Φρανγκενστάιν 52 τρις δολαρίων στα θεμέλια των τραπεζικού συστήματος

«Shadow banking»

Φρανγκενστάιν 52 τρις

στα θεμέλια του διεθνούς τραπεζικού συστήματος

 

Mπορεί ο Δραγασάκης να «μασάει» όσα είπε για τα «κόκκινα δάνεια» των ελληνικών τραπεζών και την πιθανή ανάγκη προσφυγής σε νέα χρηματοδότησή τους από το ελληνικό δημόσιο.

Tο πρόβλημα όμως είναι πολύ ευρύτερο. Tο πρόβλημα των κόκκινων δανείων ταλανίζει τις ιταλικές τράπεζες κι ακόμη η τράπεζα – σύμβολο του ευρωπαϊκού συστήματος Deutche Bank είναι εντελώς υπονομευμένη.

Στην πραγματικότητα το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα είναι εκτεθειμένο στις θεμελιώδεις αντιφάσεις του καπιταλισμού. Oι αντιφάσεις αυτές, που στα θεμέλιά τους βρίσκεται η παραβίαση του νόμου της αξίας μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχουν συσσωρεύσει, ιδίως μετά το ξέσπασμα της παρούσας κρίσης το 2007-8, ένα τρομακτικό ποσό 52 τρις δολαρίων που απειλεί το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Ενα τέρας του Φρανκενστάιν στα θεμέλια του τραπεζικού συστήματος που όλες οι καπιταλιστικές πολιτικές έχουν αποτύχει να αντιμετωπίσουν.

 

"shadow banking"
Φρανγκενστάιν 52 τρις δολαρίων
στα θεμέλια των τραπεζικού συστήματος

Με το ξέσπασμα της κρίσης το 2008, οι κεντρικές τράπεζες δρομολόγησαν νομισματικές πολιτικές ποσοτικής χαλάρωσης, δηλαδή τροφοδότησαν με δωρεάν ρευστότητα το τραπεζικό σύστημα, για να ανακόψουν τις συνέπειες της κρίσης χρέους.

Με την επιλογή τους αυτή -επιλογή επιβίωσης για το σύστημα στις συγκεκριμένες συνθήκες- κατάφεραν να σηκώσουν από το κρεββάτι τον Φρανκεστάιν του τραπεζικού συστήματος, βάζοντας σε ενέργεια μια ωρολογιακή βόμβα δεκάδων τρις δολαρίων έτοιμη να "εκραγεί" ανά πάσα στιγμή.
Να δούμε πως έγινε αυτό.
Από τις αρχές του 2014 η αμερικανική κεντρική ομοσπονδιακή τράπεζα, η FED, έβαλε σε εφαρμογή μία απόφαση που είχε ήδη αναγγείλει από το φθινόπωρο του 2013 ο τότε πρόεδρός της Μπέν Μπερνάνκι. Την απόφαση να σταματήσει τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης με τα οποία είχε επιχειρήσει -με σχετική επιτυχία- να ανακόψει τις συνέπειες της τραπεζικής κατάρρευσης του 2008. Τα τρία προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης που άρχισαν να εφαρμόζονται από το 2009 – 2010 δεν ήταν άλλο από την αγορά από την Fed όλων των "τοξικών" τίτλων που κυκλοφορούσαν στο τραπεζικό σύστημα και δίνοντας σε αντάλλαγμα στις τράπεζες ρευστότητα που η ίδια "δημιουργούσε" τυπώνοντας χρήμα.
Η απόφαση της διακοπής των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης περιείχε τρία βήματα: πρώτα να σταματήσει σταδιακά να αγοράζει "τοξικούς" τίτλους, δεύτερο, αφού σταματήσει να αυξάνει τις αγορές τοξικών και μη τίτλων, να αρχίσει σταδιακά να αυξάνει τα μηδενισμένα στο μεταξύ επιτόκια και τρίτον να αρχίσει να αποσύρει σταδιακά τα κεφάλαια που είχε δανείσει τις τράπεζες και το σύστημα, με την μέθοδο της μη επανεπένδυσης των κεφαλαίων που προέκυπταν από την λήξη των τίτλων που είχε αγοράσει.

Στον ίδιο δρόμο και με τα ίδια βήματα έχει προσπαθήσει να μπεί με καθυστέρηση και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αφού πρώτα, από τις αρχές του 2015, τροφοδότησε με περίου 2,6 τρις ευρώ το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα με διάφορα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης και κυρίως με το περιβόητο QE (αγορά κρατικών και τραπεζικών ομολόγων). Σταδιακά σταμάτησε το QE μόλις στα τέλη του 2018 με την πρόθεση μέσα στο 2019 κάποια στιγμή να αρχίσει και αυτή να αυξάνει τα επιτόκια δανεισμού σε ευρώ. Συνολικά οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες είχαν με τα προγράμματα αυτά χρηματοδοτήσει το τραπεζικό σύστημα με κάτι περισσότερο από 15 τρις δολ. με βάση τα οποία οι τράπεζες και οι φορείς που τα είχαν απορροφήσει είχαν προχωρήσει σε μία ανευ προηγουμένου "μόχλευση", ήτοι με εγγύηση αυτά είχαν δανείσει πολλαπλάσια ποσά με διάφορες μορφές χρηματοπιστωτικού δανεισμού.

Έχουντας πεί αυτό να κάνουμε ένα άλμα στο σήμερα, οκτώ χρόνια μετά.

Πριν από λίγες ημέρες ο Οργανισμός που εδρεύει στην Ελβετία με αντικείμενο την διεθνή χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ο Financial Stability Board (FSB) δημοσίευσε κάποια "εκρητικά" κυριολεκτικά στοιχεία, των οποίων η προέλευση ξεκινάει στο τι έκαναν οι κεντρικές τράπεζες τα οκτώ τελευταία χρόνια.

Τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα εμφανίζουν ότι σε ένα σύνολο 382 τρις δολαρίων χρηματοπιστωτικών assets (τίτλων) που αποτελούν το σύνολο των αξιών στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, υπάρχει ένα ποσό της τάξης των 52 τρις δολ, ήτοι το 14% του συνόλου, που αυξάνεται ταχύτατα και κινείται εκτός ελέγχου και εποπτείας του τραπεζικού και μη τραπεζικού χώρου.

Πρόκειται για assets τα οποία λειτουργούν στα όρια του αποκαλούμενου μέχρι πρόσφατα "shadow banking" ή με την τρέχουσα ονομασία του "μη τραπεζική χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση" και παραμένουν πέραν κάθε τραπεζικής ή άλλης μη τραπεζικής εποπτείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του FSB που αφορούν μία αποτύπωση μέχρι και το τέλος του 2017, το κομμάτι αυτό του σκιώδους χρηματοπιστωτικού συστήματος, αναπτύσεται με ρυθμούς ταχύτερους (8,5%) από το "εποπτευόμενο" κομμάτι των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών τόσο του τραπεζικού όσο και του μη τραπεζικού τομέα (5,3%), μετά το 2011.

Συνολικά, από τα 382 τρις δολάρια, το κομμάτι της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης που δεν περνάει μέσα από τις κεντρικές τράπεζες, τις ιδιωτικές τράπεζες, τους κρατικούς χρηματοπιστωτικούς φορείς, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα ασφαλιστικά ταμεία στα τέλη του 2017 ξεπερνούσε τα 116 τρις δολ. ήτοι αποτελεί σχεδόν το 30% του συνόλου.

Τα μεγέθη είναι πλέον τρομακτικά και εμφανίζονται ικανά να αμφισβητήσουν την παντοκρατορία των νομισματικών παρεμβάσεων των κεντρικών τραπεζών εάν λειτουργήσουν για κάποιο λόγο "συντονισμένα".

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτός ο σκιώδης Φρανγκενστάιν του χρηματοπιστωτικού συστήματος, έχει αποκτήσει μεγαλύτερες διαστάσεις μετά το 2010, ήτοι μετά την ενεργοποίηση των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης από τις κεντρικές τράπεζες. Το μεγαλύτερο μέρος της ρευστότητάς του (και του όγκου των 52 τρις δολ.) προέρχεται από την ανεξέλεγκτη "μόχλευση" των κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν από τις κεντρικές τράπεζες στα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης.

Ένα δεύτερο στοιχείο εξαιρετικά ενδιαφέρον από τον FSB είναι ότι η "λειτουργία" αυτού του σκιώδους συστήματος χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης εντοπίζεται στην Κίνα, τους φορολογικούς παραδείσους όπως τα νησιά Καϊμάν, την Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο.
Με άλλα λόγια διατρέχει οριζόντια διαδρομές μέσα από τις διεθνείς χρηματαγορές...

Η σκιά της απειλής που αντιπροσωπεύει ο όγκος αυτών των κεφαλαίων -κάθε μορφής- συνδέεται με το γεγονός ότι η "πηγή" που αποτέλεσε την κύρια τροφοδοτική αρτηρία τους τα τελευταία 7 – 8 χρόνια, ήτοι τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης των κεντρικών τραπεζών, σήμερα αφ' ενός έχει αρχίσει να "στερεύει" με την διακοπή των QE και αφ' ετέρου έχει αρχίσει με την αύξηση των επιτοκίων να γίνεται ολοένα και δυσκολότερη η αναχρηματοδότησή τους.

Ο κίνδυνος να σκάσει αυτή η ωρολογιακή βόμβα συνδέεται κατά βάση με το γεγονός ότι αυτή η ρευστότητα έχει αρχίσει να αντιστρέφεται και σταδιακά να αποσύρεται προς την "πηγή" της, όπως για παράδειγμα έχει αρχίσει να συμβαίνει με την Fed και κάποια στιγμή θα αρχίσει να συμβαίνει με την ECB.

Ο τεράστιος όγκος αυτών των assets, που η FSB τα προσδιορίζει σε 52 τρις δολ. μέσα από το shadow banking, αντιπροσωπεύει μια ωρολογιακή βόμβα της οποίας ούτε το μέγεθος ούτε ο τρόπος ύπαρξης μπορεί πλέον να ελεγχθεί, ούτε ακόμα και από τις κεντρικές τράπεζες...
Γιαν. Aγγ.