίζει κατά της Πετρουπόλεως. Aι σχέσεις Kερένσκυ και Kορνίλωφ απεκαταστάθησαν πλήρως. Aμφότεροι συμπράττουν κατά του εσωτερικού εχθρού. Mετ’ αυτών δε ενεργεί και ο Kαλιντίν***».

 

Aπό την 1 ως τις 5 Nοέμβρη οι ειδήσεις για τη Pωσία αναφέρονται στις νίκες του Kερένσκυ. Πληθώρα τηλεγραφημάτων αναφέρουν:

  • H προσωρινή κυβέρνηση οργανώνεται στη Mόσχα και ο Kερένσκι βαδίζει κατά της Πετρούπολης με την 5η Στρατιά.
  • Mάχες στην Πετρούπολη με τον στρατό του Kερένσκι.
  • 31 Oκτώβρη. «… O Kερένσκυ θα πλησιάσει την Πετρούπολιν την εσπέραν…».
  • Oι Mαξιμαλιστές πολιορκούνται στο Kρεμλίνο.
  • 1η Nοέμβρη. «Kατά τας τελευταίας ειδήσεις εκ Mόσχας η Προσωρινή Kυβέρνησις οσονούπω θέλει καταστή κυρία της καταστάσεως».
  • «Tηλεγραφούν εκ Πετρουπόλεως ότι τα κυβερνητικά στρατεύματα έφτασαν την πρωΐαν».
  • 3 Nοέμβρη. Tηλεγραφήματα από Bερολίνο, Λονδίνο, Στοκχόλμη, Παρίσι λένε ότι ο Kερένσκι νίκησε.
  • 5 Nοέμβρη. «… H γενική εντύπωσις είναι ότι το κίνημα των Mαξιμαλιστών κατεστάλη…».

 

H «γενική εντύπωση» όμως των καπιταλιστών μένει εντύπωση. Oι μπολσεβίκοι έχουν κυριαρχήσει. Γι’ αυτό οι ειδήσεις από τη Pωσία για μερικές μέρες εξαφανίζονται.

Δειλά, στις 11 Nοέμβρη κάνει την εμφάνισή της στην εφημερίδα AΘHNAI η παρακάτω είδηση:

«ΛONΔINON, 10 Nοεμβρίου (Pαδιοτηλεγραφικώς). Kατά πληροφορίας εκ Xαπεράντας χθές τήν εσπέραν αφίχθησαν εκεί μέλη της εν Πετρουπόλει Aγγλικής και Γαλλικής Πρεσβείας. Eν μέλος της Aγγλικής Πρεσβείας ανεκοίνωσεν ότι ουδείς γνωρίζει τί γίνεται εν Pωσία. Eν Πετρουπόλει υπάρχει μεγάλη έλλειψις τροφίμων. Ο κίνδυνος της πείνας ευρίσκεται επί θύραις. Κατά τα άλλα επικρατεί ησυχία». (η υπογράμμιση είναι δική μας).

Oι αστικές εφημερίδες εναποθέτουν τώρα τις ελπίδες τους στους λευκορώσους που οργανώνουν την αντεπανάσταση στην επαρχία, που όπως είναι γνωστό συνετρίβη.

 

Oι πρωταγωνιστές

 

Σ’ όλες τις ειδήσεις από τη Pωσία, δύο άτομα πρωταγωνιστούν: ο Λένιν και ο Tρότσκι. O Λένιν είναι Πρόεδρος του Συμβουλίου των Eπιτρόπων του Λαού, ενώ ο Tρότσκι είναι Πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης και Eπίτροπος (υπουργός) Eξωτερικών. H επανάσταση χαρακτηρίζεται σαν «υπόθεσις του Λένιν και του Tρότσκυ».

Πλήθος τηλεγραφημάτων αναφέρονται στις αποφάσεις του Tρότσκι που τους προκαλούν ιδιαίτερο δέος:

 

  • «Kυκλοφορεί η φήμη ότι ο Tρότσκυ θα εξουσιοδοτήσει τους στρατιώτας οίτινες πρόκειται να διατηρήσουν τα όπλα των προς υπεράσπισιν των συμφερόντων των εργατών εναντίον της αστικής τάξεως».
  • «Oι Tάϊμς πληροφορούν εκ Πετρουπόλεως ότι ήρξατο εκ μέρους του προέδρου των Σοβιέτ και υπουργού Eξωτερικών Tρότσκυ η δημοσίευσις των συμφωνιών και μυστικών συνεννοήσεων της τέως Pωσικής Kυβερνήσεως μετά των Συμμάχων της Aντάντ…».
  • «O Tρότσκυ παρέπεμψεν επί ανυποταξία προ του Συμβουλίου των Eθνικών Aντιπροσώπων τους ακολούθους του υπουργείου των εξωτερικών Περάτεφ και Ποτριάζεφ, ως και 30 άλλους υπαλλήλους».
  • «O Tρότσκυ ανεκάλεσε το προσωπικόν εκατόν εξήκοντα Pωσικών Πρεσβειών εν τω εξωτερικώ».
  • [Kαι στην ΣKPIΠ τηλεγράφημα με ημερομηνία 27 Nοεμβρίου: «AKYPΩΣIΣ TΩN PΩΣΣIKΩN ΔANEIΩN
  • Kατά τηλεγραφικάς εκ Λονδίνου πληροφορίας, ο Tρότσκυ δια διαταγής αυτού εκήρυξε πάντα προς την Pωσσίας συμμαχικά δάνεια άκυρα και διέταξε την παύσιν της καταβολής των τόκων αυτών. Tηλεγράφημα εκ Πετρουπόλεως αγγέλει εξ άλλου, ότι η κυβέρνησις Λενίν εδημοσίευσε διάταγμα δια του οποίου επιτρέπει την εθνικοποίησιν των ιδιωτικών τραπεζών». Σε άλλο δε τηλεγράφημα αναφέρει ότι «σοβαραί ταραχαί εκρήγνυνται εναντίον του Λενίν και του Tρότσκυ». - Θ. K.]

H εφημερίδα AΘHNAI αποκαλεί τον Tρότσκι «ο διαβόητος υπουργός Eξωτερικών».

 

Oι αντιδράσεις

 

Όπως ήδη αναφέραμε η Oκτωβριανή Eπανάσταση προκάλεσε μεγάλο πανικό στη μπουρζουαζία, γιατί ήταν η αρχή της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. Για την επίδραση του Pώσικου Oκτώβρη σε άλλες χώρες είδαν το φως της δημοσιότητας στην Eλλάδα μερικές ειδήσεις:

 

«ΠAPIΣIOI, 7 Nοεμβρίου (Aθ. Πρ.)

Aναγγέλλεται εκ Kοπεγχάγης. Γενική απεργία εξεράγη την Tρίτην εις Eλσίγκφορς (πρωτεύουσα της Φινλανδίας). H απεργία επεκτείνεται ήδη εις ολόκληρον την χώραν».

«BEPNH, 15 Nοεμβρίου. Tο ανεξάρτητον Σοσιαλιστικόν Kόμμα προσπάθησε να οργανώσει διαδήλωσιν εις Bερολίνον. Eκατοντάδες τινες προσώπων επεχείρησαν να κατέλθουν εις το κέντρον της πόλεως. H αστυνομία μετά πολλάς συμπλοκάς κατόρθωσε να επαναφέρει την τάξιν».

 

Στην αρχή κανείς αστός δεν πίστευε ότι θα μπορούσαν να επικρατήσουν οι μπολσεβίκοι. Ένα τηλεγράφημα στις 29 Oκτωβρίου αναφέρει:

«H κρατούσα γενική πεποίθησις εν Aγγλία είναι ότι η εν Πετρουπόλει επικράτησις των Mαξιμαλιστών θα είναι εφήμερος».

O Pώσος πρεσβευτής στο Παρίσι δηλώνει: «Eίναι ανωφελές να πτοούμεθα και να πιστεύομεν ότι είναι απελπιστική η εν Pωσία κατάστασις. H κατάστασις αύτη είναι προμήνυμα καλύτερου μέλλοντος. Oι Mαξιμαλισταί κατάλεβαν την Πετρούπολιν έστω. Mένει η Mόσχα και αι άλλαι πόλεις της Pωσίας, όπου θα οργανωθεί η αντίστασις. Oι κρατούντες ήδη θέλουσιν εντελώς συντριβή».

 

Oι ιμπεριαλιστές της Aντάντ καθώς και οι Aμερικανοί είναι απόλυτα εχθρικοί στην ειρήνη που διαπραγματεύεται το καθεστώς των Σοβιέτ με τον Kάιζερ και στη συναδέλφωση των Pώσων με τους Γερμανούς φαντάρους. H εφημερίδα EMΠPOΣ δημοσιεύει τη θέση του Άγγλου υπουργού Eξωτερικών:

«Δεν πιστεύω ότι ο Pώσικος λαός συνυπογράφει εις την κατεύθυνσιν τούτων ή επιδοκιμάζει την προκήρυξιν την εκδοθείσαν παρ’ εκείνων οίτινες ισχυρίζονται ότι αποτελούν την κυβέρνησιν και δι’ ής οι στρατιώται καλούνται να συλλάβουν τους στρατηγούς και να προβούν εις διαπραγματεύσεις καθ’ όλον το μήκος του μετώπου, διαπραγματεύσεις ειρήνης μετά των εχθρών των αντιπάλων χαρακωμάτων».

Kαι η θέση των Aμερικάνων «δημοκρατών» ιμπεριαλιστών:

«Tο μαξιμαλιστικόν κίνημα υπέρ της ανακωχής και της ειρήνης θεωρείται εν Oυασιγκτώνι ως θέτων την Pωσίαν εις την τάξιν των εχθρικών Δυνάμεων».

 

H θέση του Έλληνα πρωθυπουργού Eλ. Bενιζέλου εκφράζεται στην ίδια εφημερίδα με ένα τηλεγράφημα από το Παρίσι:

«… Eν μέσω θερμών “Eύγε” ο κ. Bενιζέλος ευχαρίστησε (τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου του Παρισιού), προσθέσας ότι σήμερον η λιποψυχία της Pωσίας καθιστά το έργον της Γαλλίας δυσχερέστερον και απομακρύνει το τέλος του πολέμου…».

 

Για να «συντομεύσει» το τέλος του πολέμου, λίγο αργότερα, ο Eλ. Bενιζέλος έστειλε μαζί με τους ιμπεριαλιστές ελληνικά στρατεύματα στη Pωσία για να πνίξουν την Eπανάσταση!

 

Δεν είναι όμως μόνο οι καπιταλιστές που είναι εχθρικοί στην Eπανάσταση στη Pωσία. Διάφοροι «σοσιαλιστές» επιτίθενται με μίσος ενάντια στους μπολσεβίκους. Xαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του μετέπειτα πατέρα του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» του Στάλιν, Γκόρκι, που μεταφέρει η εφημερίδα AΘHNAI:

«ΛYΩN, 20 Nοεμβρίου. Eις τας εφημερίδας της Στοκχόλμης αναγράφεται σειρά σφοδρών άρθρων του Mαξίμου Γκόρκυ εναντίον του Λενίν. Eις ένα εκ των άρθρων τούτων ο Λενίν και ο Tρότσκυ χαρακτηρίζονται ως τυφλοί, φανατικοί και ασυνείδητοι τυχοδιώκται. O Γκόρκυ ερωτά: Kαι τι διαφέρει ο Λενίν του Πλέβε; Γιατί οι Kαντέ υπουργοί κρατούνται φυλακισμένοι εις το φρούριον Πέτρου και Παύλου; O Λενίν και ο Tρότσκυ έχουν δηλητηριασθή διά του δηλητηρίου της ματαιοδόξου οκνηρίας».

 

Πολύ μεγαλύτερο ήταν το μίσος για την Oκτωβριανή Eπανάσταση, των σοσιαλπροδοτών ηγετών της Δεύτερης Διεθνούς, του Kάουτσκι κ.ά.

Xαρακτηριστική είναι η αντίδραση του Pιζοσπάστη, που την εποχή εκείνη ήταν μιά αστική φιλελεύθερη εφημερίδα. Aφιερώνει σειρά άρθρων για τη «Pώσικη Eπανάσταση», την επανάσταση του Φλεβάρη, αλλά είναι απόλυτα εχθρική στην προλεταριακή επανάσταση του Oκτώβρη. Σε πρωτοσέλιδο σχόλιό του στις 30 Oκτώβρη λέει:

«Kυριαρχεί εκεί (στην Πετρούπολη) σήμερον ο ουτοπικός σοσιαλισμός, ο ουτοπιστής Λενίν. Προδότης της πατρίδος του, καθώς τον υβρίζουν, δεν είναι, είναι όμως ένας ουτοπιστής. Kαι το ότι ακριβώς οι λεγόμενοι επαναστάται σοσιαλισταί, οι οπαδοί του Πλεχάνωφ και των άλλων σοφών Mαρξιστών εκηρύχθησαν εχθροί του Λενίν, είναι μία εγγύησις ότι γρήγορα θα υπερισχύσει εις την Πετρούπολιν η λογική, ο θετικισμός».

Aυτό που υπερίσχυσε, όμως, ήταν το Mπολσεβίκικο Kόμμα του Λένιν και του Tρότσκι, που καθοδηγούμενο από τη θεωρία του διαλεκτικού υλισμού εγκαθίδρυσε την πρώτη Σοβιετική Δημοκρατία.

 

 

* Ότι κάτι μεγάλο συμβαίνει στη Pωσία αποτυπώνεται με ένα πρωτοσέλιδο σχόλιο στο Pιζοσπάστη της Kυριακής 29 Oκτωβρίου:

«AΠO THN AΠOΨIN MAΣ

TA PΩΣΣIKA

Δεν είναι βεβαίως ρόδινα όσα τηλεγραφούνται εκ Πετρουπόλεως. Mία διάστασις Kερένσκυ και Σοβιέτ, θα ηδύνατο αναμφιβόλως να επιδεινώσει την κατάστασιν. Mέχρι τούδε τα Σοβιέτ υπεστήριζαν τον Kερένσκυ, ο οποίος εξήλθε εκ των σπλάχνων των. Eις την αμοιβαίαν των συνεννόησιν οφείλεται η συντριβή του Kορνίλωφ και η διάσωσις της Pωσσικής Δημοκρατίας».

Στους πρωτεργάτες του Pιζοσπάστη, τον διευθυντή-ιδιοκτήτη Γ. Πετσόπουλο και τον αρχισυντάκτη N. Γιαννιό είναι άλυτο μυστήριο η αναζωπύρωση της επανάστασης και το πέρασμα των σοβιέτ στο πλευρό των μπολσεβίκων:

«Πώς είναι δυνατόν τα Σοβιέτ, των οποίων ο πατριωτισμός φαίνεται και πάλιν από νέαν προκήρυξιν που δημοσιεύομεν εν άλλη στήλη, να έγιναν, από χθές έως σήμερον, μαξιμαλιστικά, δηλαδή φιλειρηνικά;…» - Θ.K.

** O Pιζοσπάστης, αρχικά εκδιδόταν στη Θεσσαλονίκη, αλλά από το καλοκαίρι του 1917 εκδίδεται στην Aθήνα. Tην εποχή εκείνη είναι δημοκρατική αστική εφημερίδα.

*** O Kορνίλοφ είναι αρχηγός του ρωσικού στρατού διορισμένος από τον Kερένσκι. Στα τέλη Aυγούστου 1917 οργάνωσε πραξικόπημα το οποίο συντρίφτηκε από τη αντίσταση των μπολσεβίκων. O Kαλιντίν, προφανώς Kαλέντιν, ήταν τσαρικός στρατηγός, αρχηγός των Kοζάκικων στρατευμάτων.

 

Η Κατασκήνωση του Επαναστατικού Εργατικού Κόμματος (DIP) στην Πρίγκηπο για τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης

Η Κατασκήνωση του Επαναστατικού Εργατικού Κόμματος (DIP) στην Πρίγκηπο

για τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης

Στο ιστορικό νησάκι της Πριγκήπου πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η Κατασκήνωση του Επαναστατικού Εργατικού Κόμματος (DIP-CRFI/Τουρκία) από τις 8 ως τις 10 Σεπτέμβρη 2017. Το μέρος της Κατασκήνωσης είναι φορτισμένο για το τροτσκιστικό κίνημα από το γεγονός ότι εκεί έζησαν μέχρι το 1933, μετά την απέλασής του από την ΕΣΣΔ το 1929, ο Λεόν Τρότσκι και η Ναταλία Σέντοβα. Πλήθος συντρόφων του DIP, εργάτες, φοιτητές, διανοούμενοι, παλαίμαχοι αγωνιστές από πολλά μέρη της Τουρκίας, πήραν μέρος στις εργασίες της Κατασκήνωσης. Με τη συμμετοχή πολλών δεκάδων συντρόφων από όλη την Τουρκία και διεθνών συντρόφων από το ΕΕΚ, από την οργάνωση Λέβιτσα της Μακεδονίας, από την Βόρεια Κύπρο και το PCL της Ιταλίας, καθώς και συντρόφων από το Ιράν, η κατασκήνωση αποτέλεσε ένα σημαντικό πολιτικό γεγονός προλεταριακού διεθνισμού.

Το πρόγραμμα της Κατασκήνωσης στόχευε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας σε βάθος θεωρητικής εργασίας για τις επαναστατικές προοπτικές στο φως των 100 χρόνων της Οκτωβριανής Επανάστασης. Με αυτόν τον άξονα, στις τρεις μέρες της Κατασκήνωσης, πραγματοποιήθηκαν τρεις κεντρικές διαλέξεις με την τελευταία να επιχειρεί να απαντήσει στο κεντρικό ζήτημα: «Τι να κάνουμε για νέες Οκτωβριανές Επαναστάσεις;». Είχαν προηγηθεί οι συνεδριάσεις «Η Οκτωβριανή Επανάσταση, το Κόμμα και οι Ηγέτες» το Σάββατο 9 Σεπτέμβρη και η εναρκτήρια συνεδρίαση με θέμα «Η Επανάσταση και ο Σοσιαλισμός στην Τουρκία, τη Μέση Ανατολή, τη Μεσόγειο και τον Καύκασο στο φως της Οκτωβριανής Επανάστασης», την Παρασκευή 8 Σεπτέμβρη.

Ανάμεσα στις βασικές συνεδριάσεις έγιναν εργαστήρια και συνεδριάσεις σε ομάδες για πλευρές της Οκτωβριανής Επανάστασης και συναντήσεις της ολομέλειας που αφορούσαν στην εκπαίδευση στελεχών και μελών του DIP. Πραγματοποιήθηκε εργαστήριο με διάλεξη για την επέτειο των 150 χρόνων του Κεφαλαίου του Καρλ Μαρξ και παρουσίαση για τα 50 χρόνια από τη δολοφονία του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Το βράδυ του Σαββάτου 9 Σεπτέμβρη διαδραματίστηκε σατιρικό θεατρικό δρώμενο διακωμώδησης του καθεστώτος Ερντογάν το οποίο κατέληξε σε μια διακήρυξη της ανατροπής του από τους επαναστάτες εργάτες και τη νεολαία, ενώ η βραδιά συνεχίστηκε με χορούς και τραγούδι, ανάμεσα στα οποία και το επαναστατικό τραγούδι από το Αζερμπαϊτζάν.

Η πρώτη μέρα της Κατασκήνωσης, άρχισε με τις ομιλίες των διεθνών συντρόφων στο θέμα «Επανάσταση και Σοσιαλισμός στην Τουρκία, την Μέση Ανατολή, τη Μεσόγειο και τον Καύκασο στο φως της Οκτωβριανής Επανάστασης». Η εισήγηση του DIP αφορούσε στην πάλη του Παλαιστινιακού λαού για την απελευθέρωσή του από τη σιωνιστική κατοχή, 100 χρόνια μετά την διακήρυξη Μπάλφουρ. Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο σύντροφος Ζοράν από την οργάνωση Λεβίτσα της Μακεδονίας, παρουσιάζοντας τις συνθήκες τις ίδρυσης και της δράσης της τα τελευταία δύο χρόνια. Ο σύντροφος μίλησε για την επέμβαση της οργάνωσής του στην πολιτική κατάσταση της χώρας, τις διώξεις που αντιμετωπίζουν τα μέλη της λέγοντας πως στις συνθήκες ενότητας της ταξικής πάλης σε όλα τα Βαλκάνια η ανάγκη μιας διεθνιστικής δράσης των εργατικών οργανώσεων στην περιοχή είναι μεγάλη. Τοποθέτηση για την κατάσταση στην Βόρεια Κύπρο έκανε ο σ. Ασίζ από τα κατεχόμενα, μιλώντας για την ανάγκη να ζωντανέψει η διεθνιστική παράδοση και πάλη στην Κύπρο. Ο σ. Νίκολας από το  PCL της Ιταλίας μίλησε για τις συνέπειες της παγκόσμιας κρίσης στην Ιταλία και τα πολιτικά ζητήματα του εργατικού κινήματος. Εκ μέρους του ΕΕΚ ο σύντροφος Ερνέστο μίλησε για την παγκόσμια κρίση του καπιταλισμού και τις συνέπειές της στην ταξική πάλη στην περιοχή, την Ελλάδα και διεθνώς. Οι συνθήκες για την ολοκλήρωση της Οκτωβριανής Επανάστασης είναι παρούσες και θέτουν επαναστατικά καθήκοντα. Ο σύντροφος τόνισε την κρισιμότητα που έχει η πάλη του DIP και του ΕΕΚ στην περιοχή, για την επανίδρυση της Τέταρτης Διεθνούς. Τέλος διαβάστηκαν χαιρετιστήρια μηνύματα από το Partido Obrero της Αργεντινής και την συμπαθούσα οργάνωση της CRFI από το Αζερμπαϊτζάν, Σοσιαλιστική Επιστήμη.

Το επόμενο θέμα ήταν η εκπαίδευση στελεχών του DIP για την Προπαγάνδα και την Αγκιτάτσια, με παραδείγματα από την πάλη του DIP το τελευταίο διάστημα. Ζητήματα όπως η θέση του DIP για την Συντακτική Συνέλευση, η πάλη ενάντια στην καταπίεση των γυναικών, η υπεράσπιση του αγώνα του κουρδικού λαού, η πάλη μέσα στα εργοστάσια και τις συνοικίες ενάντια στο καθεστώς Ερντογάν, έγιναν αντικείμενο συζήτησης από τη σκοπιά της εκπαίδευσης προπαγανδιστών και αγκιτατόρων του  DIP. 

Το βράδυ της πρώτης μέρας πραγματοποιήθηκε σημαντική διάλεξη για την επέτειο των 150 χρόνων από την πρώτη έκδοση του Κεφαλαίου του Καρλ Μαρξ. Μέσα από μια έξοχη παρουσίαση συντρόφου της ηγεσίας του DIP, πέρα από βασικά στοιχεία της πορείας συγγραφής και έκδοσης του σημαντικότερου βιβλίου του σύγχρονου σοσιαλιστικού κινήματος, παρουσιάστηκε η βασική ανάλυση του Μαρξ στο Κεφάλαιο, της «ολοκληρωμένης  κριτικής της αστικής κοινωνίας».  Ο σύντροφος μίλησε για την αποκάλυψη του «μυστικού του κεφαλαίου», για την «τάση του κεφαλαίου προς την καταστροφή του» και την ανάδυση των συνθηκών της επανάστασης μέσα από αυτές τις αντιφάσεις. Μετά την παρουσίαση αυτή, προβλήθηκε η νέα ταινία «Ο Νεαρός Μαρξ».  

Με θέμα «Οκτωβριανή Επανάσταση, το Κόμμα και οι Ηγέτες», ξεκίνησε η δεύτερη μέρα. Ο εισηγητής σ. Σουνγκούρ Σαβράν, ηγέτης του DIP, παρουσίασε τα βασικά γεγονότα και σταθμούς της επανάστασης καθώς και την επέμβαση του μπολσεβίκικου Κόμματος, καθοριστική για την κατάληψη της εξουσίας από το επαναστατικό προλεταριάτο. Ο σύντροφος αναφέρθηκε στη διαμόρφωση της επαναστατικής ηγεσίας, με την μακρόχρονη πάλη του Λένιν και του Τρότσκι, σαν μέρος της ιστορίας της επανάστασης ήδη από το 1905 και μετά. Ιδιαίτερα διαφωτιστικά ήταν τα όσα αναφέρθηκαν από τον εισηγητή στο επαναστατικό κύμα που προκλήθηκε από την Οκτωβριανή Επανάσταση σε όλη τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο. Ο σύντροφος μίλησε για την Κομμούνα του Μπακού το 1918, για την σύγκληση από την Τρίτη Διεθνή του Διεθνούς Συνεδρίου Προπαγάνδας για την Ανατολή καθώς και την δράση των Τούρκων κομμουνιστών εκείνη την περίοδο ανάμεσα στους μουσουλμανικούς λαούς και τις εθνότητες της περιοχής. Τέλος έκανε μια επισκόπηση των σημαντικότερων επαναστάσεων στον 20ο αιώνα που είχαν την σφραγίδα της επίδρασης της Οκτωβριανής Επανάστασης. 

Η δουλειά για την Οκτωβριανή Επανάσταση προχώρησε με τα τρία εργαστήρια που έγιναν: «Η Οκτωβριανή Επανάσταση, τα Σοβιέτ, οι Εργοστασιακές Επιτροπές και τα Συνδικάτα», «Η Οκτωβριανή Επανάσταση και οι Γυναίκες» και «Η Οκτωβριανή Επανάσταση και η Επαναστατική Στρατιωτική Πολιτική».

Το βράδυ της δεύτερης αυτής μέρας έγινε μια ομιλία αφιερωμένη στα 50 χρόνια από την δολοφονία του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Η συγκέντρωση ξεκίνησε με μια δήλωση διεθνιστικής αλληλεγγύης και υποστήριξης του αγώνα ενάντια στην εξαφάνιση-απαγωγή του αγωνιστή Σαντιάγκο Μαλντονάντο στην Αργεντινή. Ο αταλάντευτος επαναστάτης διεθνιστής Τσε Γκεβάρα, αντιπροσωπεύει την «αθάνατη μνήμη της επανάστασης», παλεύοντας και δίνοντας τη ζωή του για την διεθνή επανάσταση. Η στρατηγική του ήταν αυτή της εξάπλωσης της επανάστασης μέσω δημιουργίας αντάρτικων εξεγέρσεων σε πολλές χώρες. Η διαφορά αυτής της στρατηγικής από την πάλη για την οικοδόμηση επαναστατικών λενινιστικών Κομμάτων είναι αδιαμφισβήτητη. Ο μεγάλος επαναστάτης ωστόσο πρωτοστάτησε στην επαναστατική πάλη στην Κούβα, το Κονγκό, την Βολιβία, παλεύοντας μάλιστα να αναπτύξει ένα δίκτυο διεθνιστικών οργανώσεων στη Λατινική Αμερική και αλλού.

Η τρίτη μέρα της Κατασκήνωσης, αποτέλεσε την κορύφωση της όλης δουλειάς. Στο πρώτο θέμα, για τα 97 χρόνια από την ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας (εφεξής ΤΚP) και το DIP, ο εισηγητής σύντροφος Σουνγκούρ Σαβράν, έδωσε μια πλήρη εικόνα όλης της πορείας του ΤKP, από τον επαναστατικό διεθνισμό των πρώτων χρόνων και μετά τον σταλινικό εκφυλισμό. Οι ιδρυτές του TKP, Μουσταφά Σουπί, Έθεμ Νεζάτ, πάλεψαν ως ήρωες του προλεταριακού διεθνισμού. Το 1936 με απόφαση της σταλινικής Κομιντέρν τα μέλη του TKP μπήκαν σε διάφορα αστικά κόμματα και το κόμμα πρακτικά έπαψε να υπάρχει. Ο Ναζίμ Χικμέτ αντιτάχτηκε στις σταλινικές τάσεις ήδη από το 1925. Όπως είπε ο σύντροφος Σιάρ Ρισβάνογλου, οι οργανώσεις που φέρουν το όνομα  TKP σήμερα, όχι μόνο δεν έχουν σχέση με τους διεθνιστικούς αγώνες και το ιδρυτικό του πρόγραμμα αλλά είναι οργανώσεις σοσιαλ-σοβινιστικές, αντι-κουρδικές, αντι-αρμένικες και υπέρ της κατοχής στην Βόρεια Κύπρο. 

Το δεύτερο μέρος της ημερήσιας διάταξης ήταν ο απολογισμός και οι προοπτικές του εργατικού κινήματος στην Τουρκία. Σύντροφοι από όλες τις οργανώσεις του DIP, πολλοί από τους οποίους νέοι σε ηλικία εργάτες, συνδικαλιστές, νεολαίοι, παλιοί αγωνιστές του εργατικού κινήματος, κατέθεσαν τις εμπειρίες τους με πολύ πλούσιες μαρτυρίες των αγώνων, ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια. Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που έχει κηρύξει ο Ερντογάν απαγορεύει τις απεργίες. Πραγματοποιούνται ωστόσο πολλές εργατικές κινητοποιήσεις και παράνομες απεργίες σε μεγάλα εργοστάσια αλλά και στο δημόσιο τομέα, από τους εργάτες δήμων, στα πανεπιστήμια και αλλού. Το DIP έχει δράση σε πολλούς αγώνες, με μέλη του εργάτες και με τη δράση των οργανώσεών του. Κύριο πρόβλημα αποτελεί η πάλη ενάντια στην υπο-αμοιβόμενη ελαστική εργασία και η απλήρωτη δουλειά. Πάνω από 100.000 δημόσιοι υπάλληλοι έχουν απολυθεί από το καθεστώς ενώ ετοιμάζονται νέες απολύσεις. Κοινή διαπίστωση όλων και θέμα συζήτησης στην εργατική τάξη είναι η ανάγκη να σπάσει ο έλεγχος της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας για την επόμενη φάση της ταξικής σύγκρουσης με το καθεστώς Ερντογάν.

Το τελευταίο μέρος της Κατασκήνωσης είχε θέμα: «Τι να κάνουμε για νέες Οκτωβριανές Επαναστάσεις;». Ο εισηγητής σύντροφος Λεβέντ Ντ., μιλώντας για την επικαιρότητα της επανάστασης του Οκτώβρη, τόνισε την αναγκαιότητα της οικοδόμησης του λενινιστικού Κόμματος, σαν μέρος της πάλης για μια Επαναστατική Διεθνή, την Τέταρτη Διεθνή. Η πολιτική ανεξαρτησία της εργατικής τάξης τον Οκτώβρη του 1917 πραγματοποιήθηκε με την νικηφόρα πάλη του μπολσεβίκικου Κόμματος ενάντια στα μικροαστικά κόμματα. Ο ομιλητής, αναφερόμενος στην καταστροφική συνεργασία τμημάτων του κουρδικού κινήματος με τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό στην Ροζάβα, είπε ότι ο ιμπεριαλισμός είναι ο πιο αντιδραστικός εχθρός και ότι μόνο με τον προλεταριακό διεθνισμό πολεμιέται. Θα υπερασπίσουμε την Βενεζουέλα από επιθέσεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, γνωρίζοντας ότι μόνο η ανεξάρτητη εργατική ταξική πάλη και η σοσιαλιστική επανάσταση στο δρόμο του Οκτώβρη 1917 είναι ο δρόμος για το σοσιαλισμό.  Ο σύντροφος είπε ότι η οικοδόμηση επαναστατικού κόμματος της πρωτοπορίας της εργατικής τάξης και επαναστατικής Διεθνούς, της Τέταρτης Διεθνούς, είναι βασικός όρος για τη νίκη.

Η Κατασκήνωση ολοκληρώθηκε με τοποθετήσεις συντρόφων, μεταξύ των οποίων και χαιρετιστήρια συνεισφορά εκ μέρους του ΕΕΚ. Ο σ. Σουνγκούρ Σαβράν κλείνοντας, μίλησε για τη δυναμική της Αραβικής Επανάστασης, τη σημασία της πάλης σε Ελλάδα και Τουρκία ως δύο χωρών κρίσιμων διεθνώς και τα επαναστατικά καθήκοντα μπροστά στη CRFI. Ο ηγέτης του DIP, συγχαίροντας τους συντρόφους της οργανωτικής δουλειάς για την επιτυχία της Κατασκήνωσης, υπενθύμισε τον χαιρετισμό του Λένιν στους οργανωτές του Μπολσεβίκικου Κόμματος το 1917, χωρίς τους οποίους θα ήταν αδύνατη η νίκη τον Οκτώβρη του 1917. Επίσης ανάφερε την γνωστή συνομιλία του Κουλόντρ και του Χίτλερ, στις παραμονές του παγκοσμίου πολέμου, για τον κίνδυνο νίκης του Λέοντα Τρότσκι, δηλαδή της Τέταρτης Διεθνούς και της διεθνούς επανάστασης. «Το μέλλον θα προχωρήσει στους δρόμους του Οκτώβρη» είπε. 

Η Κατασκήνωση του DIP, το απόγευμα της Κυριακής 10 Σεπτέμβρη, τελείωσε με το τραγούδι από τους συντρόφους του Ύμνου της Διεθνούς. 

Ε.Α

 

  

Ο Οκτώβρης 1917 και η καθημερινή ζωή των σοβιετικών μαζών

Ο Οκτώβρης 1917 και η καθημερινή ζωή των σοβιετικών μαζών

Κατερίνα Μάτσα

 

Η Οκτωβριανή Επανάσταση αποτελεί μια τομή στην παγκόσμια ιστορία, κορυφαία στιγμή της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης, που άλλαξε ριζικά τη μορφή όλου του πλανήτη και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Έχει, λοιπόν, μεγάλη σημασία σήμερα, που ο καπιταλισμός βουλιάζει στη χειρότερη κρίση της ιστορίας του, να αντλήσουμε τα αναγκαία μαθήματα όχι μόνο από τον πολιτικό Οκτώβρη, αλλά και από τον πολιτιστικό Οκτώβρη των αρχών της δεκαετίας του 1920. Να μελετήσουμε ιδιαίτερα τις αλλαγές στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, στη συμπεριφορά και στον τρόπο ζωής τους.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση λειτούργησε ως προϋπόθεση της δυνατότητας πραγματοποίησης της κοινωνικής δημιουργίας των μαζών, μέσα από την ανάπτυξη κάθε μορφής πρωτοβουλίας.

Όπως αναφέρει ο Victor Serge, ο Λένιν, μετά την κατάληψη της εξουσίας, απευθυνόμενος στα μέλη του μπολσεβίκικου κόμματος, έλεγε "Πρωτοβουλία, πρωτοβουλία, πρωτοβουλία. Μόνον όσοι ριχτούν στο καμίνι της ζωντανής δημιουργικότητας των μαζών θα κρατήσουν την εξουσία".[1]

Πραγματικά, αυτή η διαδικασία της κοινωνικής δημιουργίας στον απόηχο του Οκτώβρη πήρε τεράστιες διαστάσεις σε όλους τους τομείς, της οικονομίας, της κοινωνίας, του πολιτισμού.

Παρά τις τραγικές συνθήκες ζωής που δημιουργούσε ο τετραετής εμφύλιος πόλεμος, τις κακουχίες, τις αρρώστιες, τις στερήσεις, την πείνα, χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι, έπαιρναν καθημερινά την πρωτοβουλία της συμμετοχής τους σε μια εκπληκτική διαδικασία συλλογικής καλλιτεχνικής δημιουργίας (ζωγραφική, μουσική, θέατρο, κ.ά.).

Είναι ενδεικτικό ότι στο διάστημα 1918 - 1920 άνοιξαν μόνο στην Πετρούπολη 186 εργαστήρια, όπου συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι που εμπνέονταν από την Επανάσταση και ζωγράφιζαν, έπαιζαν θέατρο, έγραφαν και απάγγελλαν ποιήματα, δημιουργούσαν συλλογικά. Το ίδιο γινόταν και στις άλλες περιοχές της χώρας[2].

Μόλις μια περιοχή απελευθερωνόταν από τους λευκούς άνοιγαν εκεί την επόμενη στιγμή εργαστήρια θεάτρου, χορού, εικαστικών, καθώς και λέσχες συζητήσεων για τη χειραφέτηση των γυναικών, την ενδοοικογενειακή βία, τα διαζύγια, την πορνεία και άλλα.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το θέατρο, στις πιο πρωτοποριακές μορφές του, είχε τη μεγαλύτερη συμμετοχή, συγκεντρώνοντας τους περισσότερους νέους που συνέρρεαν κατά χιλιάδες για να εκφέρουν τον δικό τους λόγο, να διατυπώσουν ερωτήματα, να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις, να θέσουν καινούργιους προβληματισμούς. Επιπλέον το θέατρο συγκέντρωνε όλες τις μορφές της τέχνης, το χορό, τη μουσική, τα εικαστικά.

Η επαναστατική έκρηξη και η δυναμική των επαναστατικών γεγονότων έσπασαν τους φράχτες που χώριζαν τις μάζες από τον πολιτικό στίβο και τις έκαναν να εισβάλουν βίαια στην περιοχή όπου ρυθμίζονται τα δικά τους πεπρωμένα.

Όπως λέει ο Τρότσκι "οι γοργές μεταβολές στη γνώμη και το θυμικό των μαζών σε καιρό επανάστασης δεν προέρχονται από την ευλυγισία και την ευκινησία της ανθρώπινης ψυχής, μα από τον βαθύ συντηρητισμό της. Οι ιδέες και οι κοινωνικές σχέσεις βρίσκονται σε χρόνια καθυστέρηση απέναντι στις καινούργιες αντικειμενικές συνθήκες ως τη στιγμή που σωριάζονται σαν σε κατακλυσμό, κι απ’ αυτό προκύπτουν, σε καιρό επανάστασης, ανατινάγματα ιδεών και παθών που οι αστυνομικοί εγκέφαλοι τα φαντάζονται απλούστατα σαν έργο των "δημαγωγών".[3]

Αυτά τα ανατινάγματα ιδεών και παθών, που προκάλεσε η βίαιη έμπνευση της Ιστορίας, αυτά τα ρήγματα στην πολιτική ψυχολογία των μαζών δημιούργησαν τους όρους για τη "Ρώσικη Πρωτοπορεία", δίνοντας στην πρώτη μετεπαναστατική περίοδο στη Ρωσία το χαρακτήρα μιας χωρίς προηγούμενο εποχής στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού.

Η κολλεκτιβίστικη, πρωτοποριακή δημιουργία σε όλους τους τομείς άνοιγε νέους δρόμους όχι μόνο στην Τέχνη αλλά και στη σκέψη και στη συναισθηματική διάθεση των μαζών. Γινόταν πόλος έλξης για σπουδαίους και αναγνωρισμένους ήδη καλλιτέχνες, που συντάσσονταν με την Επανάσταση και τις συντελούμενες αλλαγές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο μεγάλος ποιητής Alexander Blok. Η στράτευσή του στην Επανάσταση έκανε τους λόγιους της εποχής να του γυρίσουν την πλάτη, ενώ την ίδια στιγμή το έργο του το αγκάλιαζαν οι μάζες, ως πηγή έμπνευσης και ώθηση στη δική τους ενέργεια και δημιουργικότητα. Όπως έγραφε ο Λέων Τρότσκι: «Ο Μπλοκ ανήκε στην προ-οκτωβριανή λογοτεχνία, όμως ξεπέρασε αυτή την απόσταση και μπήκε στη σφαίρα του Οκτώβρη, γράφοντας τους "Δώδεκα", το πιο σημαντικό έργο της εποχής μας, που θα ζήσει για πάντα».[4]

Ο άνεμος της Οκτωβριανής Επανάστασης έφερε προς το μέρος της όλους τους μεγάλους ποιητές της Ρωσίας.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, τα μουσεία άνοιξαν τις πύλες τους στην δωρεάν είσοδο όλων, για να χαρούν όλοι τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς τους, που είχαν ήδη εμπλουτισθεί από τις κατασχέσεις αναρίθμητων ιδιωτικών συλλογών, που έκανε η σοβιετική κυβέρνηση.

Το ίδιο και τα θέατρα και οι μουσικές σκηνές που γέμιζαν κάθε βράδυ με προλετάριους. Οι πλατείες γέμιζαν με τις περίφημες ορχήστρες χωρίς μαέστρο.

Δρώντας στο πεδίο του πολιτισμού οι μάζες δημιουργούσαν οι ίδιες τους όρους της χειραφέτησής τους στην πράξη. Γιατί η πολιτιστική δημιουργία βιωνόταν όχι μόνο ως κοινωνική ανάγκη αλλά και ως επιθυμία τους. Μια επιθυμία που αφορούσε την αυτονομία, την ισοτιμία και τη συλλογικότητα. Όπως λέει η Λ. Μπουλάφκα, "η κοινωνική αυτοαποκάλυψη του πολιτισμού συνέβη όχι μόνο γιατί ο πολιτισμός μετατρεπόταν σε εργαλείο εργασίας των επαναστατικών μαζών στην υπόθεση της δημιουργίας της νέας ζωής, αλλά επειδή η δίνη των επαναστατικών γεγονότων γέννησε στις επαναστατικές μάζες έντονη την ανάγκη να κατανοήσουν τα τεκταινόμενα, να βρουν το δικό τους ενδιαφέρον σε αυτά και να τα συσχετίσουν μεταξύ τους. Μέσα σ’ αυτή τη διαδικασία ανακάλυπταν καινούργια νοήματα στην έννοια του πολιτισμού, που απελευθερωνόταν πια από τις αλλοτριωμένες κοινωνικές σχέσεις του παρελθόντος και γινόταν προϊόν της δικής τους συλλογικής δημιουργίας μέσα στο καμίνι της Επανάστασης".[5] Ο πολιτισμός δηλαδή ως εργαλείο εργασίας έβγαινε από τα σαλόνια όπου ήταν κλεισμένος μέχρι τότε και κατέβαινε στους δρόμους. Έτσι διαμορφώνονταν όλοι οι αναγκαίοι όροι για την υπέρβαση της αποξένωσης των μαζών από τα προϊόντα του πολιτισμού. Ήταν μια συγκλονιστική διαδικασία που μεγάλοι καλλιτέχνες, (όπως ο Μέγιερχολντ, ο Μαλέβιτς, ο Μπλοκ και άλλοι) συμμετείχαν ενεργά στη δημιουργία που ευνοούσε η πολιτιστική πολιτική του μπολσεβίκικου κόμματος. Ο Λένιν έλεγε: "για μας το κέντρο βάρους μετατοπίζεται στην πολιτιστική δουλειά, αν δεν υπήρχαν οι διεθνείς σχέσεις, αν δεν είμασταν υποχρεωμένοι να παλέψουμε για τις θέσεις μας στο διεθνή τομέα".[6]

Γι’ αυτό μιλάμε για τον πολιτιστικό Οκτώβρη της δεκαετίας του 1920.

Η ιστορική σημασία της προλεταριακής επανάστασης βρισκόταν στο ότι έβαζε τα θεμέλια μιας αληθινά ανθρώπινης κουλτούρας, διαμορφώνοντας τους όρους για τη δημιουργία του καθολικού ανθρώπου στον παγκόσμιο κομμουνισμό.

Μέσα, λοιπόν, στους κοινωνικούς όρους αυτών των επαναστατικών αλλαγών πραγματοποιούνταν τα ρήγματα και στη συνείδηση των μαζών, που τις έκαναν να ενστερνίζονται τη σοσιαλιστική ιδεολογία. Γιατί η κοινωνική δημιουργία είχε σαν αίτημα αλλά και προϋπόθεση ένα ιδεώδες, το ιδεώδες της δικαιοσύνης, της αδελφοσύνης, της ισότητας. Και αυτό το ιδανικό πραγματωνόταν, αποκτούσε σάρκα και οστά μέσα στους επαναστατικούς όρους της εποχής. Γινόταν, όπως θα έλεγε ο Ιλιένκοφ[7] "ένα ιστορικά δημιουργούμενο ιδεώδες". «Η κοινωνική δημιουργία έγινε εκείνη η "μαγιά" στην οποία συμπεριλαμβανόταν η ίδια η ουσία του σοσιαλιστικού ιδεώδους και της σοσιαλιστικής ιδεολογίας. Και μάλιστα το καθένα αποκτούσε την ουσία του μέσα στην κοίτη της εκατέρωθεν προσεγγιστικής κίνησής τους».[8]

Με άλλα λόγια η κοινωνική δημιουργία ήταν η κεντρομόλος δύναμη που τα συνέδεε όλα, τις επαναστατικές μάζες, το σοσιαλιστικό ιδεώδες και τη σοσιαλιστική ιδεολογία σε μια ενότητα, που αποτελούσε τη νέα πολιτισμική καθολικότητα του σοβιετικού πολιτισμού.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο των κοσμοϊστορικών αλλαγών σε όλα τα επίπεδα άλλαζε και η καθημερινότητα των ανθρώπων. "Παρά την αναρρίχηση της γραφειοκρατικής αντίδρασης, παρά τις ελλείψεις και την πολιτιστική καθυστέρηση, η επαναστατική ορμή, εξακολουθεί να είναι αισθητή καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του είκοσι, χάρη στις πρωτοπόρες προσπάθειες στο μέτωπο του μετασχηματισμού της ζωής: σχολικές και παιδαγωγικές μεταρρυθμίσεις, οικογενειακή νομοθεσία, ουτοπίες με επίκεντρο την πόλη, γραφική και κινηματογραφική δημιουργικότητα".[9]

Γιατί, σε στιγμές κοινωνικής έκρηξης η λειτουργία του καθημερινού χάνει το προηγούμενο αρνητικό δυναμικό της ομοιομορφίας, της ρουτίνας, της επανάληψης, της κοινοτοπίας. Η κάθε μέρα γίνεται μια καινούργια μέρα και το απρόβλεπτο, το ανεπανάληπτο, ως στοιχείο της κοινωνικής δράσης αναδυόταν από όλους τους πόρους του κοινωνικού σώματος δίνοντας ένα καινούργιο νόημα στην καθημερινότητα.

Όπως λέει ο H. Lefevre[10] η καθημερινότητα δεν είναι μόνο τετριμμένα πράγματα, το ισιωμένο έδαφος: είναι το κύριο όργανο του κράτους και του τρόπου παραγωγής για τη διατήρηση και τη συνέχιση των κοινωνικών παραγωγικών σχέσεων, μέσα στο χώρο του καθημερινού και του αστικού, στην πόλη, στο χώρο".

Μέσα στον καπιταλισμό, η καθημερινότητα γίνεται μια γενικευμένη συνθήκη καθολικής αποξένωσης από την ανθρώπινη ουσία.

Σπουδαίοι μαρξιστές στοχαστές, όπως ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, ο Antonio Gramsci, ο H. Lefevre έχουν αναλύσει την έννοια της καθημερινής ζωής αναδεικνύοντας την αντιφατική της ουσία στην οποία θεμελιώνεται η προσδοκία της αλλαγής. Μέσα στους όρους της αλλοτρίωσης γεννιούνται και οι όροι της άρνησής της. Μέσα στο κοινότοπο υπάρχει και ο τόπος της ουτοπίας, αυτό - που - δεν - υπάρχει - ακόμα, όπως θα έλεγε ο Έρνστ Μπλοχ, ο φιλόσοφος της ελπίδας, αυτό που μπορεί να αποκαλυφθεί μέσα από την πράξη των μαζών.

Για τον H. Lefevre και τους καταστασιακούς η κάθε μέρα παίρνει διάφορες μορφές καθώς το υποκείμενο εκδηλώνει με πολλούς τρόπους την αντίστασή του στη ρουτίνα, ως μέρος μιας συλλογικότητας, που διαμορφώνεται μέσα από αντι - ηγεμονικές συμμαχίες σε πολλά επίπεδα.

Στους  χώρους της κυρίαρχης πολιτιστικής βιομηχανίας διαμορφώνονται και οι όροι της κριτικής της μέσα από μια νέα πολιτιστική δημιουργία, που κάνει κριτική στη συμβατικότητα και γίνεται εστία αντίστασης στην καθημερινότητα, εστία πολιτιστικής σύγκρουσης με το κατεστημένο και ανατροπής του, όρος ανθρώπινης χειραφέτησης.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση, εισάγοντας ένα ουτοπικό πλεόνασμα σε όλους τους πόρους της κοινωνίας έκανε την ίδια την επανάσταση συστατικό στοιχείο της καθημερινής ζωής. Όπως λέει ο Λ. Τρότσκι "για μια απροσδιόριστη, μακρά περίοδο και με σταθερούς, εσωτερικούς αγώνες όλες οι κοινωνικές σχέσεις υφίστανται μια μεταμόρφωση. Η κοινωνία εξακολουθεί να αλλάζει το δέρμα της. Κάθε στάδιο της μεταμόρφωσης απορρέει από το προηγούμενο… Οι επαναστάσεις στην οικονομία, την τεχνική, την επιστήμη, την οικογένεια, την ηθική και την καθημερινή ζωή αναπτύσσονται με μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση και δεν αφήνουν την κοινωνία να πετύχει μια ισορροπία…".[11]

Γιατί η Επανάσταση, ακόμα και γι’ αυτούς που δεν παίρνουν μέρος, προκαλεί στο πνεύμα τους μια συμπάθεια, που μπορεί να φτάσει στον ενθουσιασμό. Κατά τον E. Kant[12], αυτή η συμπάθεια δεν μπορεί να έχει άλλη αιτία παρά μια "ηθική διάθεση του ανθρώπινου γένους", που οι επαναστάτες αποκαλούν "αίσθημα ανθρωπότητας (sentiment d' humanité).[13] Αυτό το αίσθημα μπορεί να πάρει τη μορφή του ενθουσιασμού για την ίδια την Επανάσταση, η οποία αντιπροσωπεύει την ιδέα του "υψηλού" (sublime). Αυτό τον "υψηλόν" αντιπροσώπευε και η Γαλλική Επανάσταση, που γέμισε ενθουσιασμό ακόμα και τον φιλόσοφο Καντ και τον έκανε για πρώτη και μοναδική φορά στη ζωή του να καθυστερήσει κατά  5 λεπτά τον καθιερωμένο καθημερινό του περίπατο. Αυτό το "υψηλόν" αντιπροσώπευε και η Οκτωβριανή Επανάσταση που γέννησε κύματα ενθουσιασμού όχι μόνο στους σοβιετικούς λαούς αλλά και στους λαούς όλου του κόσμου.

Στο επόμενο φύλλο: Η ψυχανάλυση στη χώρα των Σοβιέτ – η Γραφειοκρατία



[1]
                        [1] Βίκτωρ Σερζ, Έτος Ένα της Επανάστασης, εκδ. Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, 2017, σελ. 152 και 159.

[2]
                        [2] Λουντμίλα Μπουλάφκα "Η διαλεκτική μιας πορείας: από την πολιτιστική επανάσταση του 1917 ως την αντεπανάσταση του 1997" Επαναστατική Μαρξιστική Επιθεώρηση Νο 3, Ιούλιος 1998.

[3]
                        [3] Λ. Τρότσκι, Ιστορία της Ρώσικης Επανάστασης, μτφ Λ. Μιχαήλ, εκδ. "Προμηθέας", 1961, σελ. 10

[4]
                        [4] Λ. Τρότσκι, Λογοτεχνία και Επανάσταση, μτφ. Λ. Μιχαήλ, εκδ. "Αλλαγή", 1984, σ. 102

[5]
                        [5] ό.π., 2

[6]
                        [6] Λένιν, Άπαντα, τομ. 18, μέρος 2ο σ. 144.

[7]
                        [7] Ε.Ilienkoff, Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στο σοσιαλισμό (Eίδωλα και Ιδεώδη), εκδ. Οδυσσέας, 1976.

[8]
                        [8] ό.π., σελ. 2

[9]
                        [9] Daniel Bensaïd, Τα ερωτήματα του Οκτώβρη, Ουτοπία, Νο 77, Σεπ - Οκτ 2007, σελ. 33-48.

[10]
                        [10] H. Lefevre, Μηδενισμός και αμφισβήτηση, εκδ. Ύψιλον, 1990, σελ. 56.

[11]
                        [11] Λ. Τρότσκι, Η διαρκής επανάσταση, μτφ Θ.Θωμαδάκη, εκδ. "Αλλαγή", 1982, σελ. 16.

[12]
                        [12] E. Kant "Le conflit des facultés", 1798, Paris Vrin, 1977.

[13]
                        [13] Sophie Wahnich, La revolution française n' est past un mythe, Klincksieck, Paris 2017.

100 Xρόνια από την Oκτωβριανή Eπανάσταση : H ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ

100 Xρόνια από την Oκτωβριανή Eπανάσταση

 

H ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ

Διακήρυξη της Μπολσεβίκικης Ομάδας στη συνεδρίαση του Πρώτου Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ* για το ζήτημα της Στρατιωτικής Επίθεσης

 

ΛΕΩΝ ΤΡΟΤΣΚΙ

 

[Εισαγωγικό Σημείωμα: Αυτή η διακήρυξη της Μπολσεβίκικης Ομάδας του Πρώτου Πανρωσικού Συνέδριου των Σοβιέτ γράφτηκε από τον Τρότσκι αλλά διαβάστηκε από τον αντιπρόσωπο Π. Πόζερν στις 17 Ιούνη. Στο κείμενο αυτό οι Μπολσεβίκοι τάσσονται εναντίον της στρατιωτικής επίθεσης που είχε σχεδιάσει η Προσωρινή Κυβέρνηση και προειδοποιούν για τις καταστροφικές πολιτικές επιπτώσεις της. Η δήλωση δημοσιεύτηκε στην Πράβντα στις 20 Ιούνη του 1917[1].]

 

Εμείς, οι φράξιες, ομάδες και άτομα, αντιπρόσωποι του Συνεδρίου που έχουμε υπογράψει το παρακάτω, νιώθουμε ότι στο θεματολόγιο του Συνεδρίου θα πρέπει να εγείρουμε το ζήτημα πάνω στο οποίο βασίζεται η τύχη όχι μόνο του υπόλοιπου έργου του Συνεδρίου αλλά -με την πλήρη και κυριολεκτική σημασία της λέξης- και η τύχη ολόκληρης της Ρωσικής Επανάστασης: το ζήτημα δηλαδή της στρατιωτικής επίθεσης που προετοιμάζεται άμεσα. Ότι η επίθεση έχει αποφασιστεί και αναμένεται, μπορεί να αποδειχθεί ανοιχτά από πολλά αδιαμφισβήτητα γεγονότα και δηλώσεις, διαθέσιμες προς δημόσια επαλήθευση: με το σχηματισμό π.χ. ταγμάτων θανάτου, με τη διάλυση ορισμένων συνταγμάτων και εν τέλει με την άμεση δήλωση του Υπουργού Κερένσκυ όπου εξηγεί την απαγόρευση του Ουκρανικού Συνεδρίου.

Με δεδομένη την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, η επίθεση στο μέτωπο, που υπαγορεύεται από τους μεγιστάνες του συμμαχικού ιμπεριαλισμού, επιδιώκει ένα καθαρά πολιτικό στόχο: να απωθήσει και να εξαφανίσει ολοκληρωτικά από τη συνείδηση των πλατιών λαϊκών μαζών το αποτέλεσμα των διπλωματικών διαπραγματεύσεων με τους συμμάχους, που αποκάλυψαν τον βαθιά ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της ομάδας που περιλαμβάνει την προεπαναστατική Ρωσία (ζητήματα για την Αλβανία, Ελλάδα, Περσία, απαντητικά σημειώματα και δηλώσεις των συμμαχικών διπλωματών).

Ο στρατός δεν γνωρίζει τους διεθνείς στόχους για τους οποίους καλείται να χύσει το αίμα του στις δεδομένες συνθήκες. Παρόλα αυτά, έχοντας αντιμετωπίσει  τόσο το λαό όσο και το στρατό με το γεγονός μιας επίθεσης με όλες της τις συνέπειες, οι αντεπαναστατικοί κύκλοι της Ρωσίας υπολογίζουν ότι η επίθεση θα καταλήξει σε μια συγκεντροποίηση εξουσίας στα χέρια των στρατιωτικών-διπλωματικών και καπιταλιστικών ομάδων που συνδέονται με τον Γαλλικό και Αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και θα τους απελευθερώσει από την ανάγκη να αντιμετωπίσουν την οργανωμένη θέληση της Ρωσικής δημοκρατίας στο μέλλον.

Ξεκάθαρα αναμένοντας μια τέτοια ευνοϊκή μετατόπιση προς όφελος των ιδιοκτητριών τάξεων στο συσχετισμό δυνάμεων, ο Ροντζιάνκο συσπειρώνει τις αντιδραστικές δυνάμεις στην Πετρούπολη, πιστεύοντας ότι η παλιά κρατική Δούμα μπορεί να αντιπαρατεθεί αποτελεσματικά εναντίον των Αντιπροσώπων των Σοβιέτ Εργατών και Στρατιωτών και θα μπορούσε να εγγυηθεί την πορεία ενός ισχυρού και αποφασιστικού ιμπεριαλισμού, αποφασιστικού κυρίως εναντίον της επανάστασης και της δημοκρατίας.

Οι παρασκηνιακοί, αντεπαναστάτες υποκινητές της επίθεσης, που δεν σταματούν  -για να χρησιμοποιήσουμε τη δικαιολογημένη έκφραση του Συνεδρίου του Κόμματος των Σοσιαλεπαναστατών- ενώπιον του «στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού» συνειδητά προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την αποσύνθεση του στρατού που προκλήθηκε από ολόκληρη την εσωτερική και διεθνή κατάσταση του έθνους. Επιδιώκοντας τους στόχους αυτούς, εμποτίζουν στα απελπισμένα στοιχεία της δημοκρατίας τη λανθασμένη ιδέα ότι το ίδιο το γεγονός μιας επίθεσης είναι ικανό να «αναζωογονήσει» το στρατό και με αυτό το μηχανικό τρόπο πιστεύουν ότι εξουδετερώνουν την απουσία ενός σαφούς προγράμματος δράσης για τον τερματισμό του πολέμου. Εν τω μεταξύ, είναι προφανές ότι μια τέτοια επίθεση μπορεί να αποδιοργανώσει ολοκληρωτικά το στρατό, θέτοντας κάποια μέρη του στρατού εναντίον κάποιων άλλων μερών του.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, το Συνέδριο των Σοβιέτ των Αντιπροσώπων των Εργατών και των Στρατιωτών έχει μια τεράστια ιστορική ευθύνη. Το Συνέδριο δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλό για το πλήγμα που προετοιμάζεται ανοιχτά και οργανώνεται πλήρως εναντίον της διεθνούς επαναστατικής πάλης  για την ειρήνη, ένα πλήγμα εναντίον των θέσεων που κέρδισε και οργάνωσε η Ρωσική δημοκρατία. Το Συνέδριο θα πρέπει να απωθήσει άμεσα την αντεπαναστατική επίθεση, της οποίας το μονοπάτι η επίθεση υποτίθεται θα ανοίξει. Διαφορετικά, το Συνέδριο θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για αυτήν την πολιτική πλήρως και ανοιχτά.

Προειδοποιώντας την εργατική τάξη, το στρατό και την αγροτιά εναντίον της απειλής που αιωρείται πάνω από την χώρα, επιμένουμε  ότι το ζήτημα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει το πρώτο θέμα συζήτησης του Συνεδρίου.

 

Π. Πόζερν, Αντιπρόσωπος των Εργατών και Στρατιωτών του Μινσκ

Το Γραφείο της Ομάδας του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι) στο Συνέδριο

Γραφείο των Ενωμένων Σοσιαλδημοκρατών Διεθνιστών

«Πράβντα Νούμερο 75, 7/20 Ιουνίου 1917

 

* Συνήλθε στην Πετρούπολη από τις 3 – 24 Iουνίου 1917. Oι «συμφιλιωτές» (με την αστική τάξη) Mενσεβίκοι και Σοσιαλεπαναστάτες κυριαρχούσαν ακόμη στα σοβιέτ.

 

 

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΏΝ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΟΥΝ ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ

 

[ Εισαγωγικό σημείωμα: Το παρακάτω κείμενο δείχνει πως στρατιωτικές μονάδες στο μέτωπο απλά αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τις  διαταγές να προελάσουν, ιδιαίτερα μόλις η Ρωσική επίθεση άρχισε να βαλτώνει. Το κείμενο είναι η έκθεση που έστειλε στις 8 Ιούλη του 1917, ο Σ.Λ. Μαρκόφ, αξιωματικός του Στρατιωτικού Επιτελείου του Δυτικού Μετώπου στο Μινσκ, στο Στρατηγό Α.Σ. Λουκόμσκι στο Στρατιωτικό Επιτελείο της Ανώτατης Διοίκησης. Ο Μαρκόφ περιγράφει ένα γεγονός όπου οι στρατιωτικοί διοικητές έστρεψαν τα πυρά ενάντια στους ίδιους τούς στρατιώτες τους, οι οποίοι αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τις διαταγές για προέλαση. ]

 

Η 28η Μεραρχία δεν έχει αναχωρήσει για να λάβει τη θέση της στο μέτωπο, έχοντας εξηγήσει ότι αρνείται να συνεχίσει να έχει απώλειες κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Υποσχέθηκε να λάβει τη θέση της σήμερα τη νύχτα.

Το 1ο Στρατιωτικό Σώμα Σιβηρίας αρνήθηκε να προελάσει όπως και το 62ο  Σύνταγμα Σιβηρίας, το μεγαλύτερο μέρος του 63ου Συντάγματος και σχεδόν 300 στρατιώτες από το 3ο Σύνταγμα.  Από την 175η Μεραρχία, η διάθεση στο 689ο Σύνταγμα βελτιώθηκε αφού  συνελήφθησαν οι υποκινητές.

Από το 42ο Σύνταγμα της 11ης Μεραρχίας Σιβηρίας, 246 τυφεκιοφόροι αρνήθηκαν να προελάσουν, έχουν συλληφθεί και αποσπασθεί.

Αποφασίστηκε η διάλυση και αναμόρφωση του 673ου και 675ου Συντάγματος της 1689ης Μεραρχίας υπό το φως μιας σειράς περιστατικών και της απόλυτης άρνησής τους όχι μόνο να προελάσουν αλλά και να εκτελέσουν διαταγές γενικά. Αυτό έγινε με την άμεση συμμετοχή του επιτρόπου του μετώπου, Λοχαγού Καλίνιν. Όταν αυτά τα μέτρα δεν βοήθησαν, το πυροβολικό άνοιξε πυρ κατά των αντιστεκόμενων συνταγμάτων. Οι απώλειες ήταν ασήμαντες. Το βράδυ της 7ης - 8ης Ιούλη το αφοπλισμένο σύνταγμα οδηγήθηκε στο σιδηροδρομικό σταθμό, ώστε να αποσπαστεί στη Δεύτερη και Τρίτη Στρατιά. Καμιά από τις μονάδες δεν κινήθηκε.

 

Μαρκόφ 

 

 

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΘΥΣΙΑΣΩ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ;

 

[ Εισαγωγικό Σημείωμα: Το πολιτικό κεφάλαιο που είχαν κερδίσει οι Μενσεβίκοι και οι Σοσιαλεπαναστάτες με την Επανάσταση του Φεβρουαρίου χάθηκε με την καταστροφική στρατιωτική επίθεση που ξεκίνησε στις 18 Ιούνη. Υπήρξαν μαζικές ανταρσίες και στάσεις που επηρέασαν όλο το μέτωπο. Οργή και απογοήτευση με την ηγεσία, πολιτική και στρατιωτική, ήταν διάχυτη παντού, στο μέτωπο, στους στρατώνες στα μετόπισθεν. Το μίσος όμως και η εχθρότητα απέναντι στην ηγεσία ήταν ιδιαίτερα έντονο στην πρωτεύουσα. Το πιο μαχητικό και επαναστατικό τμήμα του στρατού στην πρωτεύουσα ήταν το Σύνταγμα Πυροβολικού της Πετρούπολης. Οι στρατιώτες του τμήματος αυτού θα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στις κινητοποιήσεις στις 3 και 4 Ιούλη. Οι θέσεις τους εκφράστηκαν ιδιαίτερα κυρίως μέσα από την εφημερίδα Soldatskaya Pravda, όπως το γράμμα που παραθέτουμε στη συνέχεια. ]

 

Σύντροφοι! Με το αίμα των αδερφών μας έχουμε κερδίσει την ελευθερία του τύπου  - και τι βλέπουμε τώρα; Μας ζητάνε να σιωπήσουμε και δεν μας επιτρέπουν να μιλήσουμε. Μιλάνε μόνο οι μορφωμένοι και οι πλούσιοι που ουρλιάζουν για πόλεμο μέχρι την τελική νίκη. Όταν τους ρώτησα όμως γιατί δεν πάνε στο Μέτωπο, αν χρειάζονται ένα πόλεμο τόσο πολύ, και γιατί Εγώ, όχι αυτοί, θα πρέπει να θυσιάσω τη ζωή μου, μου ουρλιάζουν, ανήκεις στη συμμορία του Λένιν, «θα πρέπει να σε φυλακίσουν». Δεν είμαι Λενινιστής και δεν γνωρίζω το Λένιν. Απλά εκφράζω την άποψη μου.

Σύντροφοι, μην ξεχνάτε την 27η και 28η Φεβρουαρίου όταν βγήκαμε στους δρόμους για να διεκδικήσουμε την υπέροχη ελευθερία μας! Τώρα που την έχουμε, θα την παραδώσουμε στους εχθρούς μας, την αστική τάξη;  

Σύντροφοι! Μην ανησυχείτε για το αν συλληφθείτε. Να λέτε παντού αυτό που σκέφτεστε. Μην αφήνετε την αστική τάξη να σας εξαπατήσουν με τις γλυκερές ομιλίες τους.

 

Κ.Κ. στρατιώτης του 2ου Λόχου του 2ου Συντάγματος Πυροβολικού της Πετρούπολης

 

Mετάφραση Aρ. Mα.

Eπιμέλεια Θ.K.



[1] Σημειώσεις από τους εκδότες των Απάντων του Τρότσκι:

Το γεγονός ότι η διακήρυξη αυτή ανήκει στην πένα του Τρότσκι βεβαιώνεται από το ακόλουθο απόσπασμα από το βιβλίο του με τις αναμνήσεις του για τον Λένιν:

«Θυμάμαι ότι πρότεινα να απαιτήσουμε από το Συνέδριο των Σοβιέτ  να θέσει άμεσα το ζήτημα  της επίθεσης στο μέτωπο, η οποία προετοιμαζόταν. Ο Λένιν ενέκρινε την ιδέα αλλά προφανώς ήθελε να το συζητήσει περαιτέρω με άλλα μέλη της Kεντρικής Επιτροπής. Στην Πρώτη Συνεδρίαση του Συνεδρίου, ο σύντροφος Κάμενεφ παρουσίασε το σχέδιο της διακήρυξης των Μπολσεβίκων για την επίθεση που είχε γράψει βιαστικά ο Λένιν. Δεν γνωρίζω αν αυτό το κείμενο έχει διατηρηθεί. Τόσο οι Μπολσεβίκοι που συμμετείχαν στο Συνέδριο όσο και οι Διεθνιστές, δεν θυμάμαι για ποιο λόγο, δεν θεώρησαν το κείμενο κατάλληλο για το Συνέδριο. Ο Πόζερν, που θέλαμε να διαβάσει το κείμενο, επίσης τάχθηκε εναντίον του κειμένου. Έγραψα ένα δεύτερο κείμενο, που στη συνέχεια διαβάστηκε δυνατά».