ΤΟΥΡΚΙΑ , ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ ΣΕ ΚΙΝΗΣΗ

Οι τεκτονικές πλάκες της Παγκόσμιας Καπιταλιστικής Κρίσης και της χρεοκοπίας της Τουρκικής οικονομίας, εδώ κι ένα χρόνο, δεν έχουν σταματήσει να κινούνται μανιωδώς, προκαλώντας συνεχείς σεισμικές δονήσεις στη γείτονα. 

Στις 31 Μαΐου 2014 έκλεισε ένας χρόνος από το ξέσπασμα της εξέγερσης του Γκεζί Παρκ, που μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2013, κατέβασε στον δρόμο, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, 3.500.000 ανθρώπους, στις 80 από τις 81 περιφέρειες της χώρας.
Έκτοτε, τα φαινομενικά τυχαία γεγονότα (κατάληξη Μπερκίν Ελβάν στο νοσοκομείο, τραγωδία στα ορυχεία της Σόμα κ.α.), εξυπηρέτησαν ξανά και ξανά την αναγκαιότητα έκρηξης του καζανιού που λέγεται Τουρκική κοινωνία και που ο επικίνδυνος ατμός που το κατακλύζει εσωτερικά, δεν θα μπορέσει, τελικά, να εκτονωθεί, παρά μόνο με τη Σοσιαλιστική Επανάσταση, για το τσάκισμα της κεφαλαιοκρατίας και του κράτους της.
Τα τυχαία γεγονότα, ωστόσο, δεν είναι και αναίτια. Προέρχονται από την ασυδοσία της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης, που στο περιβάλλον της καπιταλιστικής παρακμής, παίρνουν την χειρότερή τους μορφή. Η βομβίδα που έλιωσε το κρανίο του μικρού Μπερκίν ρίχνοντάς τον σε πολύμηνο κώμα, έφυγε από το όπλο ενός αστυνομικού που ενεργούσε με συγκεκριμένες πολιτικές εντολές για την καταστολή του εξεγερμένου πλήθους. Αντίστοιχα, ο μαρτυρικός θάνατος 301 εργατών στις στοές της Σόμα, δεν είναι ασύνδετος με την ιδιωτικοποίησή τους, που κατέβασε τον πήχυ της ασφαλείας σε τρομερά χαμηλά επίπεδα. Έτσι λοιπόν, και σε αυτή την περίπτωση, δεν ευθύνεται η «τύχη», όπως κυνικά δήλωσε ο Ερντογάν την ημέρα της τραγωδίας, με το περίφημο «αυτά συμβαίνουν», προκαλώντας οργή σε όλη τη χώρα, αλλά ένα γεγονός για το οποίο επαίρεται ο ίδιος και το οικονομικό του επιτελείο: ότι έχουν φέρει εις πέρας το 80-90% του σχεδίου ιδιωτικοποιήσεων που είχε αναλάβει εξ αρχής η Ισλαμο-νεοφιλελεύθερη κυβέρνησή τους, ανοίγοντας τον δρόμο σε τραγωδίες σαν της Σόμα. Ωστόσο, είναι ακριβώς τέτοια γεγονότα, που σε αυτό το ναρκοθετημένο έδαφος που φέρει την κληρονομιά του Γκεζί Παρκ, προκαλούν τριγμούς στην καρέκλα του Τούρκου πρωθυπουργού, εντείνοντας ακόμα περισσότερο την λαϊκή κινητικότητα και την πολιτική αστάθεια.

Η κρίση της κυβέρνησης Ερντογάν και οι ανίερες συμμαχίες

Η εξέγερση του περασμένου καλοκαιριού, ήταν το πρώτο τσαλάκωμα του προφίλ ενός –υποτίθεται- άτρωτου «Σουλτάνου».
Στα 12 χρόνια της διακυβέρνησής του, ο Ταγίπ Ερντογάν και το ΑΚΡ, είχαν καταφέρει να κατατροπώσουν όλους τους αντιπάλους τους εντός κι εκτός κοινοβουλίου. Είχαν καταφέρει σοβαρά πλήγματα στον στρατό και στην κεμαλική μερίδα της αστικής τάξης, στα αντιπολιτευτικά κόμματα και στα αντι-Ισλαμικά media, ενώ αν εξαιρεθεί η απεργία της Tekel, ούτε η εργατική τάξη κατέγραψε άλλες σπουδαίες στιγμές ενάντιά του. Το μοναδικό «αγκάθι», ήταν το Κουρδικό αντάρτικο που μαίνεται από το 1984, με την ηγεσία του οποίου όμως, μπόρεσε να έρθει σε συμφωνία για την κατάπαυση του πυρός, αθροίζοντας κι άλλους πόντους υπέρ του. Πέτυχε να εμφανιστεί ως «άνθρωπος του λαού», ως θεματοφύλακας όλων των παραδοσιακών ηθών και του Ισλαμικού τρόπου ζωής, χαϊδεύοντας έτσι τα αυτιά των πιο συντηρητικών και καθυστερημένων τμημάτων του Τουρκικού λαού. Αποτέλεσμα, η κυβέρνησή του να εδραιωθεί με μια πολύ ισχυρή πλειοψηφία μέσα στο κοινοβούλιο.
Οι επερχόμενες Προεδρικές εκλογές του Αυγούστου, είναι ένας ορατός στόχος για τον Ερντογάν, που επιδιώκει να γραπωθεί σε αυτήν την θέση, μέχρι το 2023, και πολύ πιθανόν να το καταφέρει. Όμως, ανάμεσα σε πολλά άλλα, η εξέγερση του Γκεζί Παρκ, κατέγραψε νίκες εις βάρος του Ερντογάν, σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, καταστρέφοντας το κύρος του άτρωτου, χωρίς ελπίδα επανόρθωσης, ούτε καν από την επικράτησή του στις τοπικές εκλογές της άνοιξης, αλλοιώνοντας έτσι τους σχεδιασμούς του.
Μπορεί η εξέγερση να τελείωσε κάπου τον Σεπτέμβρη του 2013, αλλά η περίοδος που εγκαινίασε επεφύλασσε σφοδρά πολιτικά χτυπήματα στον Ερντογάν, αναγκάζοντάς τον να βάλει στο συρτάρι τα σχέδιά του περί αναθεώρησης του Συντάγματος για την αναβάθμιση του ρόλου του Προέδρου στο Τουρκικό πολίτευμα, πλησιάζοντας τα αμερικάνικα πρότυπα, θέση που άλλωστε εποφθαλμιά. Τα παροράματα για μια παντοκρατορία μιας δεκαετίας επιπλέον έχουν πληγεί θανάσιμα.
Το τραυματισμένο «πρόσωπο» του Τούρκου πρωθυπουργού δεν μπορεί να εγγυηθεί πλέον καμία σταθερότητα, ούτε για τον Ιμπεριαλισμό, ούτε για τον Τουρκικό καπιταλισμό. Αποτέλεσμα, ο παλιός του σύμμαχος, Φετουλάχ Γκιουλέν, με τους ανθρώπους του μέσα στο μηχανισμό του «βαθέος κράτους», απείλησε την τελευταία χρονιά στα σοβαρά την κυβέρνηση, ενορχηστρώνοντας τις αποκαλύψεις σκανδάλων μέσω ηχογραφημένων συνομιλιών του Ερντογάν και συγγενικών του προσώπων, προκαλώντας μια κυβερνητική κρίση δίχως προηγούμενο. Πάνω σε ακριβώς αυτή τη βάση μιας οξείας καθεστωτικής κρίσης, με τη κυβέρνηση ετοιμόρροπη, με τα σώματα ασφαλείας αποδιοργανωμένα και το στρατό παροπλισμένο, συνέβη αυτό που άλλοτε ίσως φάνταζε απίστευτο: ο Ερντογάν διεσώθη χάρη στην χείρα βοηθείας που του έτειναν οι εχθροί του, το «βαθύ κράτος» και η κοσμική μερίδα της αστικής τάξης. Τους πρώτους τους αντάμειψε με την απελευθέρωση των ηγετών τους από τη φυλακή, ενώ κανείς δεν γνωρίζει τι διημείφθη στην απροσδόκητη και καθόλα μυστική συνάντηση ανάμεσα στον Ερντογάν και στον Mustafa Koç, στις αρχές Μαρτίου, ενός εξέχοντος εκπροσώπου της αντι-ισλαμικής Τουρκικής μπουρζουαζίας. Μέσα από τέτοιου είδους συμφωνίες, ο χείμαρρος των αποκαλύψεων ξαφνικά ανακόπηκε, προτού έρθει στο φως της δημοσιότητας η πιο σοβαρή κασέτα συνομιλιών, που είχε προαναγγελθεί για λίγο πριν τις τοπικές εκλογές. Ο Ερντογάν κατάφερε να κάνει ρελάνς, κερδίζοντας τις εκλογές.

Το φάντασμα του Γκεζί Παρκ και η Σόμα

Θα ήταν στοιχείο ασύγκριτης πολιτικής τύφλας αν κάποιος αντιμετώπιζε αυτή τη πρόσκαιρη συνεργασία μεταξύ των αντιμαχόμενων αστικών μερίδων, ως παράγοντα σταθεροποίησης του καθεστώτος. Στην πραγματικότητα, τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί, αν η Τουρκική αστική τάξη δεν ήταν τρομοκρατημένη από την πιθανότητα μιας νέας εξέγερσης, που σε συνθήκες πλήρους ακυβερνησίας και με την εσωτερική κόντρα σε στρατό, αστυνομία, δικαστικό σώμα, έχει αποδιοργανώσει τις αμυντικές ικανότητες του κράτους απέναντι στον εχθρό λαό. Μια νέα μαζική εξέγερση θα ήταν δυνατό να απειλήσει το ίδιο το κρατικό οικοδόμημα, ενώ η επισφάλεια της Τουρκικής οικονομίας, την καθιστούσε επίφοβη να συμπαρασυρθεί από μια πιθανή ανατροπή της κυβέρνησης. Μια νέα εξέγερση, που ωστόσο, είναι άγνωστο με ποια μορφή θα έρθει, εφόσον η περσινή εξέγερση δεν μπορεί να «αναγεννηθεί» επαναλαμβάνοντας τον εαυτό της. Αλλά σίγουρα οι ευκαιρίες που διαμορφώνει η πραγματικότητα είναι πάμπολες.
Το φάντασμα του Γκεζί Παρκ, που στοιχειώνει το Τουρκικό κράτος, επιδρά ταυτόχρονα στην εργατική τάξη, μπολιάζοντάς την με το εξεγερσιακό του πνεύμα και προκαλώντας οβιδιακές αλλαγές στα χαρακτηριστικά της κίνησης των μαζών. Πλατύτερα στρώματα γνωρίστηκαν με τους δρόμους του αγώνα, η σύγκρουση με το κράτος νομιμοποιήθηκε στη λαϊκή συνείδηση. Καταπιεσμένες μειονότητες για πρώτη φορά αρθρώνουν λόγο. Είναι η ίδια εργατική τάξη, που βρισκόταν σε χρόνια χειμερία νάρκη, αυτή που πλέον βγαίνει στο προσκήνιο αναλαμβάνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο. Η τραγωδία της Σόμα, που έλαβε χώρα ακριβώς μέσα σε αυτό το πνεύμα των καιρών που άφησε πίσω του το Γκεζί Παρκ, εμφάνισε μια ταξική δυναμική που εκδηλώθηκε άμεσα με την κήρυξη γενικής απεργίας, την πρώτη γενική απεργία που κηρύσσει η μεγαλύτερη συνομοσπονδία, Turk-Is, επί Ερντογάν. Οι επιζήσαντες εργάτες της Σόμα, αρνούμενοι να ξανακατέβουν στις στοές αν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους (μέτρα εργασιακής ασφάλειας, επανεθνικοποίηση των ορυχείων, κατάργηση των μορφών υποαπασχόλησης) έκαναν έφοδο διαλύοντας τα γραφεία της εταιρείας, με την αστυνομία να μην τολμά να επέμβει με την συνήθη βιαιότητά της.
Είναι σίγουρο πέρα από κάθε αμφιβολία, πως η σπορά της εξέγερσης έχει βγάλει ρίζες στην γειτονική μας Τουρκία. Όσο δεν λύνονται οι καπιταλιστικές αντιφάσεις, με τον μόνο τρόπο που μπορούν να λυθούν, όσο ο πλανήτης δεν βγαίνει από το τέλμα της καπιταλιστικής παρακμής, τόσο οι μάζες θα είναι αναγκασμένες να κινούνται στον δρόμο της μαζικής βίας, ενάντια στους εκμεταλλευτές και καταπιεστές τους. Είναι στο χέρι των ίδιων των Τούρκων εργατών, στο χέρι των επαναστατών της Τουρκίας, όπως είναι οι Τροτσκιστές του DIP, να οδηγήσουν τις χειμαζόμενες κοινωνικές δυνάμεις ενάντια στον «Σουλτάνο» Ερντογάν, ανατρέποντας την κυβέρνησή του και κάθε κυβέρνηση-εκπρόσωπο της αστικής τάξης, τσακίζοντας το κράτος τους και εγκαθιδρύοντας την εξουσία των εργατικών συμβουλίων.

Κ. Αποστολόπουλος