Χ. Αλταμίρα: Ενάντια στον αποκλεισμό του Τραμπ στη Βενεζουέλα & στην απειλή στρατιωτικής επέμβασης

Ενάντια στον αποκλεισμό του Τραμπ στη Βενεζουέλα
και στην απειλή στρατιωτικής επέμβασης

του Χόρχε Αλταμίρα

Ο Τραμπ πήρε τα πιο ακραία μέτρα ενάντια στη Βενεζουέλα, αν εξαιρέσουμε τη στρατιωτική επίθεση. Από τη μία, μπλόκαρε τα κεφάλαια της Βενεζουέλας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ δεν εξαιρεί εκείνα που βρίσκονται στον υπόλοιπο κόσμο, λόγω του βέτο που επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε όλες τις διεθνείς συναλλαγές σε δολάρια. Ο αποκλεισμός των περιουσιακών στοιχείων της Βενεζουέλας από τις Ηνωμένες Πολιτείες σημαίνει αμέσως τον αποκλεισμό της πώλησης πετρελαίου της Βενεζουέλας σε διυλιστήρια που εδρεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς παρακρατεί τα ποσά που πρέπει να καταβάλουν οι εισαγωγείς. Ομοίως, κατάσχει την εισαγωγή, στη Βενεζουέλα, των χημικών προσθέτων που απαιτούνται για την κατεργασία του αργού (πετρελαίου) και κατακρατεί επίσης την εισαγωγή, στη Βενεζουέλα, των καυσίμων που ραφινάρονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, μπλοκάροντας κάθε σχετική συναλλαγή.

Μάκρι και Μπολσονάρο

Τα μέτρα αυτά θέτουν τα διυλιστήρια Citgo της Βενεζουέλας, που λειτουργούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την επιχειρησιακή εποπτεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, το οποίο γίνεται, στην πραγματικότητα, ο διευθυντής της εταιρείας. Αυτό παραβιάζει όχι μόνο το δικαίωμα στην ιδιοκτησία της Βενεζουέλας (με το πρόσχημα της προστασίας του), αλλά επίσης, κατά περίπτωση, τα διεθνή δικαιώματα των ρωσικών εταιρειών που κατέχουν το 49% της Citgo ως ασφάλεια ή εγγύηση για δάνεια χορηγημένα στη Βενεζουέλα. Η αμερικανική Δικαιοσύνη έχει μόλις αποφανθεί υπέρ της καναδικής εταιρείας εξόρυξης Cristallex, εθνικοποιημένης από τον Τσαβισμό, γεγονός που επιτρέπει την κατάσχεση ισοδύναμης αξίας των περιουσιακών στοιχείων της Citgo. Οι βίαιες ενέργειες του Τραμπ χαιρετίστηκαν με την άνοδο της τιμής του εξωτερικού χρέους της Βενεζουέλας -από 0,10 σε 0,35 σεντς- για το οποίο οι πιστωτές δεν έχουν ακόμη ζητήσει χρεοστάσιο. Για το λόγο αυτό, τα χρεόγραφα βραχυπρόθεσμης διάρκειας, έφτασαν στο 95% της αξίας έκδοσής τους· το ζήτημα είναι τώρα αν ο Μαδούρο θα συνεχίσει να το πληρώνει, όπως έκανε ως τώρα, στα πλαίσια του αποκλεισμού!
Αυτά τα μέτρα εναντίον της Βενεζουέλας αντιστοιχούν, στην πραγματικότητα και από το νόμο, σε κήρυξη πολέμου. Ωστόσο, χαιρετίστηκαν από τους Μάκρι και Μπολσονάρο της Λατινικής Αμερικής, καθώς και από τους Massa και Pichetto - τους ίδιους εκείνους με τους οποίους ο Κιρχνερισμός ζητά ενότητα ενάντια στο Cambiemos. Ο Τραμπ και οι διεθνείς μπράβοι του προχώρησαν με τον τρόπο αυτό χωρίς το φύλλο συκής των Ηνωμένων Εθνών, αφότου ηττήθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στην κίνησή του να αναγνωρίσει τον Χουάν Γκουαϊδό ως μεταβατικό πρόεδρο της Βενεζουέλας.

«Ελεύθερες Εκλογές»;

Η νομική μυθοπλασία που υποστηρίζει αυτήν την οικονομική επιθετικότητα συνίσταται στην παρουσίαση του Χουάν Γκουαϊδό ως πραγματικού κυβερνήτη του κράτους της Βενεζουέλας, χωρίς αυτό να προκύπτει από κανένα συνταγματικό κανόνα. Ο Γκουαϊδό έχει «αναλάβει» τις προβλεπόμενες λειτουργίες του χωρίς καν την ψήφο της ίδιας της Εθνοσυνέλευσης. Η άρση του αποκλεισμού που επιβλήθηκε στη Βενεζουέλα θα πραγματοποιηθεί αφότου μια «μεταβατική κυβέρνηση» καλέσει «ελεύθερες εκλογές». Η πλάνη αυτής της πρότασης ελάχιστα κρύβει την αυθαιρεσία της και τις πραγματικές της προθέσεις, γιατί υπό τις συνθήκες ενός αποκλεισμού η «μεταβατική κυβέρνηση» θα είναι, στην πραγματικότητα, μια υποτελής κυβέρνηση και οι «ελεύθερες εκλογές» θα είναι οι πιο αμφισβητούμενες στη σύγχρονη ιστορία οποιασδήποτε χώρας. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας, ο γιάνκικος ιμπεριαλισμός θα απελευθέρωνε τα κεφάλαια της Βενεζουέλας σε μια κυβέρνηση μαριονέτα.
Οι θέσεις του ιμπεριαλιστικού μπλοκ δεν είναι ομοιογενείς, αν και μοιάζουν σχεδόν σαν δύο σταγόνες νερό. Οι Γιάνκικες και οι δεξιές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής απαιτούν μια «μεταβατική κυβέρνηση» με επικεφαλής τον Γκουαϊδό - ή ένα πλήρους εμβέλειας πραξικόπημα. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή η κυβέρνηση, που είναι επιφορτισμένη με τη σύγκληση γενικών εκλογών, πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μιας διαπραγμάτευσης. Η διαφορά δεν αντικατοπτρίζει μόνο αντικρουόμενα συμφέροντα, στο πλαίσιο των οικονομικών κυρώσεων και του μπλοκαρίσματος των κεφαλαίων που χαρακτηρίζουν, αλλά και την ανάπτυξη του διεθνούς οικονομικού πόλεμου μεταξύ των διαφόρων εξουσιών. Υπάρχει επίσης ο φόβος ότι ένα πραξικόπημα και μια αποκλειστική κυβέρνηση του Γκουαϊδό θα μπορούσαν να εξαπολύσουν έναν εμφύλιο πόλεμο. Οι πολιτικές διαφορές στο πεδίο της αντιπολίτευσης, αυξάνονται καθώς αντιλαμβάνονται την πιθανότητα κατάληψης της εξουσίας. Μία «μεταβατική κυβέρνηση» δε θα μπορούσε να εξασφαλίσει μια εκλογική εκστρατεία χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπη με την οικονομική κατάρρευση της Βενεζουέλας, η οποία, στην περίπτωση του Γκουαϊδό και της δεξιάς, θα ισοδυναμούσε με μια κυβέρνηση του ΔΝΤ.
Η κυβέρνηση Μαδούρο (και ιδιαίτερα ο στρατός) χρησιμοποιεί αυτή την καταστροφική εναλλακτική λύση για να παίξει ένα ρόλο διαιτητή που εξαντλείται με τεράστια ταχύτητα. Σε μια κίνηση που μοιάζει με ψυχροπολεμικό ελιγμό, ο σύμβουλος ασφαλείας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον, άφησε να φωτογραφηθεί το σημειωματάριό του, όπου ανακοίνωνε την αποστολή 5000 γιάνκικων στρατιωτών στην Κολομβία, ενώ ο αρχηγός της Νότιας Διοίκησης του Πενταγώνου έφτανε σ' αυτή τη χώρα. Όσο μακριά κι αν φαίνεται μια διεθνής στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, είναι εγγεγραμμένη ως εναλλακτική λύση σε περίπτωση διάσπασης της στρατιωτικής ηγεσίας του Τσαβισμού. Εκείνοι που τοποθετούν τους εαυτούς τους με χαρά υπέρ της «δημοκρατίας» ενθαρρυμένοι από τον πρωτοφασίστα Τραμπ, παραβλέπουν την απειλή της ιμπεριαλιστικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα και το τι θα αντιπροσώπευε αυτό για ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

«Αντίσταση»;

Το κυβερνών κόμμα της Βενεζουέλας έχει τη διεθνή υποστήριξη της Ρωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας, του Ιράν και ορισμένων λατινοαμερικανικών κυβερνήσεων, αλλά και της Νότιας Αφρικής και αρκετών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες ευθυγραμμίζονται με τον Πούτιν ή έχουν θέση δέσμευσης με τη Ρωσία. Με βάση αυτή τη διάταξη δυνάμεων, αρκετοί σχολιαστές βλέπουν μια αναπαραγωγή της κατάστασης στη Συρία. Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι η κρίση της Βενεζουέλας έχει ενσωματωθεί στη διεθνή κρίση και ότι εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των φορέων απομακρυσμένων από τα συμφέροντα της Βενεζουέλας και των μαζών της. H Λατινική Αμερική έχει γίνει ένα πεδίο αντιπαράθεσης στον οικονομικό πόλεμο του Τραμπ εναντίον της Κίνας και στον πολιτικό πόλεμο κατά της Ρωσίας. Η δυνατότητα εξόδου υπέρ του Τσαβισμού, μέσω του αναπροσανατολισμού του πετρελαϊκού εμπορίου στην Ασία, έχει, τουλάχιστον, περιορισμένο πεδίο εφαρμογής αφενός εξαιτίας της κατάρρευσης της πετρελαϊκής οικονομίας της Βενεζουέλας και αφετέρου λόγω του ότι το χρέος που έχει συσσωρεύσει η Βενεζουέλα προς τη Ρωσία και την Κίνα είναι μη βιώσιμο. Η έξοδος από την κρίση της Βενεζουέλας και η ήττα, πάνω απ' όλα, του αποκλεισμού και της ιμπεριαλιστικής επέμβασης, εξαρτάται από τον ταξικό αγώνα σε διεθνές επίπεδο και ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική. Κάθε χτύπημα που προκαλείται ενάντια στον Τράμπ και τις δεξιές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής θα είναι μια ενίσχυση υπέρ μιας αντιιμπεριαλιστικής λύσης στη Βενεζουέλα.
Η ιμπεριαλιστική επέμβαση ενισχύεται από την κατάρρευση του Τσαβισμού σε όλα τα επίπεδα, όπως εκδηλώνεται στην τεράστια δυστυχία στην οποία βύθισε τους εργάτες, στην καταστροφή της βιομηχανίας, στην αναγκαστική μετανάστευση εκατομμυρίων ανθρώπων και στην αξίωσή της να βγει από αυτή την πανωλεθρία παρέχοντας εξορυκτικούς πόρους στα κεφάλαια της Κίνας, της Ρωσίας και άλλων. Είναι ένα καθεστώς χωρίς διέξοδο. Τις τελευταίες ημέρες υπήρξαν διαδηλώσεις στα τσαβιστικά οχυρά κατά της κυβέρνησης (Πετάρε, δυτικά του Καράκας) λόγω της απελπισμένης κατάστασης στην οποία βρίσκονται οι μάζες, αλλά χωρίς μια ανεξάρτητη πολιτική ηγεσία. Η έκφραση «ο Μαδούρο αντιστέκεται στον ιμπεριαλισμό» είναι ένας ευφημισμός: δεν κινητοποιεί τις μάζες αλλά τον παραστρατιωτικό μηχανισμό· δεν αναπτύσσει συλλογικό έλεγχο και εργατική διαχείριση των παραγωγικών πόρων, αλλά επιδιώκει μια δέσμευση με τον ιμπεριαλισμό, είτε άμεσα, είτε μέσω της διαμεσολάβησης του Πούτιν, του Σι Τζίνπινγκ ή του Ερντογάν. Ο αγώνας ενάντια στην ιμπεριαλιστική επέμβαση δε μπορεί να συνεπάγεται καμία στήριξη στο καθεστώς, διότι πρέπει να χρησιμεύσει ως πορεία εξόδου υπό την ηγεσία των εργαζόμενων.

Πώς νικάμε τον ιμπεριαλισμό

Ο λεγόμενος λατινοαμερικάνικος «λαϊκισμός» δεν αντιστέκεται ούτε στον ιμπεριαλισμό, καθώς περιορίζεται στον ελιγμό σε διεθνή φόρουμ. Αν και η περίπτωση του Κιρχνερισμού είναι η πιο αξιολύπητη, λόγω των δύο εβδομάδων σιωπής της ηγεσίας του, το ίδιο συμβαίνει στη Βραζιλία και τη Βολιβία· ο Ουρουγουανός Μουχίκα τάχθηκε υπέρ της εκλογικής μετάβασης, υπέρ της δεξιάς. Το Unidad Ciudadana δημοσίευσε ένα ανακοινωθέν που καταγγέλλει την «απόπειρα πραξικοπήματος», ζητώντας μια λύση βασισμένη στο «διάλογο και την ειρήνη», θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι Ταλιμπάν της δημοκρατίας, οι οποίοι αδιαφορούν αν είναι προϊόν του Τραμπ ή της πάλης των μαζών. Μέμφονται την επαναστατική αριστερά που δεν συντάσσεται την πολιτική απαίτηση του Τραμπ και της λατινοαμερικάνικης δεξιάς, ακόμη και αν συνοδεύεται από τον αποκλεισμό και την απειλή της στρατιωτικής επέμβασης. Για αυτό το τμήμα «προοδευτικών», εθνική καταπίεση ή ανεξαρτησία, εκμετάλλευση και καπιταλιστική δυστυχία, ή υπεράσπιση των εργαζομένων, ισχύουν ως θέμα «θεσμικής συζήτησης» - ποτέ ως άξονας μιας ταξικής πάλης, γενικών απεργιών και κοινωνικών επαναστάσεων. Παρατηρούν την παγκόσμια κρίση από ψηλά.
Η διεθνής κρίση στη Βενεζουέλα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επαρκώς χωρίς να ειδωθεί υπό το ευρύ πεδίο της ταξικής πάλης σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα δεξιά καθεστώτα στη Λατινική Αμερική παρακολουθούν αδιάκοπα τον αντίκτυπο της παγκόσμιας κρίσης, βλέπουν την υποστήριξή τους να πέφτει απότομα και να αντιμετωπίζουν λαϊκούς αγώνες χωρίς ανάπαυλα. Το ίδιο συμβαίνει στη Γαλλία ή στην Ουγγαρία και την Ινδία - ή στο Μεξικό, την Τυνησία, το Σουδάν, το Ιράν, το Ιράκ, την Κίνα και τη Ρωσία. Ο Τραμπ έχει υποστεί διαδοχικές αποτυχίες, είτε από τους καπιταλιστές αντιπάλους του, είτε από τους εργάτες - δάσκαλοι και βιομηχανικές απεργίες. Τα σχέδια του Brexit δρουν καταστροφικά στην παγκόσμια οικονομία. Η κρίση στη Βενεζουέλα και οι επιθέσεις του ιμπεριαλισμού δεν συμβαίνουν σε μια περίοδο παλινδρόμησης της ταξικής πάλης αλλά σε μια στροφή στη διάθεση των αυξανόμενων αγώνων των μαζών.
Η κρίση στη Bενεζουέλα δεν είναι τοπική, αλλά διεθνής. Οι εργαζόμενοι και η Αριστερά της Λατινικής Αμερικής πρέπει να τη μετατρέψουν σε στρατηγικό επίκεντρο της κινητοποίησης που θα χτυπήσει τον ιμπεριαλισμό και τους μπράβους του σε κάθε μία από τις χώρες τους, και έτσι να χρησιμεύσει για να νικηθεί ο διεθνής αποκλεισμός και η στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα.
31 Γενάρη 2019