Μια πρώτη νίκη για την Σουδανική επανάσταση Θα μπορέσει ο λαός να υπερισχύσει της “ομαλής μετάβασης”;

του Σουνγκούρ Σαβράν

Ο Ομάρ αλ Μπασίρ, ο επί τριακονταετίας δικτάτορας του Σουδάν, υπεύθυνος για την σφαγή εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων στους πολέμους του Νταρφούρ και του Νοτίου Σουδάν, εχθρός της εργατικής τάξης και των φτωχών του Σουδάν, σύμμαχος των Αδελφών Μουσουλμάνων, συνεργάτης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του AKP της Τουρκίας, ανετράπη ως αποτέλεσμα της ισχύος και αντοχής που επέδειξε το λαϊκό κίνημα, της επαναστατικής πάλης που κράτησε τεσσερισήμισυ μήνες. Χαράς ευαγγέλια για τους λαούς της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής! Οφείλουμε ευγνωμοσύνη στο λαό του Σουδάν που απέδειξε εκ νέου ότι οι δεσπότες δεν είναι ισχυρότεροι από έναν ενεργό λαό. Οι καρδιές μας χτυπάνε για την επιτυχία της Σουδανικής επανάστασης.

Αυτή είναι η πιο σημαντική πτυχή των γεγονότων στο Σουδάν, την 11η Απριλίου 2019. Ο επαναστατημένος λαός αυτής της αραβικής χώρας στα όρια της υποσαχάριας Αφρικής αγωνιζόταν για μήνες για να ανατρέψει τον Ομάρ αλ Μπασίρ, το Κόμμα του Εθνικού Κονγκρέσου -το όργανο της εξουσίας του- και ολόκληρο το κυβερνητικό σύστημα που τον υποστήριζε, με τεράστιες θυσίες, φωνάζοντας “Taskut bas!” (“Απλά πέσε!”). Game over! Αποστολή εξετελέσθη! Ή σχεδόν. Ό,τι επιπλοκές κι αν επιφυλάσσονται στο μέλλον, αυτό είναι μια νίκη της επανάστασης. Ακόμα και το στρατιωτικό πραξικόπημα ήταν επιτυχές χάρη στη δύναμη του λαού.

Ο λαός πορεύτηκε στο αρχηγείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού στο Χαρτούμ το Σάββατο 6 Απριλίου, μια διαδήλωση που είχε οργανωθεί προσεκτικά εδώ και βδομάδες. Από τότε διεξήχθη καθιστική διαμαρτυρία μπροστά από το αρχηγείο των ενόπλων δυνάμεων που συγκέντρωσε εκατοντάδες χιλιάδες λαού. Οργανώθηκαν επίσης υποστηρικτικές δράσεις στις άλλες πολιτείες της χώρας.

Αυτή η εντυπωσιακή επαναστατική αποφασιστικότητα είναι που έκανε επιτακτικό για τις κυρίαρχες τάξεις του Σουδάν και τον ιμπεριαλισμό να ξεφορτωθούν τον δικτάτορα. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ.

Στο RedMed προσπαθήσαμε να παρακολουθήσουμε προσεκτικά την Σουδανική επανάσταση από την πρώτη μέρα (βλ. π.χ. http://redmed.org/article/2018-year-resurgence-third-wave-world-revolution). Όταν ο Ομάρ αλ Μπασίρ κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στα τέλη Φεβρουαρίου για να αναχαιτίσει το κύμα της λαϊκής εξέγερσης που ήδη μαινόταν δύο ολόκληρους μήνες, γράψαμε ότι αυτό ήταν μια από τις τελικές κινήσεις της αντεπανάστασης αντιμέτωπη με την μετάλλαξη της λαϊκής εξέγερσης σε επανάσταση (http://www.eek.gr/index.php/international/6191-i-soudaniki-epanastasi-olokliro-to-keimeno). Προσθέσαμε όμως ότι η αντεπανάσταση είχε εναλλακτικά εργαλεία. Τονίσαμε ότι το πιο πιθανό σενάριο ήταν προσφυγή σε μια “ομαλή μετάβαση”, το πιο σύνηθες εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε στις αραβικές επαναστάσεις του 2011-2013 (εμφανέστερα σε Αίγυπτο και Υεμένη) με την παρέμβαση των ΗΠΑ. Υπογραμμίσαμε ότι ενδεχομένως θα υπάρξουν διάφορα σενάρια στην περίπτωση μιας παρέμβασης των ενόπλων δυνάμεων, μεταξύ των οποίων το πιο αντιδραστικό θα ήταν ένα πραξικόπημα από τον Σαλάχ Αμπντάλλα Γκος, επικεφαλής της πανίσχυρης Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και Ασφαλείας (τη λεγομένη NISS) και έμπιστο του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ όπως και της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας.

Τώρα ο Αουάντ Μωχάμεντ Άχμεντ Ιμπν Αούφ, πρώτος αντιπρόεδρος και υπουργός άμυνας του αλ Μπασίρ ανακοίνωσε πως την εξουσία κατέλαβε ένα στρατιωτικό συμβούλιο. O Ομάρ αλ Μπασίρ μαζί με συγκεκριμένους υπουργούς του, υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Κόμματος του Εθνικού Κονγκρέσου και ανώτερα μέλη των Αδελφών Μουσουλμάνων έχουν τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το σύνταγμα έχει ανασταλεί και έχει κηρυχθεί κατάσταση εκτάκτου ανάγκης για τρεις μήνες, και το στρατιωτικό συμβούλιο θα κυβερνήσει την χώρα για μια περίοδο δύο ετών. Είναι φανερό ότι αυτές οι αποφάσεις λήφθηκαν για να εφαρμόσουν την στρατηγική της “ομαλής μετάβασης” μέσα από ένα “παλατιανό πραξικόπημα”. Κανείς όμως δεν ξέρει τί θα ακολουθήσει. Κανείς δεν πρέπει να συμπεράνει “ένα πραξικόπημα έλαβε χώρα στο Σουδάν και δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα περισσότερο”.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όταν ανετράπη ο Χόσνι Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, την 11η Φεβρουαρίου 2011, την διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε ένα συγκεκριμένο Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο. Για τα επόμενα δύο χρόνια η αιγυπτιακή επανάσταση διαχύθηκε στην Μέση Ανατολή, επικεφαλής ενός μεγάλου αριθμού επαναστάσεων στον αραβικό κόσμο!

Τρία αιγυπτιακά σενάρια

Ας επαναλάβουμε ότι κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πού θα οδηγήσει το Σουδάν η παρούσα “ομαλή μετάβαση”. Οπότε ας δούμε εν συντομία μερικά από τα πιο πιθανά σενάρια:

• Το σενάριο Αιγύπτου 2011: Αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο. Η επανάσταση συνεχίζεται. Αυτήν την φορά ο λαός στρέφει την οργή του κατά του Στρατιωτικού Συμβουλίου. Καθοριστικός, μεταξύ πολλών άλλων παραγόντων, θα είναι ο τρόπος οργάνωσης του λαού, η στρατηγική της ηγεσίας, κατά πόσον η εργατική τάξη θα ακολουθήσει μια ανεξάρτητη γραμμή και έτσι θα αναλάβει την ηγεμονική καθοδήγηση των επαναστατημένων τάξεων και κοινωνικών στρωμάτων. Οι δυναμικές της σουδανικής επανάστασης είναι πολύ ισχυρές. Αυτό που έκανε πιθανό για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να κατασκηνώσουν μπροστά από το αρχηγείο του στρατού για πέντε μέρες και νύχτες ήταν το γεγονός ότι συγκεκριμένες ομάδες αξιωματικών, απόστρατων αξιωματικών και φαντάρων ενώθηκαν με τις μάζες και τις προστάτεψαν με καταιγιστικά πυρά από τις επιθέσεις της NISS και της αστυνομίας. Αυτό δείχνει ότι ένας φοβερός επαναστατικός ζήλος έχει καταλάβει την σουδανική κοινωνία στην ολότητά της. Δυστυχώς όμως δεν έχουμε να περιμένουμε πολλά από τις υπάρχουσες ηγεσίες. Οι Σουδανικές Επαγγελματικές Ενώσεις αξίζουν συγχαρητήρια που ανέλαβαν την ηγεσία του κινήματος με τόλμη και αποφασιστικότητα. Αλλά λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι η φόρμουλα μετάβασής τους είναι μια “τεχνοκρατική κυβέρνηση”, η πιθανότητα να συνεργαστούν με την πιο προοδευτική πτέρυγα του στρατού και έτσι να σβήσουν την φωτιά της επανάστασης είναι εξαιρετικά πραγματική. Όσον αφορά την ηγεσία της εργατικής τάξης, το ισχυρό Κομμουνιστικό Κόμμα του Σουδάν, περιορίζοντας τον εαυτό του σε ένα πρόγραμμα “εθνικής δημοκρατικής επανάστασης”, το πιθανότερο είναι να γίνει ουρά της μικρής μπουρζουαζίας. Παρ’ όλα αυτά, όσο συνεχίζεται η επανάσταση είναι πιθανό να φέρει στην επιφάνεια νέες πολιτικές δυνάμεις μέσα από τους κόλπους της. Τα θεμελιώδη καθήκοντα των Σουδανών Μαρξιστών θα είναι να οργανώσουν και να οργανωθούν εντός της εργατικής τάξης μέσω σωματείων και να εισχωρήσουν στις γραμμές των απλών φαντάρων.
• Το σενάριο Αιγύπτου 1952: Έχουν υπάρξει ειδησεογραφικές διαρροές σχετικά με διάφορες χούντες που ενεπλάκησαν σε μια μάχη εξουσίας εντός της διαδικασίας που ανέτρεψε τον αλ Μπασίρ. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα μια πιο ριζοσπαστική ομάδα αξιωματικών να πάρει τα ηνία από τον Αουάντ Μωχάμεντ Άχμεντ Ιμπν Αούφ, ο οποίος δείχνει προς ώρας να έχει τον πλήρη έλεγχο. Αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια κατάσταση παρόμοια με την αιγυπτιακή επανάσταση του 1952-1954, όπου τελικά την εξουσία πήρε ο Νάσσερ. Δεν μπορούμε να επιμείνουμε πολύ σε αυτήν την προοπτική χωρίς γνώση των εσωτερικών διχασμών στις σουδανικές ένοπλες δυνάμεις. Εάν συμβεί αυτό, οι Σουδανοί Μαρξιστές χρειάζεται να λάβουν υπ’ όψιν τους τις δυναμικές της διαρκούς επανάστασης που γεννήθηκαν στην πορτογαλική επανάσταση του 1974, παλεύοντας για πολιτική ανεξαρτησία της εργατικής τάξης και προσπαθώντας να οργανώσουν επιτροπές μεταξύ των ριζοσπαστικοποιημένων στρατιωτών και αξιωματικών. Αυτό το σενάριο είναι το λιγότερο πιθανό να γίνει πραγματικότητα.
• Το σενάριο Αιγύπτου 2013: Είναι ευρέως γνωστό ότι ακόμα κι αν μεγάλες μάζες βαδίσουν στον δρόμο της επανάστασης η πιθανότητα να χαθεί ο αγώνας είναι μεγάλος, εκτός εάν η ηγεσία του κινήματος σταθεί αντάξια των απαιτήσεων της ιστορικής στιγμής. Στον απόηχο μιας κινητοποίησης 30 εκατομμυρίων ανθρώπων στα τέλη Ιουνίου 2013, αψηφώντας την κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων που έθετε τα θεμέλια για μια δεσποτική μορφή διακυβέρνησης, μια βοναπαρτιστική κίνηση του Αρχηγού του Στρατιωτικού Επιτελείου Αμπντελφατάχ αλ Σίσι, στα πλαίσια του αδιεξόδου μεταξύ των δύο στρατοπέδων, των μαζών και των Αδελφών Μουσουλμάνων, του πρόσφερε την εξουσία και επέφερε την νίκη της αντεπανάστασης (βλ. το άρθρο μας “Bonapartist coup in Egypt!”, https://socialistproject.ca/2013/07/b848/). Έχουμε τονίσει την ισχυρή φύση των δυναμικών της σουδανικής επανάστασης. Αλλά η ίδια η αιγυπτιακή επανάσταση βασιζόταν σε ένα από τα ισχυρότερα κοινωνικά συστήματα της σύγχρονης ιστορίας. Η απουσία μιας καλά οργανωμένης ηγεσίας επέφερε την ήττα. Αυτό μπορεί να συμβεί άμεσα στο Σουδάν. Συγκεκριμένα, ας θυμηθούμε ότι ο Σαλάχ Αμπντάλλα Γκος, επικεφαλής της πανίσχυρης και τρομερής NISS, ήταν κατά πάσα πιθανότητα ένας από τους τέσσερις επικεφαλής των σουδανικών δυνάμεων ασφαλείας που επισκέφθηκαν τον Ομάρ αλ Μπασίρ το χάραμα της 11ης Απριλίου για να τον ενημερώσουν ότι έφτασε στο τέλος της διαδρομής του. Εάν ο Γκος καταφέρει να πάρει τα ηνία στα χέρια του, δεδομένου και ότι απόντος του αλ Μπασίρ είναι πιθανόν ο ισχυρότερος άνδρας στο Σουδάν, αυτό θα σημαίνει την άνοδο της αντεπανάστασης. Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει μόνο ένας δρόμος για τους Μαρξιστές του Σουδάν: να αντισταθούν ενωμένοι με όλο το φάσμα των δυνάμεων στην πλευρά της σουδανικής επανάστασης. Εάν χαθεί αυτή η αρχική σύγκρουση και ο Γκος εδραιώσει τις δικτατορικές εξουσίες του θα είναι πολύ δύσκολο για το μαζικό κίνημα να ανακάμψει, εκτός εάν ένα νέο επαναστατικό κύμα διασχίσει ολόκληρο τον αραβικό κόσμο.

Το δεύτερο κύμα της αραβικής επανάστασης του 21ου αιώνα ξεκίνησε!

Το 2011 ο επί 23 χρόνια δικτάτορας Μπεν Άλι στην Τυνησία και ο επί τριακονταετία δικτάτορας Χόσνι Μουμπάρακ στην Αίγυπτο ανετράπησαν μέσα σε έναν μήνα μόλις. Τα γεγονότα αυτά άνοιξαν τον επαναστατικό ασκό του Αιόλου σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, που διήρκεσε δύο πλήρη χρόνια. Δυστυχώς, αυτή η πρώτη αραβική επανάσταση έληξε με την νίκη της αντεπανάστασης.

Ολοκληρώσαμε το άρθρο μας για την σουδανική επανάσταση της 25ης Φεβρουαρίου (http://www.eek.gr/index.php/international/6191-i-soudaniki-epanastasi-olokliro-to-keimeno) με την πρόβλεψη ότι η αραβική επανάσταση βρίσκεται πάλι σε άνοδο. Τώρα, μέσα σε μόλις ένα δεκαπενθήμερο, δύο ισχυροί άνδρες, ο επί εικοσαετία ηγεμόνας της Αλγερίας Μπουτεφλίκα και ο επί τριακονταετία αδίστακτος δικτάτορας του Σουδάν Ομάρ αλ Μπασίρ, ανετράπησαν. Το δεύτερο κύμα της αραβικής επανάστασης του 21ου αιώνα έχει ξεκινήσει!

12 Απριλίου 2019