ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

Ετήσια Έκθεση για τα ναρκωτικά στην Ευρώπη της κρίσης

Η πρόσφατη δημοσίευση της ευρωπαϊκής έκθεσης για τα ναρκωτικά οφείλει να σημάνει τον κώδωνα του κινδύνου για όλες τις χώρες της Ευρώπης και για την Ελλάδα για συγκεκριμένους λόγους:

1) Αυξάνεται η χρήση διεγερτικών ουσιών, με πρώτη την κοκαΐνη στην Δυτική και Νότια Ευρώπη (στην έκθεση αναφέρεται ότι το 2012 έκαναν στην Ευρώπη χρήση κοκαΐνης 3,1 εκ. ενήλικες ενώ έχουν αναφερθεί πολλοί θάνατοι από αυτήν) και την αμφεταμίνη πρώτη στην Ανατολική και τη Βόρεια Ευρώπη. (Στην έκθεση αναφέρεται ότι το 2012 έκαναν χρήση αμφεταμινών 1,5 εκ. ενήλικες). Η χρήση της ηρωίνης παραμένει στα ίδια επίπεδα (περί το 1,3 εκ. χρήστες οπιοειδών το 2012), με πτωτικές τάσεις. Όμως, αυξάνεται ο αριθμός των χρηστών που έχουν εξαρτηθεί από μεθαδόνη, βουπρενορφίνη κ.α. την οποία προμηθεύονται παράνομα, συνδυάζοντάς την και με άλλες ουσίες.

2) Αυξάνεται η χρήση νέων ψυχοδραστικών ουσιών. Αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν γύρω στις 350 νέες συνθετικές ουσίες με κατασταλτική, αναισθητική και παραισθησιογόνο δράση. Μέσα στο 2013 κυκλοφόρησαν 81 νέες ουσίες, από τις οποίες οι 29 ήταν συνθετικά κανναβινοειδή. Αυτές οι ουσίες προκαλούν καταστροφές σε ζωτικά όργανα και θανάτους. Κατασκευάζονται εύκολα, ακόμα και σε πρόχειρα οικιακά εργαστήρια έχουν τοξικές προσμείξεις, είναι φτηνές και εύκολα προσβάσιμες. Σ’ αυτές ανήκει και το γνωστό στην Ελλάδα σίσα, που κυκλοφορεί στις πιάτσες της Αθήνας, για να συμπληρώσει τη δόση των πιο εξαθλιωμένων τοξικομανών, των άνεργων, των άστεγων, των μεταναστών. Στην έκθεση για την Ελλάδα αναφέρεται ότι η βασική ουσία του σίσα, η κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη βρέθηκε σε αρκετούς νεκρούς από ναρκωτικά το 2013, τη χρονιά δηλαδή που σημειώθηκε η παρουσία της στην ελληνική αγορά. Από τότε μέχρι σήμερα τα πράγματα έχουν γίνει χειρότερα, η διάδοσή της έχει επεκταθεί και είναι πολύ πιθανό οι θάνατοι να έχουν πολλαπλασιαστεί.
Τα νέα συνθετικά ναρκωτικά ανήκουν στα λεγόμενα «ναρκωτικά της κρίσης». Κυκλοφορούν στην αγορά σε εποχές που κορυφώνεται η αγανάκτηση των θυμάτων της κρίσης, ιδιαίτερα των νέων που καταστρέφονται από τις συνέπειές της. Αποβλέπουν βασικά στη χειραγώγηση της συνείδησης τους, εξασφαλίζοντας τον έλεγχο των αντιδράσεων και γενικότερα της συμπεριφοράς τους, διοχετεύοντας την επιθετικότητά τους σε όποιον βρεθεί μπροστά τους και όχι στην αιτία του κακού. Έτσι το σύστημα συνεχίζει να κυβερνά, παρά τους κλυδωνισμούς και τις αναταράξεις. Στις συνθετικές ουσίες συγκαταλέγονται κανναβινοειδή αλλά και οπιοειδή, που συνδέονται και αυτά, με μεγάλο αριθμό θανάτων χρηστών.
Οι νέες συνθετικές ουσίες έχουν ευρύτατη κυκλοφορία. Πωλούνται μέσω του Διαδικτύου, στις πιάτσες αλλά και σε ειδικά καταστήματα, γνωστά στους μυημένους.

3) Η μετάδοση του ιού HIV στους ενδοφλέβιους χρήστες γνωρίζει μεγάλη έξαρση σε χώρες, όπως η Ελλάδα, που έχει ένα επιπολασμό 5-8%, με υψηλότερα ποσοστά στην Αθήνα. Υψηλά είναι επίσης τα ποσοστά της ηπατίτιδας C (60-73%).


4) Στην Ελλάδα εξακολουθεί να κάνει θραύση παράλληλη χρήση πολλών ουσιών ταυτόχρονα και να μεγαλώνει η εξαθλίωση των εξαρτημένων, που μένουν στους δρόμους και τα παγκάκια, ζητιανεύοντας λίγα ευρώ για τα χάπια, το σίσα, και βέβαια την ηρωίνη που παραμένει η κύρια ουσία χρήσης τους.
Με αυτά τα δεδομένα θα περίμενε κανείς να ενισχυθούν από τους κρατικούς προϋπολογισμούς τα θεραπευτικά προγράμματα απεξάρτησης. Όμως το αντίθετο συμβαίνει. Οι περικοπές μεγαλώνουν, περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες των παρεμβάσεων στην πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη.
Έτσι παραμένει ως πιο «συμφέρουσα» λύση η υποκατάσταση. Στην ευρωπαϊκή έκθεση αναφέρεται ότι υπάρχουν σήμερα στην Ευρώπη περί τους 700.000 εξαρτημένους, που είναι ενταγμένοι σε προγράμματα υποκαταστάτων. Στην Ελλάδα ο αντίστοιχος αριθμός είναι περίπου 8.500.
Σ’ ότι αφορά τα «στεγνά» προγράμματα συμπιέζονται πολύ από τις συνέπειες των μνημονιακών πολιτικών. Αναγκάζονται να λειτουργούν με φοβερές ελλείψεις σε όλα τα επίπεδα και μειωμένο προσωπικό, αφού κάθε θέση που αδειάζει (λόγω συνταξιοδότησης ή παραίτησης ή διαθεσιμότητας του θεραπευτή) δεν αντικαθίσταται. Όλες αυτές οι δυσκολίες αντιμετωπίζονται, μέχρι σήμερα με μεγάλη αυτοθυσία από όλους τους εργαζόμενους στα θεραπευτικά προγράμματα. Γι’ αυτό δεν έχουν ακόμα επιπτώσεις στην ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται σε εξαρτημένα άτομα, όπως δήλωσε η επιστημονικά υπεύθυνη του ΕΚΤΕΠΝ Μ. Τερζίδου στις 27/5/2014. Όμως, ως πότε θα αντέχουν; Ή μήπως, ο κυνισμός των αρμοδίων έχει ξεπεράσει κάθε όριο φτάνοντας στο σημείο να ισχυρισθεί ότι η καλή ποιότητα των υπηρεσιών αποδεικνύει ότι οι περικοπές, τελικά, ήταν αναγκαίες;
Μέσα σ’ αυτούς τους όρους το μέλλον του 18 ΑΝΩ, της μεγαλύτερης δημόσιας μονάδας απεξάρτησης παραμένει αβέβαιο. Οι εργαζόμενοι σ’ αυτήν και οι φυσικοί τους σύμμαχοι παραμένουν σε επαγρύπνηση. Μαζί τους επαγρυπνούν και όλοι όσοι είναι αποφασισμένοι να σταθούν στο πλευρό του 18ΑΝΩ μέσα από το «Σωματείο Υποστήριξης του Επιστημονικού και Κοινωνικού έργου του 18 ΑΝΩ». Πνευματικοί άνθρωποι, καλλιτέχνες, απεξαρτημένοι, άνθρωποι των κινημάτων, γονείς, εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας και της απεξάρτησης, όσοι αγωνίζονται για δημόσια και δωρεάν παιδεία και υγεία, για το δικαίωμα στη θεραπεία και την ελπίδα ενώνουν τις δυνάμεις τους στον κοινό αγώνα.
Με τα λόγια ενός απεξαρτημένου: «Εμείς οι αποθεραπευόμενοι του 18 ΑΝΩ, που με τη βοήθεια των θεραπευτών, ανασύραμε ό,τι ζωντανό είχαμε μέσα μας και φύγαμε από τις σκοτεινές γωνίες και τα υπόγεια της κοινωνίας, διεκδικώντας την δημιουργία και την περηφάνια μας σε μια ζωή αγωνιστική πια, δεν ξεχνάμε και απευθύνουμε στους κρατικούς ιθύνοντες τα λόγια του ποιητή: ‘’Δεν είναι τύχη ότι ζω πιο πέρα’’. Με άλλα λόγια τους λέμε ότι δεν επιτρέπεται να αντιμετωπίζουν το πολυσύνθετο πρόβλημα της τοξικοεξάρτησης ως κάτι δεύτερον και περιθωριακό, μακριά, πέρα από τις άμεσες προτεραιότητες της κοινωνίας. Το περιθώριο είναι πάντα μέρος της σελίδας και (αλίμονο) έχει αρχίσει να μεγαλώνει. Η εξάρτηση από ουσίες είναι ένα διαμπερές τραύμα στο σώμα του συλλογικού εμείς μέσα απ’ το οποίο αποκαλύπτεται η πολιτισμική ένδεια ως άνωθεν κοινωνική κατασκευή. Μόνο μέσα από δημόσιες δωρεάν μονάδες ψυχολογικής αρωγής και πολιτισμικής κινητοποίησης, που άριστο πρωτοποριακό παράδειγμα είναι το 18 ΑΝΩ σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, μπορεί να επουλωθεί αυτή η χαίνουσα πληγή».
Ο κίνδυνος είναι μεγάλος καθώς η τροϊκανή κυβέρνηση φαίνεται πως ετοιμάζει τους όρους εκχώρησης του φιλέτου της θεραπείας απεξάρτησης στις διάφορες Μ.Κ.Ο. και τα ιδιωτικά προγράμματα με τα οποία θα καλύψουν τα κενά του δημόσιου τομέα. Σήμερα περισσότερο από ποτέ απαιτείται η μεγαλύτερη δυνατή επαγρύπνηση και αγωνιστική συσπείρωση του κινήματος στο πλευρό του 18 ΑΝΩ.

Κατερίνα Μάτσα