Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ , ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ Σ. EWA GROS

 

H κατάσταση στην Πολωνία σήμερα

συνέντευξη με τη σ. Ewa Groszewska

[Η Ν.Π., στα πλαίσια της 2ης Εργατικής Ευρω-Μεσογειακής Συνδιάσκεψης στην Αθήνα, συνομίλησε με την σ. Ewa Groszewska, αγωνίστρια από την Πολωνία, με πλούσια εμπειρία στο συνδικαλιστικό και φεμινιστικό κίνημα της χώρας της.]


Ν.Π.: Πρώτα απ’ όλα πες μας μερικά πράγματα για σένα και για την πορεία σου.

E.G.: Είμαι κοινωνιολόγος, καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών. Ήμουν μέλος του Πολωνικού Εργατικού Κόμματος, συνεργαζόμουν με το συνδικάτο «Αύγουστος ‘80» που ήταν η βάση αυτού του κόμματος. Αλλά έφυγα από εκεί όταν άρχισε να συνεργάζεται με τα αποκαλούμενα κόμματα αριστερής ηθικής του Ευρωκοινοβουλίου, που ήταν βασικά φιλελεύθερα.

Ν.Π.: Ποια είναι η κοινωνική κατάσταση τώρα στην Πολωνία; Πως η Ευρωπαϊκή και η παγκόσμια κρίση έχει επηρεάσει την χώρα σου τα τελευταία χρόνια;

E.G.: Υπάρχει μια διαρκής κρίση στην Πολωνία από τότε που μεταβήκαμε από τον επονομαζόμενο σοσιαλισμό στον καπιταλισμό. Μετά την λεγόμενη «θεραπεία σοκ», τότε που η Πολωνική οικονομία υιοθέτησε τον νεοφιλελευθερισμό, το αποτέλεσμα είναι ανεργία, διόγκωση των κοινωνικών ανισοτήτων και φτώχεια.
Η Πολωνία ωθήθηκε σε ένα μοντέλο που ήταν εκ διαμέτρου αντίθετο ακόμα κι από ένα μοντέλο καπιταλιστικού κράτους πρόνοιας. Οπότε η μετάβαση από το σοσιαλιστικό κράτος πρόνοιας σε έναν βάναυσο καπιταλισμό ήταν πραγματικά σοκαριστική. Τμήματα της εργατικής τάξης προσπάθησαν να αντιδράσουν αλλά ήταν πολύ αδύναμα, εξαιτίας της χαμηλής πολιτικής συνείδησης και του αποπροσανατολισμού των εργαζομένων. Είναι πιο δύσκολο να οργανώσεις τους εργάτες όταν είναι άνεργοι, παρά όταν δουλεύουν σε εργοστάσια, όπως την περίοδο του λεγόμενου σοσιαλισμού.
Οι εργάτες δεν μπορούσαν να οργανωθούν εκείνη την περίοδο εξαιτίας μιας ανόητης πολιτικής ατμόσφαιρας που εκπορευόταν από τις αρχές κι από τα media, που έλεγαν πως η δυσφορία του κόσμου προερχόταν από την κομμουνιστική τους νοοτροπία και την ηθική διαφθορά τους. Και οι εργαζόμενοι επίσης υιοθέτησαν αυτή την αρχή στο μυαλό τους. Ήταν αντικομουνιστές αλλά ήθελαν εργασιακή ασφάλεια, με τον ίδιο τρόπο που ήταν υπέρ του καπιταλισμού επειδή νόμιζαν πως ελεύθερη αγορά σημαίνει γεμάτα ράφια στα μαγαζιά και κατανάλωση.
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Πολωνία σημαίνει πως δεν υπάρχουν επιδόματα για τους ανέργους. Αν δουλέψεις τουλάχιστον 18 μήνες τότε παίρνεις ένα επίδομα των 6 μηνών, περίπου στα 200 ευρώ. Μετά από αυτό τίποτα. Αλλά το επίδομα δίνεται μόνο σε όσους δούλευαν με σύμβαση, όταν το 60% των εργαζομένων δουλεύουν με «συμβάσεις-σκουπίδια», χωρίς ασφάλιση.
Η κυβέρνηση αφαιρεί τα επιδόματα από ολοένα περισσότερες ομάδες εργαζόμενων, πρόσφατα κι από όσους φροντίζουν άτομα με αναπηρίες, παραβιάζοντας έτσι το σύνταγμα.
Αυτοί οι άνθρωποι ξεκίνησαν πριν από δύο εβδομάδες διαμαρτυρία με κατάληψη και απεργία πείνας δίπλα από το κτίριο του κοινοβουλίου και συνεχίζουν μέχρι σήμερα. Ο κατώτατος μισθός στην Πολωνία είναι γύρω στα 300 ευρώ και αυτός είναι η κυρίαρχη αμοιβή σε όλη τη χώρα. Στη θέση της κατεστραμμένης Πολωνικής βιομηχανίας που φτιάχτηκε κατά την λεγόμενη κομμουνιστική περίοδο, οι αστικές κυβερνήσεις της καπιταλιστικής Πολωνίας εγκαθίδρυσαν τις λεγόμενες Ειδικές Οικονομικές Ζώνες με πολυεθνικές εταιρίες. Αυτές οι εταιρίες δεν πληρώνουν καθόλου φόρους στην Πολωνία, παίρνουν κρατικό χρήμα ως επενδυτές και ο κόσμος πληρώνεται με 200-300 ευρώ το μήνα.
Δεν υπήρχε καμιά ιδιαίτερη αλλαγή στην Πολωνία όταν ξέσπασε η κρίση στην Ευρώπη, γιατί η κατάσταση ήταν ήδη πολύ σκληρή. Αλλά ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε στην τηλεόραση πως η Πολωνία δεν έχει επηρεαστεί από την κρίση, κι ότι είμαστε μια «πράσινη νησίδα». Λοιπόν, άφησέ με να παρουσιάσω κάποια στοιχεία που «αποδεικνύουν» πόσο «πράσινη νησίδα» είμαστε. Σε επίσημη αναφορά της UNICEF του 2013, η Πολωνία πήρε την 24η θέση από 29 εξεταζόμενες χώρες, στην πείνα των παιδιών στον κόσμο. Η Πολωνία πήρε την 62η θέση από 91 χώρες, στους όρους ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων, σε έρευνα του Global Age Watch του 2013. Η Λευκορωσία είναι πάνω από την Πολωνία. Το 21% των παιδιών στην Πολωνία στερούνται βασικά αγαθά για την ανάπτυξή τους, στην ίδια αναφορά της UNICEF. Το 14% των παιδιών (1 εκ.) ζει σε συνθήκες ένδειας. Η καταγεγραμμένη ανεργία είναι 14%. Στους νέους είναι 25%, όμως 3 εκ. νέοι άνθρωποι έφυγαν στο εξωτερικό για να δουλέψουν. Ο δείκτης φτώχειας ανάμεσα στους εργαζόμενους είναι 12%. Είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Σύμφωνα με έρευνα της Eurostat του 2013, από τις 20 πιο φτωχές περιοχές στην ΕΕ, οι 5 ανήκουν στην Πολωνία. Το δημόσιο χρέος φτάνει στο 55% του ΑΕΠ. Το χρέος έχει σχετιστεί με την συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και την δημιουργία ιδιωτικών ασφαλιστικών ταμείων. Άλλες δαπάνες που παίρνει μέρος το κράτος, συνδέονται με το Ποδοσφαιρικό Πρωτάθλημα, τον πόλεμο στο Ιράκ και Αφγανιστάν και την Καθολική Εκκλησία. Εξαιτίας αυτών δεν υπάρχουν λεφτά για υπηρεσίας υγείας κι άλλα «αχρείαστα» έξοδα.

Ν.Π.: Τι λέει ο κόσμος για τα γεγονότα της Ουκρανίας, που έχουν βάλει φωτιά στην ευρύτερη περιοχή ανατολικά της Ευρώπης;

E.G.: Όταν ξεκίνησε το Μαϊντάν όλοι οι Πολωνοί πολιτικοί ενεπλάκησαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στα γεγονότα της Ουκρανίας. Εκφράζανε τα Δυτικά συμφέροντα, ενάντια στον Πούτιν φυσικά. Είναι δύσκολο να πω ποια είναι η γνώμη του Πολωνικού λαού γιατί δεν είμαι σίγουρη αν ασχολούνται με κάτι άλλο πέρα από τα προβλήματα της ιδιωτικής τους ζωής, αλλά σίγουρα η Πολωνική αριστερά είναι διαιρεμένη. Κάποιοι από αυτούς το αναγνώρισαν ως ένα είδος μιας πραγματικής εξέγερσης ενάντια στο μετα-Σοβιετικό ολιγαρχικό σύστημα. Και ήταν κάθετα ενάντιοι στη Ρώσικη προσάρτηση της Κριμαίας. Οι Κομμουνιστές – νέοι Σταλινικοί ήταν ενάντια στη νέα Ουκρανική κυβέρνηση και ανοιχτά υποστήριζαν την Ρωσία. Και κάποιοι από αυτούς είδαν την κατάσταση ως ένα παιχνίδι των ΗΠΑ και ΕΕ ενάντια στην Ρωσία, κι εκτιμούν την κατάσταση ως μια ελεγχόμενη «επανάσταση» που σαν αποτέλεσμά της είχε το σχηματισμό της κυβέρνησης από νεοφιλελεύθερους κι ακροδεξιούς. Η Πολωνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι παραχωρούν τον εναέριο χώρο τους στο ΝΑΤΟ ενάντια στον Πούτιν, αλλά το Πολωνικό κοινό, αν και Ρωσοφοβικό, αγανάκτησε με αυτή τη δήλωση. Ο κόσμος φοβάται έναν πόλεμο.

Ν.Π.: Το κίνημα της εργατικής τάξης ενάντια στον φασισμό. Πως είναι τα πράγματα τώρα στην Πολωνία, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ακροδεξιά ενισχύεται σε αρκετές χώρες;

E.G.: Το πρόβλημα με την άκρα δεξιά μεγαλώνει στην Πολωνία. Φημίζονται για τις ενοχλήσεις τους σε δημόσιες εκδηλώσεις αριστερών ή απλά δημοκρατικών ανθρώπων, που αυτοί όμως τους αποκαλούν όλους «κομμουνιστές». Επίσης είναι γνωστοί για την διοργάνωση της διαδήλωσης στις 11 του Νοέμβρη, όταν γιορτάζουμε την Ημέρα της Ανεξαρτησίας. Αυτές οι ομάδες δεν είναι ανοιχτά φασιστικές. Πολλοί από αυτούς αναφέρονται στον Πολωνικό εθνικισμό. Αλλά κατέστρεψαν την πρωτεύουσα κατά τη διάρκεια αυτής της διαδήλωσης, με τη βοήθεια χούλιγκανς του ποδοσφαίρου. Πέρσι στη Βαρσοβία έκαψαν το άγαλμα του ουράνιου τόξου – σύμβολο των ομοφυλοφίλων. Αυτές τις ημέρες η πόλη επιδιόρθωνε αυτά τα μνημεία αλλά οι εθνικιστές διαδήλωναν ενάντιά τους. Το πρόβλημα είναι πως η εργατική τάξη δεν είναι οργανωμένη τώρα στην Πολωνία. Δεν υπάρχουν δράσεις ενάντια στην άκρα δεξιά από την πλευρά της εργατικής τάξης. Προφανώς με ευθύνη των συνδικάτων και μιας ήπιας εθνικιστικής νοοτροπίας των Πολωνών εργατών. Οι φιλελεύθεροι και η φιλελεύθερη αριστερά όπως οι φιλελεύθερες φεμινίστριες οργανώνουν μερικές φορές αντιφασιστικές διαδηλώσεις ή εκδηλώσεις, οι αναρχικοί επίσης, αλλά η εργατική τάξη με την παραδοσιακή έννοια δεν εμπλέκεται.

Ν.Π.: Ποιες πιστεύεις πως μπορούν να είναι οι προοπτικές της Ευρώπης και των λαών της; Θεωρείς πως οι επερχόμενες Ευρωεκλογές μπορούν να δείξουν την οποιαδήποτε λύση στη κρίση;

E.G.: Οι Πολωνοί υποψήφιοι προφανώς εγγυούνται πως θα συνεχίσουν την ίδια αντιδημοκρατική πορεία μέσα στην ΕΕ. Ελπίζω πως ο κόσμος δεν θα ψηφίσει καθόλου, γιατί κάθε λίστα είναι είτε φιλελεύθεροι είτε νεοφιλελεύθεροι είτε συντηρητικοί. Για να αλλάξει κάτι στην ΕΕ πρέπει να μεταμορφωθεί ριζικά, να φτιάξουμε ένα Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο που θα είναι όντως αποφασιστικό όργανο. Τώρα, η Κομισιόν αποφασίζει στο όνομα των οικονομικών συμφερόντων. Αν όντως είχε αποφασιστικό ρόλο, τότε θα προσπαθούσαμε να μπούμε μέσα εκεί. Αλλά στην παρούσα περίπτωση αυτό που έχουμε να κάνουμε είναι να διαδηλώνουμε στους δρόμους. Η ΕΕ ας καταρρεύσει, αλλά ο κίνδυνος είναι ότι ο εθνικισμός μπορεί να είναι η εναλλακτική λύση. Οπότε είναι δύσκολοι οι καιροί. Αλλά σταυρώνω τα δάχτυλα μου για την ελληνική αριστερά. Ενδιαφέρομαι όλο και πιο πολύ όσο συνειδητοποιώ το πρόγραμμά σας που αφορά στην κρίση και στο δημόσιο χρέος.

Την συνέντευξη πήρε ο
Κ. Αποστολόπουλος