ΠΟΥ ΒΑΔΙΖΕΙ Η ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ;

του Χόρχε Αλταμίρα

Ένα άρθρο του βενεζουελάνου συγγραφέα Μοδέστο Εμίλιο Γκερρέρο, στην Tiempo Argentino [Αργεντίνικη Ώρα] την Κυριακή 23/2, χρησιμεύει ως σημείο εκκίνησης για την ανάλυση της τωρινής κατάστασης της Βενεζουέλας.

Για τον Γκερρέρο, βιογράφο του Ούγκο Τσάβες και δηλωμένο τσαβιστή, αυτό που συνέβη στα μέσα του μήνα ήταν “μια εξεγερσιακή περιπέτεια της δεξιάς ομάδας Voluntad Popular [Λαϊκή Θέληση]”. Αυτός ο χαρακτηρισμός κατεδαφίζει την άποψη ότι η κυβέρνηση του Νικολάς Μαδούρο [στμ: διαδόχου του Τσάβες στην προεδρία της Βενεζουέλας] θα αντιμετώπιζε σε μια δεδομένη στιγμή μια πραγματική απειλή πραξικοπήματος. Ο Γκερρέρο αποκλείει ακόμη και το ενδεχόμενο της “επιτάχυνσης των πολιτικών χρόνων” χωρίς περιστροφές: “Αυτό δεν είναι σίγουρο, λέει, υπό τις σημερινές διεθνείς συνθήκες. Αυτή τη φορά -επιμένει ο Γκερρέρο- οι πιο σημαντικές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές ομάδες της χώρας υποχώρησαν. Η Fedecámaras [Ομοσπονδία Eμπορικών Eπιμελητηρίων της Βενεζουέλας], πρωταγωνίστρια των πραξικοπημάτων το 2002 και το 2003, δεν συμμετέχει στην περιπέτεια αυτή.”

Αυτό που ο Γκερρέρο προσπαθεί να πει, σε μια ελαφρώς πιο “ορθόδοξη” γλώσσα, είναι ότι ο ιμπεριαλισμός δεν επιθυμεί ένα πραξικόπημα στη Βενεζουέλα στο ορατό μέλλον. Περιέργως δεν αναφέρει, προκειμένου να στηρίξει το χαρακτηρισμό του, την άποψη του ηγέτη της αντιπολίτευσης Ενρίκε Καπρίλες [στμ: φιλελεύθερου], για τον οποίο η πολιτική και οικονομική παρακμή της Μπολιβαριανής διαδικασίας δεν έχει ακόμη ωριμάσει, ούτε έχει αναστρέψει μια σημαντική μάζα του τσαβισμού προς την δεξιά αντιπολίτευση. Ενδεχομένως να μπορούμε να πούμε ότι αυτή η αλλαγή μπορεί να μη συμβεί ποτέ και ότι ο πραγματικός φόβος της δεξιάς είναι ότι ένα πραξικόπημα θα εξαπέλυσε μια επαναστατική κρίση. Ο Γκερρέρο, πάλι, αναφέρεται σε αυτόν που ορίζει ως “τον πιο σεβαστό ακαδημαϊκό δεξιό”, που έγραφε: “Η ατζέντα του Λόπες (κρατούμενου ηγέτη της Δεξιάς) δεν αντιστοιχεί σε θέματα εθνικής πολιτικής.”

Ο Γκερρέρο δεν διανθίζει με παραδείγματα τη θέση του για τις, ακατάλληλες για ένα πραξικόπημα, “διεθνείς συνθήκες”, όμως χτυπάει έντονα στο μάτι το γεγονός ότι ο τσαβισμός έχει πολλά πάρε-δώσε με μεγάλα πετρελαϊκά κεφάλαια στην από κοινού εκμετάλλευση της λεκάνης Ορινόκο, που δεν ενδιαφέρονται για μια πολιτική αποσταθεροποίηση. Η Βενεζουέλα, από την άλλη πλευρά, είναι υψίστης σημασίας εγγυητής των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της κολομβιανής κυβέρνησης και των FARC [Επαναστατικές Ένοπκες Δυνάμεις της Κολομβίας], οι οποίες υποστηρίζονται από τη μία πλευρά από την Κούβα, και από την άλλη, από τις ΗΠΑ. Η λύση στην κολομβιανή σύγκρουση κατέχει στρατηγική θέση στην ατζέντα της Ουάσιγκτον. Η Βραζιλία είναι επίσης ένας βασικός παράγοντας στην όλη υπόθεση, με μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές στην Κούβα και τη Βενεζουέλα. Συμπτωματικά, την παραμονή της “εξέγερσιαής περιπέτειας”, η ΕΕ (που ξέρει απ' αυτά, όπως φαίνεται στην Ουκρανία) κατήργησε το εμπορικό εμπάργκο που εφάρμοζε κατά της Κούβας.

Ο Γκερρέρο είναι πεπεισμένος ότι η αναφερόμενη “περιπέτεια” “νικήθηκε”. Δεν γίνεται κατανοητό γιατί το κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη να “προστατευτεί η Μπολιβαριανή δημοκρατία και το συνταγματικό κράτος." Για τον Γκερρέρο, μετά από δεκατέσσερα χρόνια τσαβισμού, “επιβάλλεται άμεσα (!) η επαναστατικοποίηση του μοντέλου των εσόδων του κεντρικού εταιρικού ελέγχου”, που σημαίνει αποδοχή της  διακυβέρνησης της Βενεζουέλας όχι από τους εργαζόμενους, αλλά από κλίκες που θα ιδιοποιούνται τα έσοδα από το πετρέλαιο της χώρας. Αυτός ο “κεντρικός κορπορατισμός -συνεχίζει ο Γκερρέρο- κατέστησε αντιπαραγωγική την παραγωγή, αδυνάτισε το νόμισμα και βοήθησε την αντιπολίτευση. Και ακόμη χειρότερα, απομάκρυνε την κυβέρνηση από τον τσαβισμό σε πολλά επίπεδα.”

Ο Γκερρέρο περιγράφει μια πολιτική κατάρρευση. Αν είναι έτσι, η “περιπέτεια” δεν “νικήθηκε”, αλλά μετατράπηκε σε ένα είδος πρόβας. Οι παραστρατιωτικές και στρατιωτικές οργανώσεις ενός τμήματος της δεξιάς πέρασαν σε μια δοκιμή άμεσης αντιπαράθεσης με μια καταρρέουσα κυβέρνηση. “Η επαναστατικοποίηση του μοντέλου εσόδων από το πετρέλαιο” σημαίνει πως τα μπαλώματα, οι μεταρρυθμίσεις και οι προσαρμογές δεν αποτελούν διέξοδο, και ο μόνος τρόπος να γίνει αυτό είναι να αλλάξει η στρατηγική. Αλλά να μιλάμε για αλλαγή στρατηγικής σημαίνει να μιλάμε για μια αλλαγή τάξης στην ηγεσία της ιστορικής διαδικασίας. Σε μια γειτονική στήλη της ίδιας -κιρχνερικής- εφημερίδας, δίνεται χώρος σε μια άλλη πρόταση: “Ενίσχυση του Κέντρου και συμφωνία με την μετριοπαθή αντιπολίτευση του Καπρίλες." Συμπυκνώνοντας όλες αυτές τις εκτιμήσεις, προκύπτει ότι ο τσαβισμός βρίσκεται σε μια τερματική ιστορική κατάσταση.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Μαδούρο έχει συγκεντρώσει, τουλάχιστον στα λόγια, την προτεινόμενη “εθνική συμφωνία”, η οποία ούτως ή άλλως είναι μια ένδειξη της γενικής πολιτικής γραμμής. Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία, ωστόσο, ότι είναι ένα αδιέξοδο για μεγάλο μέρος του τσαβισμού και τους στρατιωτικούς ηγέτες του. Επιστρέφοντας στην αρχή του παρόντος γράμματος, “υπό τις παρούσες διεθνείς συνθήκες” μαγειρεύονται πραξικοπήματα και επαναστάσεις, όπως στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου. Είναι [συνέπειες] της παγκόσμιας κρίσης. 27 Φεβρουαρίου 2014

Mετάφρ. Αλ.