« Ο ΣΙΔΗΡΟΥΣ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑΣ»… ΣΕ ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΙΣΗ!

Α) Στις 18-19/10/2014 συνήλθε η Κεντρική Επιτροπή (στο εξής Κ.Ε) του ΣΥΡΙΖΑ που, μεταξύ άλλων, καταψήφισε την πρόταση της «Αριστερής πλατφόρμας» [με ψήφους 76 κατά, έναντι 61 υπέρ και 1 λευκό] στην οποία συμπεριλαμβάνονταν τ’ ακόλουθα μέτρα: 1) δημόσια ιδιοκτησία και κοινωνικός έλεγχος των τραπεζικών ιδρυμάτων, 2) ανάσχεση των ιδιωτικοποιήσεων και κατάργηση του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑЇΠΕΔ) με κρατικοποίηση των στρατηγικών τομέων και επιχειρήσεων της οικονομίας και 3) ριζική αλλαγή του φορολογικού συστήματος που θα συμπεριλαμβάνει την άρση της ασυλίας και την φορολόγηση του μεγάλου κεφαλαίου. Το προαναφερόμενο πολιτικό γεγονός σηματοδοτεί, για μιαν ακόμη φορά, την διαδικασία συστημικής ενσωμάτωσης της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ η οποία προσδιορίζεται, πλέον, όχι ως ενσωματούμενη αλλά ως ήδη ενσωματωθείσα Αριστερά. Δεν πρόκειται, όμως ν’ασχοληθούμε εδώ μ’ αυτό το κεφαλαιώδες αρνητικό γεγονός για τα λαϊκά συμφέροντα. Θα προσπαθήσουμε, όχι να το δικαιολογήσουμε αλλά να το εξηγήσουμε. Η ιδιοτυπία της πιο πάνω απόφασης της Κ.Ε του ΣΥΡΙΖΑ, αλλού εστιάζεται: η απορριφθείσα πρόταση της «Αριστερής Πλατφόρμας» του συνοψίζει τις πολιτικές αποφάσεις του τελευταίου (Ιούλιος 2013) Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ! Δηλαδή, η Κ.Ε του ΣΥΡΙΖΑ, που εκλέχτηκε από εκείνο το Συνέδριο, αναίρεσε τις αποφάσεις του Συνεδρίου τούτου. Το γεγονός τούτο, ώθησε την εφημερίδα ΠΡΙΝ αφενός μεν, να αναρωτηθεί, «για την πολιτική νομιμοποίηση μιας τέτοιας κίνησης», αφετέρου δε, να εκφράσει την απορία «Από πότε η Κεντρική Επιτροπή νομιμοποιείται να αμφισβητήσει και ουσιαστικά να αναιρέσει τις αποφάσεις του συνεδρίου, που αποτελεί το ανώτερο πολιτικό όργανο του κόμματος (η έμφαση δική μας), από το οποίο έχει φυσικά εκλεγεί;» (βλ. το ΠΡΙΝ της 26-10-2014 και δη την σελίδα 6 τούτου όπου σχετικό άρθρο της Ειρήνης ΓΑЇΤΑΝΟΥ)

Β) Στην εποχή του (αρχές του προηγούμενου αιώνα) ο μαρξιστής Γιάν Βάκλας Μαχάεσκι (γεννήθηκε το 1867 στο ρωσικό τμήμα της Πολωνίας γι’ αυτό και ο ρωσοποιημένος τύπος του ονόματός του σε Μαχάεφ), όντας εξόριστος στην Σιβηρία, έγραψε το έργο του «Ο Διανοητικός Εργάτης» που εκδόθηκε το 1906 στην Αγία Πετρούπολη και το 1968 στην Νέα Υόρκη. Υποστήριζε πως ο «σοσιαλισμός αποτελεί την ιδεολογία μιας νέας τάξης που επιδιώκει την εξουσία, της διανόησης» η οποία (διανόηση) διαθέτει μιαν άλλη μορφή κεφαλαίου, «το διανοητικό κεφάλαιο» που απέκτησε απ’ την εκπαίδευσή της που πληρώθηκε απ’ την εργασία των εργατών. Χρειαζόταν τους εργάτες στον αγώνα της κατά των ταξικών εχθρών προκειμένου να απαλλοτριώσει τους τελευταίους με σκοπό να τους αντικαταστήσει η ίδια. Οι εργάτες, λοιπόν, με τον αγώνα τους προετοίμαζαν απλούστατα το έδαφος για την εδραίωση των νέων αφεντικών τους (βλ. ΓΚΟΜΠΕΝ/ΡΟΚΕΡ/ΑΒΡΙΤΣ κ.α. Η ρωσική επανάσταση, η αποτυχία του κρατικού καπιταλισμού, εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, σελ 31-35, 54) {Το ίδιο εννοούσε και ο Άντον Πάνεκουκ όταν έγραφε (το 1940) ότι η μελλοντική εργατική επανάσταση «θα έχει να πολεμήσει όχι μόνο με την αστική τάξη αλλά και με τους εχθρούς της αστικής τάξης. Δεν θα είναι αρκετό να αποτινάξει μόνον τον ζυγό των τωρινών της αφεντικών· πρέπει να γλυτώσει κι’ απ’ αυτούς που θα προσπαθήσουν να γίνουν τα μελλοντικά της αφεντικά» Βλ. Γιατί απέτυχαν τα προηγούμενα επαναστατικά κινήματα, στο περιοδικό Σημειώσεις, Τεύχος 72, σελ. 36 επ. και δη σελ. 52, Παραπλήσιες απόψεις στην ΟΥΤΟΠΙΑ, τεύχος 6, όπου συνέντευξη του Ούγγρου μαρξιστή Ίστβαν Μέτζαρος.} Την ίδια εποχή με τον Μαχάεσκι και ανεξάρτητα απ’ αυτόν, εμφανίστηκε το καθοριστικό βιβλίο του Robert Michels «Τα πολιτικά κόμματα». Εμπειρική βάση για την συγγραφή του αποτέλεσε η μελέτη των εργατικών (σοσιαλδημοκρατικών, τότε) κομμάτων της εποχής του. [Γι’ αυτό και θεωρείται ο θεωρητικός της γραφειοκρατικοποίησης των εργατικών κομμάτων]. Πρωταρχική θέση του Μichels ήταν « Ο Σιδηρούς Νόμος της Ολιγαρχίας» η αναπόφευκτη δηλαδή σταδιακή εξέλιξη σε ολιγαρχία «οιασδήποτε ανθρώπινης οργάνωσης, αγωνιζόμενης για την επίτευξη συγκεκριμένων σκοπών». «Η δημοκρατία είναι αδιανόητη χωρίς οργάνωση»· η οργάνωση, όμως, οδηγεί στην ανάπτυξη ιεραρχικής γραφειοκρατίας, αποτελεί, η ίδια, πηγή «συντηρητικών ρευμάτων» τα οποία, «καθώς ρέουν στην πεδιάδα της δημοκρατίας, προκαλούν καταστροφικές πλημμύρες και καθιστούν την πεδιάδα αγνώριστη». Επειδή, λέει, εξέλιπαν στον σημερινό κόσμο οι προϋποθέσεις της άμεσης δημοκρατίας, προκρίθηκε η ανάδυση μιας ομάδας μορφωμένων και ικανών ατόμων που θα λειτουργούν ως αντιπρόσωποι της λαϊκής μάζας. Η ομάδα, όμως, αυτή, θα εξελιχθεί σε μια άρχουσα élite, καθώς θα θέσει υπό τον έλεγχό της έναν όλο και περισσότερο πολύπλοκο γραφειοκρατικό μηχανισμό με σκοπό την προστασία της προνομιακής θέσης της ίδιας. (βλ. Josiah Ober, Μάζες και Ελίτ στη Δημοκρατική Αθήνα, Ρητορική, Ιδεολογία και η Ισχύς του λαού, εκδόσεις Πολύτροπον, σελ, 38, 84, 59 και 503, όπου παρατίθενται αποσπάσματα απ’ το  παραγνωρισμένο αριστούργημα του Robert Michels)

Γ) Ποιοι συναποτελούσαν το τελευταίο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ; Οι αντιπρόσωποι που εκλέχτηκαν ως τέτοιοι απ’ τις διάσπαρτες ανά την Ελλάδα και τον κόσμο κομματικές οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ με σύστημα και μεθοδολογία που καθόρισε η απερχόμενη τότε Κ.Ε του ΣΥΡΙΖΑ. Ποιοι συναποτελούν την σημερινή Κ.Ε του; Οι αντιπρόσωποι του συνεδρίου του που εκλέχτηκαν από τους λοιπούς συνέδρους - αντιπροσώπους προκειμένου, υποτίθεται, να υλοποιήσουν (κατ’ ανάθεσιν) τις αποφάσεις του συνεδρίου. Το συνέδριο, μετά την ολιγοήμερη διάρκεια των εργασιών του, διαλύθηκε ως κομματικό, θεσμικό όργανο. Οι πρώην σύνεδροί του επέστρεψαν στους διάσπαρτους χώρους κατοικίας τους και εργασίας τους. Μετά ταύτα, τι απέμεινε; ΜΟΝΟΝ η Κ.Ε του κόμματος. Σ’ αυτήν ανήκει η πράξη, η  δράση του συνόλου του κόμματος· ουδείς δικαιούται να την ελέγξει άμεσα κι’ αποτελεσματικά, ουδείς δικαιούται να την ανακαλέσει, αντιπροσωπεύει το κόμμα στο σύνολό του και ΌΧΙ τους συνέδρους που την εξέλεξαν! Δεν αναγνωρίζει και δεν δέχεται «δεσμευτικά πληρεξούσια» (mandats impératifs), αποτελεί τον μοναδικό ενεργό πυρήνα του κόμματος και όλες οι άλλες ομαδοποιήσεις (οργανώσεις) δεν είναι παρά τα εκτελεστικά της όργανα (παράβ. Ρόζα Λούξεμπουργκ, Συγκεντρωτισμός και δημοκρατία ή οργανωτικά ζητήματα της ρώσικης σοσιαλδημοκρατίας – γράφτηκε στα 1904, εκδόθηκε στα ελληνικά με τίτλο Σοσιαλισμός και Δημοκρατία απ’ τις εκδόσεις Κοροντζή, σελ. 38-39).

Έτσι, έχουμε απ’ την μια το βραχύβιας διάρκειας συνέδριο, δηλαδή ένα κομματικό σώμα που είχε χρονικά ασυνεχή και ήδη διασκορπισμένη, λήξασα εξουσία. Απ’ την άλλη, έχουμε την εξουσία ενός ολιγομελούς (σε σχέση με το συνέδριο) συμπαγούς κεντρικού οργάνου, της Κ.Ε που έχει ικανή χρονική διάρκεια και συνέχεια, χαράσσει την πολιτική κατεύθυνση του κόμματος, ελέγχει το σύνολο του κομματικού γραφειοκρατικού μηχανισμού, διαχειρίζεται τους οικονομικούς πόρους του, καθοδηγεί τον έντυπο και ηλεκρονικό κομματικό Τύπο και εξουσιάζει το σύνολο των μελών και οπαδών του κόμματος. Μ’ αυτά τα ανεπίδεκτα αμφισβήτησης δεδομένα, είναι πρόδηλο ότι ο αντιπρόσωπος (δηλαδή οι διανοούμενοι που ελέγχουν την Κ.Ε), θα κατισχύσει έναντι του αντιπροσωπευομένου (δηλαδή του τελευτήσαντος -χρονικά και οργανωτικά-Συνεδρίου)! (Παράβαλε Ε.Χ. ΚΑΡΡ, Ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης, εκδόσεις Υποδομή, τόμος 3, σελ. 480 και 546). Εξ άλλου, αυτό το αποτέλεσμα το είχε διαγνώσει και ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ γι’ αυτό και είπε «Είναι εγγενής η τάση του αντιπροσώπου να θέλει να καταργήσει τον αντιπροσωπευόμενο». Ποτέ, καμμιά «κομματική νομιμότητα» δηλαδή κανένα κομματικό καταστατικό, πρόγραμμα ή απόφαση Συνεδρίου, ΔΕΝ αποτέλεσε ανυπέρβλητο φραγμό για την Κ.Ε του Κόμματος που ήθελε να ακολουθήσει άλλη πολιτική. Η Κ.Ε είναι εν τοις πράγμασιν, το μόνο ανώτατο όργανο του κόμματος που μπορεί, όταν θέλει -και συνήθως θέλει!– να καθορίζει, κατά τις προτιμήσεις της, ως και την σύνθεση του κομματικού συνεδρίου, του υποτιθέμενου ανώτατου κομματικού οργάνου που προορισμό έχει να δρα νομιμοποιητικά έναντι της Κ.Ε. Οι διανοούμενοι που συναποτελούν την γραφειοκρατική ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ διατράνωσαν, με την πιο πάνω απόφαση της Κ.Ε τους, την θέλησή τους να επιβληθούν έναντι των καθαρά κομματικών τους νομικών κατηγοριών (π.χ. συνεδριακής τους απόφασης) γιατί έκριναν πως αυτές οι κατηγορίες ΔΕΝ αντιστοιχούν πλέον στις δικές τους «πραγματικότητες», στις δικές τους αυτόνομες, έναντι των αντιπροσωπευομένων μελών και οπαδών του ΣΥΡΙΖΑ, προτεραιότητες.

Γι’αυτούς τους λόγους, δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε και την έκπληξη και την απορία του ΠΡΙΝ και της προμνησθείσας αρθρογράφου του.

                                              30 – ΧΙ – 2014

                                              Πέτρος Πέτκας

Σημειώσεις:

1. Η δημοκρατία της Αρχαίας Αθήνας λειτούργησε ως αντιπαράδειγμα στον «Σιδηρούν Νόμον της Ολιγαρχίας» του Michels. Τούτο συνέβη διότι στο πλαίσιο της «πόλεως» οι άρχοντες ΔΕΝ εκλέγονταν αλλά κληρώνονταν στις δε ελάχιστες περιπτώσεις που εκλέγονταν (π.χ. στρατηγοί, θησαυροφύλακες) η θητεία τους είχε συντομότατη χρονική διάρκεια μετά το πέρας της οποίας ακολουθούσε ενδελεχής λογοδοσία («εύθυνα») (βλ. Josiah Ober, πιο πάνω, σελ. 503 με περαιτέρω παραπομπές σε άλλους συγγραφείς – ιστορικούς της ελληνικής αρχαιότητας). Η Αθηναϊκή Δημοκρατία, λοιπόν, την εποχή του Πλάτωνα έμοιαζε ελάχιστα με την αποκρουστική εικόνα της που μας έδωσε ο ίδιος, την εικόνα μιας τερατώδους γελοιογραφίας της (βλ. ΤΖ.Ε.Μ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ ΚΡΟΥΑ, Ο ταξικός αγώνας στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, από την Αρχαϊκή Εποχή ως την Αραβική Κατάκτηση, εκδόσεις ΡΑΠΠΑ, σελ. 104 -105).

2. Η ανθρώπινη συνείδηση (τα όνειρα, οι ελπίδες, οι αγωνίες και τα άγχη του ανθρώπου) ΔΕΝ μεταβιβάζονται. Όταν «μεταβιβασθούν», ο εντολοδόχος καταργεί τον εντολέα.

3. Η απαισιοδοξία μιας θεωρίας (άποψης ή γνώμης), δεν ισοδυναμεί –άνευ ετέρου– με αμφισβήτηση της εγκυρότητάς της!