Κατασ-τρόικα Νο3

Κατασ-τρόικα Νο3

ή γιατί η τρόικα θα αποτύχει για τρίτη φορά να “σώσει” τον ελληνικό καπιταλισμό

Το 2013 θα είναι η χρονιά των μεγαλύτερων μειώσεων στις αποδοχές των εργαζομένων και των συνταξιούχων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Η Τράπεζα της Ελλάδας προβλέπει μείωση 7,8% στις μέσες αποδοχές του πληθυσμού φέτος έναντι -7% πέρσι, -1,7 το 2011 και -4,6% το 2010.

Σημαντικότερη όλων των ανατροπών σε βάρος του λαού είναι η δυνατότητα των αφεντικών να δίνουν κατά βούληση -και με το νόμο πλέον- μισθό κατώτερο του “κατώτατου”, τον οποίο από τις 31 Μαρτίου 2013  θα καθορίζει πλέον το Κράτος και όχι οι “κοινωνικοί εταίροι” (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ κλπ.). Βασικό κριτήριο για τον καθορισμό του νέου κατώτατου μισθού, σύμφωνα με το νέο Μνημόνιο, θα είναι το ύψος της ανεργίας. Δεδομένων των αποκλίσεων στις προβλέψεις της τρόικας για την ανεργία το 2012 (τουλάχιστον 23,6% έναντι 22,4%), αλλά και για το 2013 (29% έναντι... 22,8%), όλα δείχνουν πως ο κατώτατος μισθός θα πέσει πολύ κάτω από τα 586 ευρώ (μεικτά) που είναι σήμερα.

Μ' αυτόν τον τρόπο και συγκεκριμένα με τις επενδύσεις που θα προκαλέσει η καθίζηση του εργασιακού κόστους, εκτιμά η τρόικα και η κυβέρνησή της, πως θα σπάσουν δύο φαύλοι κύκλοι που πνίγουν τη “μνημονιακή” ελληνική οικονομία: Ο γνωστός σε όλους πλέον φαύλος κύκλος λιτότητας-ύφεσης και, πίσω απ' αυτόν, ο μάλλον άγνωστος στους περισσότερους, φαύλος κύκλος μειώσεων μισθών-ανεργίας. Πιο συγκεκριμένα:

1. Ο πρώτος φαύλος κύκλος προκύπτει από το γεγονός ότι η περικοπή των δαπανών του Κράτους για μισθούς, συντάξεις, επενδύσεις κλπ. οδηγεί σε πτώση της κατανάλωσης και πτώση της οικονομικής δραστηριότητας (ύφεση). Η ύφεση οδηγεί  σε λιγότερα φορολογικά έσοδα και, έτσι, σε αποκλίσεις από τους στόχους του προϋπολογισμού (πχ μείωση ελλείμματος και δημοσίου χρέους). Οι δημοσιονομικές αποκλίσεις φέρνουν νέες περικοπές δαπανών και ούτω καθ εξής....
 

2. Ο δεύτερος φαύλος κύκλος προκύπτει απ' το ότι όλα τα μέχρι τώρα Μνημόνια βάσισαν την (αντ)εργατική τους πολιτική στο εξής δόγμα: Μειώνοντας τους μισθούς, θα αυξηθεί η απασχόληση, μιας και οι χαμηλότεροι μισθοί θα αποτελούσαν για τα αφεντικά κίνητρο προσλήψεων. Παρότι, όμως, οι ακαθάριστες αποδοχές των εργαζομένων σε όλο το φάσμα της οικονομίας (δημόσιο, επιχειρήσεις, τράπεζες, ΔΕΚΟ) έχουν μειωθεί κατά μέσο όρο 15 % στην περίοδο 2010-12, το ποσοστό της ανεργίας έχει τριπλασιασθεί κατά την ίδια περίοδο!

Τι προσδοκούσε η τρόικα και τι έγινε

Η τρόικα  αποδίδει τον φαύλο κύκλο μειώσεων μισθών-ανεργίας στην ύφεση. Αποδίδει την ύφεση, πάνω απ' όλα στο γεγονός ότι  εφαρμόστηκε “ανεπαρκώς” και “καθυστερημένα” ως τώρα το πρόγραμμα λιτότητας, βασικό συστατικό του οποίου είναι, όμως... οι μειώσεις των μισθών στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.

Η βασική δικαιολογία που ουσιαστικά επικαλείται η τρόικα για την ύπαρξη του  φαύλου κύκλου μειώσεων μισθών-ανεργίας είναι η σημαντική χρονική διαφορά μεταξύ των παραπάνω  μισθολογικών μειώσεων (δηλαδή στο ιδιωτικό και δημόσιο) για την οποία, βέβαια,  ευθύνεται η ίδια. Συγκεκριμένα:

  • Οι μεγαλύτερες μειώσεις στο δημόσιο έγιναν το 2010 (-7,7%), ενώ οι μεγαλύτερες μειώσεις στον ιδιωτικό τομέα έγιναν το 2012 (-9,3% στον μη τραπεζικό τομέα, μετά τη μείωση του κατώτατου μισθού κατά 22%, τον περασμένο Φλεβάρη και το “μπουμ” των επιχειρησιακών και ατομικών συμβάσεων). Η χρονική διαφορά των δύο μειώσεων-μαμούθ (στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα) εξυπηρετούσε έναν βασικό, πρώτιστα πολιτικό, στόχο:  Τη διάσπαση των εργαζομένων και των αντιδράσεών τους απέναντι στη Μνημονιακή πολιτική (να θεωρούν οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα ότι για την κρίση φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι) και, έτσι, την ευκολότερη εφαρμογή της. Αυτή αποβλέπει, εν τέλει, στην εξίσωση προς τα κάτω των μισθών και των όρων εργασίας της συντριπτικής πλειοψηφίας των μισθωτών αυτής της χώρας.

Παραπέρα, στο επίπεδο των προβλέψεων για την εξέλιξη της οικονομίας και του προϋπολογισμού, η τρόικα έλπιζε ότι η πάταξη της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής (από τα ασφαλιστικά ταμεία) θα αντιστάθμιζε τις απώλειες των εσόδων από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές λόγω της ύφεσης (που αναμενόταν κατά πολύ λιγότερη). Παράλληλα, η απελευθέρωση των “κλειστών επαγγελμάτων” θα μείωνε τις τιμές (παρά τις συνεχείς αυξήσεις των φόρων κατανάλωσης, των διεθνών τιμών του πετρελαίου κλπ.) και, έτσι, θα αυξανόταν η καταναλωτική ζήτηση (παρά τις μειώσεις μισθών).

  • Ωστόσο, οι εξελίξεις κάθε άλλο παρά δικαίωσαν την τρόικα και τους Έλληνες υποτακτικούς της.

Η ύφεση που προκλήθηκε λόγω των μισθολογικών μειώσεων στο δημόσιο ήταν υπερδιπλάσια σε βάθος και χρονική διάρκεια από εκείνη που αρχικά υπολόγιζαν. Θα ήταν ακόμα βαθύτερη αν δεν είχε “παγώσει” ουσιαστικά το κυβερνητικό έργο στο διάστημα Μαρτίου-Νοεμβρίου 2012 λόγω της προεκλογικής περιόδου, των δύο διαδοχικών εθνικών εκλογών, της σύστασης της νέας κυβέρνησης, των διαπραγματεύσεων της με την  τρόικα κλπ.

Την ίδια στιγμή, η φοροδιαφυγή και η εισφοροδιαφυγή αυξήθηκαν. Ο τζίρος της “παραοικονομίας” άγγιξε το 2012 το 25% του ΑΕΠ (50 δισ. ευρώ), τα ληξιπρόθεσμα φορολογικά χρέη έφτασαν στα 55 δισ. ευρώ (πολύ πάνω από τα ετήσια φορολογικά έσοδα), ενώ τα αφεντικά χρωστάνε επισήμως και ανεπισήμως πάνω από 15 δισ. ευρώ στα ταμεία (όσο περίπου ανέρχονται και τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές κάθε χρόνο!).

Η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων δεν προχώρησε, όχι λόγω της αντίδρασης κάποιων “συντεχνιών”, αλλά λόγω του ήδη γιγάντιου πλήθους των πολύ μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων της χώρας  και της γενικευμένης λιτότητας.

Τέλος, στην αντίδραση των εργαζομένων κυριάρχησε το παλλαϊκό μένος ενάντια στους “από πάνω” (τα κόμματα της τρόικας) και όχι η κόντρα μεταξύ των “από κάτω” (βλ. Αλλεπάλληλες γενικές απεργίες, μαζική στροφή στ' αριστερά στις τελευταίες εκλογές).

Τι προσδοκά η τρόικα και τι θα γίνει

Τις αντιφάσεις αυτές (δηλαδή την καθυστέρηση και την “υστέρηση” των μέτρων λιτότητας και την αρνητική συνέπεια αυτών στον ρυθμό ανάπτυξης και, έτσι στους στόχους του ελλείμματος και του χρέους) επιχειρεί να “λύσει”  η τρόικα με τον εξής τρόπο: Με τις ταυτόχρονες και γιγάντιες μειώσεις  αποδοχών στο (ή από το) δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα το 2013.

Η δραματική μείωση της κατανάλωσης που αυτές θα φέρουν, σύμφωνα με το Μνημόνιο, θα υπερσκελισθεί κυρίως από την προσέλκυση επενδύσεων και λιγότερο από την αύξηση των εξαγωγών. Για να δούμε όμως τι θα συμβεί....

  • Το Μνημόνιο 3 προβλέπει πως από την 1η Γενάρη του 2013, επιβάλλεται ένα ενιαίο μισθολόγιο για όλο το δημόσιο, ενώ καταργούνται  όλα τα δώρα  (αρχής γενομένης από το δώρο του Πάσχα). Από την 1η Απριλίου του 2013, επίσης, ο κατώτατος μισθός θα καθορίζεται από την κυβέρνηση, ενώ δεν θα δεσμεύει κανέναν εργοδότη, είτε αυτός είναι μέλος κάποιας τριτοβάθμιας εργοδοτικής ένωσης (ΣΕΒ, ΕΣΕΕ, ΓΣΕΒΕΕ) είτε όχι. Μ' άλλα λόγια διαμορφώνεται δυνητικά ένας “ενιαίος” μισθός για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους και ένας “ενιαίος” κατώτατος μισθός για το όλο τον ιδιωτικό τομέα. Και οι δύο μισθοί θα καθορίζονται από το Κράτος, ανάλογα με την εξέλιξη της ανεργίας. Η ανεργία αναμένεται, σύμφωνα με τον έγκυρο φορέα οικονομικών προβλέψεων της Γερμανίας, (Institut fuer Weltwirtschaft, Kiel)  να αγγίξει κατά μέσο όρο το 24% τo 2012, το 29% το 2013 και το 31% το 2014 . Οι προβλέψεις αυτές βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με εκείνες του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών ή ακόμα και της Κομισιόν που αναμένουν σταδιακή αποκλιμάκωση της ανεργίας (ξεκινώντας από χαμηλότερα επίπεδα το 2012...) από φέτος. Aυτό σημαίνει πως θα υπάρξει καταφανώς τεράστια πίεση για παραπέρα μείωση των μισθών και συνεπώς των εσόδων από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.
  • Με δεδομένη, όμως, την αποσάρθρωση των διοικητικών μηχανισμών του δημοσίου και των ασφαλιστικών ταμείων λόγω του κύματος των συνταξιοδοτήσεων/ απολύσεων/μη προσλήψεων τουλάχιστον 150.000 υπαλλήλων έως το 2015 και των δραματικών μειώσεων των μισθών των εναπομεινάντων είναι μάλλον αδύνατη η επίτευξη των υπεραισιόδοξων στόχων για τα έσοδα από το 2014 και έπειτα, όπως προβλέπει το νέο Μνημόνιο.
  • Παράλληλα, το Μνημόνιο προβλέπει ότι θα υπάρξει μια κάμψη της συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη της οικονομίας λόγω της ύφεσης στην οποία έχει μπει η Ευρωπαϊκή Ένωση και της επιβράδυνσης  στον υπόλοιπο κόσμο.
  • Τα μόνα θετικά σημάδια φαίνονται (;) σύμφωνα με το Μνημόνιο, από το μέτωπο των επενδύσεων. Μετά από μια μέση ετήσια μείωση κατά 12-13% το 2008-13, ξαφνικά από το 2014 και έπειτα θα αρχίσουν να αυξάνονται κατά 8% ετησίως! Και κάπως έτσι θα επιστρέψει η ελληνική οικονομία στην ανάπτυξη...

Φυσικά είναι να απορεί κανείς  γιατί  το αρνητικό διεθνές περιβάλλον από τη μια μεριά θα αποτρέπει τους ξένους καταναλωτές από την κατανάλωση ελληνικών προϊόντων λόγω των μειωμένων εισοδημάτων τους, ενώ από την άλλη θα προτρέπει... τους ξένους κεφαλαιούχους να επενδύσουν σε επιχειρήσεις στην Ελλάδα οι οποίες δεν μπορούν να πουλήσουν τα προϊόντα τους ούτε στο εξωτερικό (λόγω της ύφεσης), αλλά ούτε βέβαια στην Ελλάδα ;

Κατά τ' άλλα, φορείς της οικονομικής ανάκαμψης μέσων επενδύσεων θα είναι, σύμφωνα με την τρόικα, οι ιδιωτικοποιήσεις (παρότι έχουν “παγώσει” εδώ και τρία χρόνια και αναμένεται να μείνουν “παγωμένες τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2013), τα κοινοτικά κονδύλια για το 2014-2020 (παρότι θα είναι κατά τουλάχιστον 50% λιγότερα από την προηγούμενη επταετία και θα δίνονται πολύ αυστηρότερα...) και το αναγεννημένο ελληνικό τραπεζικό σύστημα (που φυτοζωεί αποκλειστικά χάρη στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα....)

Μ' άλλα λόγια η ανάπτυξη της χώρας δεν μπορεί να έλθει ούτε από την αύξηση της καταναλωτικής ζήτησης, ούτε από τις επενδύσεις (ξένες ή ελληνικές, ιδιωτικές ή κρατικές/κοινοτικές), αλλά ούτε και από τις εξαγωγές, παρά τις δραματικές μειώσεις των μισθών. Μαζί με την οικονομική ανάκαμψη είναι εντελώς στον αέρα και ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος στον προϋπολογισμό (δηλαδή περισσότερα έσοδα από έξοδα, πλην τόκων) το 2013 (+0,4%) και η αύξηση του κατά 1,5% ανά έτος μέχρι το 2016, αλλά και ολόκληρη η νέα συμφωνίας της Ελλάδας με την τρόικα στις 26/27 Νοέμβρη 2012. Ενδεικτική είναι η πρόβλεψη του προαναφερθέντος γερμανικού ινστιτούτου (ΙfW) την επαύριο της εν λόγω συμφωνίας: Για να σταματήσει να αυξάνεται το ελληνικό χρέος, απαιτείται πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 20% αντί για 4,5% που προβλέπει η τρόικα!!! Καλή χρονιά.

 

Δ.Κ.


Νέα Προοπτική τεύχος#541# Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2013