ΝΕΛΣΟΝ ΜΑΝΤΕΛΑ (1918 - 2013)


[Πενήντα εννιά ηγέτες του παγκόσμιου καπιταλισμού έφθασαν στη Nότια Aφρική για να ξεπροβοδίσουν τον Nέλσον Mαντέλα. Aνάμεσά τους ο γάλλος πρόεδρος «σοσιαλιστής» Oλάντ, οργανωτής των ιμπεριαλιστικών πολεμικών επιδρομών στην Aφρική, αλλά η παρουσία του δεν έγινε αισθητή. Aντίθετα, ο βρετανός Kάμερον και ο Oμπάμα συγκέντρωσαν τα φώτα της δημοσιότητας χάρη σε μια σαχλοπόζα που τράβηξε ο αμερικανός πρόεδρος έχοντας στριμωγμένη ανάμεσά τους την όμορφη δανή πρωθυπουργό.

Παρά τη συγκίνηση του μαύρου λαού της Nότιας Aφρικής για τον «Mαντίμπα», το ίνδαλμα του αγώνα κατά του ρατσιστικού Aπαρχάιντ, τα πλήθη που είχαν συρρεύσει στο στάδιο Σόκερ Σίτι του Σοβέτο δεν παρέλειψαν να αποδοκιμάσουν τον νυν πρόεδρο της Nότιας Aφρικής Tζέικομπ Zούμα. Αιτία των αποδοκιμασιών ο σάλος που έχει ξεσπάσει για την πολυδάπανη ανακαίνιση της κατοικίας του προέδρου, κόστους πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, σε μια χώρα που το 50% ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Nα σημειώσουμε ότι ο κύριος Zούμα άλλοτε ήταν «σύντροφος» των απανταχού σταλινικών ως μέλος του Kομμουνιστικού Kόμματος Nότιας Aφρικής (SACP).
Στην κηδεία δεν έγινε γνωστή η παρουσία του στελέχους των συνδικάτων (Cosatu) Cyrill Ramaphosa, παλιού στενού συνεργάτη του Mαντέλα, που τον Aύγουστο του 2012 έβαλε την αστυνομία να πολυβολήσει τους απεργούς των χρυσορυχείων Mαρικάνα με αποτέλεσμα 44 νεκρούς. Mε στενές σχέσεις με το Kομμουνιστικό Kόμμα, ο γραφειοκράτης συνδικαλιστής Cyrill Ramaphosa είναι σήμερα ένας από τους 10 πλουσιότερους ανθρώπους στη Nότια Aφρική, με μετοχές στα χρυσορυχεία, αδαμαντορυχεία κλ.π.
Tο άρθρο που ακολουθεί είναι γραμμένο από τον νοτιο-αφρικανό μαρξιστή Lattif Parker.
Θ.K.]

Ο Νέλσον Μαντέλα γεννήθηκε στις 18 Ιουλίου 1918, και φοίτησε στα Πανεπιστήμια Fort Hare και Witwatersrand, όπου σπούδασε νομικά. Άσκησε το επάγγελμά του ως δικηγόρος με τον Όλιβερ Τάμπο στο Γιοχάνεσμπουργκ από το 1953.
Ο Μαντέλα ήταν ιδρυτικό μέλος της Νεολαίας του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου ANC (African National Congress) το 1944, και διορίστηκε πρόεδρός της το 1950. Το 1952, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην «Εκστρατεία Περιφρόνησης» που οργάνωσε το ANC ενάντια στον θεσμό του Απαρτχάιντ που εφαρμόζονταν από τους εθνικιστές Αφρικάνερ που ήρθαν στην εξουσία το 1948. Είχε επανειλημμένα συλληφθεί για τη δράση του ενάντια στο απαρτχάιντ και δικάστηκε αλλά κηρύχτηκε «αθώος», όπως και άλλοι ηγέτες του ANC, στη Δίκη της Προδοσίας το 1956 - 1961. Ήταν συνιδρυτής της στρατιωτικής πτέρυγας του ANC, της ονομαζόμενης Umkhonto we Sizwe (Λόγχη του Έθνους), το 1961, και ηγήθηκε σε μια εκστρατεία επιθέσεων εναντίον κυβερνητικών στόχων. Συνελήφθη το 1962, κατηγορήθηκε για υποκίνηση και παράνομη έξοδο από τη χώρα και καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλάκιση. Το 1964 εμφανίστηκε ως ο υπ’ αριθμόν ένα κατηγορούμενος στην δίκη της Ριβόνια και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Έμεινε 27 χρόνια στη φυλακή της Νήσου Ρόμπεν, στη φυλακή Υψίστης Ασφαλείας Πόλσμουρ και στη φυλακή «Βίκτορ Βέστερ». Aπελευθερώθηκε το 1990 ως αποτέλεσμα όχι μόνο των μαζικών διαμαρτυριών αλλά και των πιέσεων που ασκήθηκαν από το Διεθνές Χρηματιστικό Κεφάλαιο και τις ξένες κυβερνήσεις. Φυσικά, όρος της λεγόμενης διεθνούς κοινότητας ήταν να συνεχίσει να ασκείται στη Νότια Αφρική η οικονομία της ελεύθερης αγοράς.
Ο Μαντέλα αναδείχθηκε πρόεδρος του ANC το 1991, και συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με το καθεστώς του Aπαρτχάιντ για τη διεξαγωγή γενικών εκλογών το 1994. Eκλέχθηκε και διετέλεσε Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής για πέντε χρόνια.

Ο αντίκτυπος της παγκόσμιας ύφεσης της δεκαετίας του 1970 μετά την κατάρρευση του συστήματος σταθερών ισοτιμιών του Μπρέττον Γουντς και την αποχώρηση του δολαρίου των ΗΠΑ από τον Κανόνα του Χρυσού είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας και την αύξηση των αναταραχών σε όλη την Νότια Αφρική. Το 1973, μεγάλες απεργίες ξέσπασαν στο Durban. Tο 1975, οι αποικίες της πρώην πορτογαλικής αυτοκρατορίας -Μοζαμβίκη και Αγκόλα– πέτυχαν την ανεξαρτησία τους, και το 1976, η Νότια Αφρική κλονίστηκε από την εξέγερση του Σοβέτο. Κινήματα διαμαρτυρίας που είχαν ιδρυθεί πολύ νωρίτερα άρχισαν εκ νέου να αναπτύσσονται, όπως για παράδειγμα: το Κίνημα Ενότητα, με Τροτσκιστική παράδοση, το σταλινικό Κομμουνιστικό Κόμμα Νότιας Αφρικής (SACP), και στο Παναφρικανικό Κογκρέσο (PAC) που ιδρύθηκε μετά από μια διάσπαση από το ANC στη δεκαετία του 1950. Το PAC ήταν αντικομμουνιστικό, και αντιτάχθηκε στη στενή συμμαχία μεταξύ του ANC και του  SACP.

Ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης αστάθειας, οι ξένοι επενδυτές απέσυραν τα χρήματά τους από τη Νότια Αφρική, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω την κατάσταση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, οι δυτικές κυβερνήσεις και τα μέσα ενημέρωσης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Μαντέλα θα ήταν ο καλύτερος άνθρωπος για να εξασφαλίσει τη συνέχιση του καπιταλιστικού συστήματος στη Νότια Αφρική. Μέχρι αυτό το στάδιο χαρακτηριζόταν ως τρομοκράτης από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ξαφνικά έγινε ο αγαπημένος της Δύσης, και ονομάστηκε μαχητής της ελευθερίας και ανθρωπιστής. Μια τεράστια εκστρατεία ξεκίνησε σε διεθνές επίπεδο για την εμφάνιση του Μαντέλα και του ANC ως διεθνών ηρώων και σωτήρων της Νότιας Αφρικής.

Είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση της τρέχουσας κατάστασης της Νότιας Αφρικής να εξεταστούν οι συμφωνίες που κλείστηκαν από τον Μαντέλα όταν ήταν στην εξουσία. Πρώτον, ο Μαντέλα εγγυήθηκε τα δικαιώματα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας και της ελεύθερης αγοράς. Eγγυήθηκε ότι η πλειοψηφία των αδειών λειτουργίας ορυχείων,  συμπεριλαμβανομένου του χρυσού, των διαμαντιών, της πλατίνας και του ουρανίου, θα παραμείνει στα χέρια των πολυεθνικών. Η φορολογία των εταιρειών ήταν πρακτικά στο ήμισυ, αυξάνοντας τα κέρδη των πολυεθνικών, ενώ οι ανθρακωρύχοι κλήθηκαν να σφίξουν το ζωνάρι τους και να μην απαιτήσουν υψηλότερους μισθούς. Οι συναλλαγματικοί έλεγχοι ήρθησαν και οι γιγαντιαίες εταιρείες της Νοτίου Αφρικής όπως η Anglo American και η De Beers είχαν τη δυνατότητα να εξάγουν τα κεφάλαιά τους, καθώς και να συναλλάσσονται στα χρηματιστήρια του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης.

Το ANC εφάρμοσε δουλοπρεπώς τις πολιτικές του ΔΝΤ, και μείωσε τις επιδοτήσεις για την υγειονομική περίθαλψη, την τροφή και την εκπαίδευση. Σήμερα, από τις 155 αναπτυσσόμενες χώρες, η Νότια Αφρική βρίσκεται στη θέση 154 στον τομέα της εκπαίδευσης, κάτω από πολύ φτωχότερα κράτη της Αφρικής. Περισσότερο από το 50% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Η ανεργία είναι πάνω από το 50-60% μεταξύ των μαύρων ανθρώπων. H εγκληματικότητα είναι ανεξέλεγκτη και η Νότια Αφρική έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά δολοφονιών και βιασμών στον κόσμο! Ο ιός του AIDS HIV έχει γίνει απλώς λιγότερο διαδεδομένος, ως αποτέλεσμα της διεθνούς βοήθειας. Τα ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας είναι υψηλά, και το προσδώκιμο ζωής μόλις πρόσφατα άρχισε να αυξάνεται ως αποτέλεσμα της διάθεσης φάρμακων για τον ιό HIV.

Ενώ ο Μαντέλα επικαλέστηκε τη φτώχεια ως αποτέλεσμα της κληρονομιάς του απαρτχάιντ, και ταξίδεψε σ’ όλο τον κόσμο ζητιανεύοντας χρήματα, έκλεισε μια συμφωνία προμήθειας όπλων πολλών δισεκατομμυρίων ραντ (Rand) με μια σειρά από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Τόσο ο Μαντέλα όσο και το ANC έγιναν εξαιρετικά πλούσιοι, ως αποτέλεσμα των διεφθαρμένων δωροδοκιών που έλαβαν για τη διευκόλυνση αυτής της συμφωνίας. Μέχρι σήμερα η συμφωνία πώλησης όπλων δεν έχει αποκαλυφθεί πλήρως, και δεν έχουν υπάρξει διώξεις. Η κακή διαχείριση της οικονομίας έχει επιφέρει την αποσύνθεση των υποδομών, και αυτό έχει προστεθεί στην εξαθλίωση των ανθρώπων που εξακολουθούν να ζουν σε παραγκουπόλεις χωρίς βασικές εγκαταστάσεις. Παρά τη ρητορική της εθνικοποίησης που περιλαμβάνεται στον Χάρτη της Ελευθερίας, το ANC έχει γίνει ο νεότερος εταίρος του χρηματιστικού κεφαλαίου, υποβοηθώντας και υποκινώντας την απογύμνωση των πόρων της χώρας.

Είναι πηγή συνεχούς έκπληξης της αριστεράς της Νότιας Αφρικής ότι η διεθνής κοινότητα έχει τον Μαντέλα σε τόσο μεγάλη εκτίμηση. Ποτέ δεν ήταν κομμουνιστής, αν και οι  θιασώτες του Ψυχρού Πολέμου συνεχίζουν αυτό τον ισχυρισμό. Το 1955, ο Μαντέλα έγραψε στη Liberation ότι μετά το θεσμό του Χάρτη της Ελευθερίας «το εμπόριο και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα ανθίσουν όπως ποτέ πριν». Ο Μαντέλα κατάφερε να δημιουργήσει μια «μη-ευρωπαϊκή αστική τάξη», η οποία είναι διεφθαρμένη, αργυρώνητη, αρπακτική και φυλετική, επειδή βασίζεται στον μαύρο εθνικισμό. Όπως συνηθίζεται στη Νότια Αφρική, το προλεταριάτο έχει αναγκαστεί να πληρώσει το τίμημα. Στη Νότια Αφρική σήμερα ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει από την εποχή του απαρτχάιντ: πρόκειται για μια βαθιά ρατσιστική και βίαιη κοινωνία.
Λατίφ Πάρκερ

[ Μετάφραση : Νάνσυ Σ. ]